|
AFRİKA: Sudanlı savaş suçluları Lahey yolunda |
|
|
|
|
Yazar Fatma Tunç Yaşar
|
Sudan’daki savaş suçlularının Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde yargılanmasına olanak sağlayan karar tasarısı, BM Güvenlik Konseyi’nde kabul edildi. Fransa tarafından hazırlanan karar için 11 ülke lehte oy kullanırken, ABD, Çin, Brezilya ve Cezayir çekimser kaldı.
Son iki yıldır başta ABD olmak üzere Batı’nın gündeminde önemli yer işgal eden Darfur sorunu, Sudan’ı parçalamakla kalmadı, soruna müdahil tarafları da kendi içerisinde ayrılığa düşürdü. Sudan’da yaşananları ‘soykırım’ olarak nitelendiren Washington yönetimi, Sudan’daki savaş suçlularının Lahey’de yargılanmasını öngören tasarıyı önce veto edeceğini açıkladı, ardından haftalar süren görüşmeler sonucu çekimser kalmaya karar verdi. ABD, Sudan’da bulunan ABD’li barış gücü askerlerinin uygulamanın dışında tutulacağını güvence altına aldıktan sonra ise çekimser oy kullanarak, tasarının BM Güvenlik Konseyi’nden geçmesine izin verdi. ABD’nin BM Büyükelçisi Anne Patterson da kararda Amerikalıların haklarını tamamen koruduklarına inandıklarını söyledi.
ABD’nin bir taraftan kendi askerlerine yönelik çekinceleri, öte taraftan sürekli olarak Sudan hükümetini suçlaması ve sorunu kesinlikle uluslararası düzeyde – ancak kesinlikle Batı’nın öncülüğünde – çözme dayatması, bölgede stratejik çıkarların insan haklarına öncelendiği yönünde kuvvetli bir kanaat oluşturdu. Nitekim, daha önce Afrika Birliği öncülüğünde gerçekleşen barış girişimleri ciddiye alınmamıştı. Öte yandan, ABD, Liberya devlet başkanı Charles Taylor’ın Nijerya’ya sürgün edilmesine neden olan 2003’teki müdahalesinin ardından Afrika’da meydana gelen krizler hakkında sadece beyanat vermekle yetindi. Uganda’da Tanrı’nın Direniş Ordusu adındaki bir örgütün binlerce insanı öldürmesine, bir buçuk milyonun üzerinde insanı yerinden etmesine ve binlerce çocuğu kaçırmasına uluslararası toplum sessizliğini korudu.
Sudan’da son iki yılda meydana gelen çatışmalarda 180 bin civarında kişinin öldüğü ve iki milyonun üzerinde kişinin de evsiz kaldığı tahmin ediliyor. Sudan’daki insani krizin boyutları bilinmekle beraber, Batı’nın dışlayıcı, bölücü ve müdahaleci tutumu, barış çabalarını olumsuz etkiliyor. Nitekim Sudan hükümeti BM Güvenlik Konseyi’nin kararının ülke haklarıyla bağdaşmadığını ve bölgedeki barış çabalarına zarar verdiğini savunarak, ülkesinden hiç kimsenin Lahey’de yargılanmasına müsaade etmeyeceklerini açıkladı. |
