DÜNYA GÜNDEMİ; GÜNEYDOĞU ASYA: Filipinler'de ezilen bir halk: Bangsamorolar PDF Yazdır E-posta
Yazar Abhoud Syed M. Lingga   
Çoğunluk tarafından ayrımcılığa uğradıkları ve hükümetten baskı gördükleri için Morolular kendilerini adaletsizlik ve zulümden kurtarmak adına bir özgürlük hareketi organize ettiler. 1960’ların sonlarında başlayan mücadele hâlâ devam ediyor.

Halkı ağırlıklı olarak Hıristiyan olan Filipinler’de Müslümanlar azınlıkta bulunuyor. Müslümanların nüfusu 88 milyonluk toplam nüfus içinde %5 ila %10 arasında değişiyor. Çoğunlukla ülkenin güneyinde yerleşen ve 13 etnik gruptan oluşan yerel Müslüman halkın yanında, ülkenin orta ve kuzey bölümlerinde sonradan Müslüman olmuş on binlerce insan  bulunuyor.
Güneydeki Müslümanlar kendilerini Bangsamoro olarak adlandırmaktadırlar. Bu isim onlara Mindanao halkının Kuzey Afrika Müslümanları ile aynı din ve yaşam biçimine sahip olduğunu keşfeden İspanyol sömürgecilerin verdikleri “moro” kelimesinden türetilmiştir. Malayca bir kelime olan bangsa “ulus” anlamına gelmektedir. Müslümanların ayrı bir ulus olduklarını belirtmek için bu kelime ön ek olarak kullanılmaktadır.
İspanyol sömürgeciler Filipinler’e ulaştığında Müslümanlar kendi devlet ve hükümetlerini kurmuşlardı. İspanyollar asırlarca Müslüman devletleri ele geçirmeye teşebbüs etmişler ancak bunu hiçbir zaman başaramamışlardır. Bangsamoro sultanlıkları, organize deniz kuvvetleri ve orduları ile Bangsamoro sınırlarını savunmayı, böylece bağımsızlıklarını muhafaza etmeyi başardılar.
1946’ya gelindiğinde Bangsamoro toprakları halk mutabakatı olmaksızın Filipinler Cumhuriyeti’nin sınırları içerisine dahil edildi. Bangsamoro halkı bu tarihten itibaren, Filipin hükümetinin yaptığı ayrımcılığa ve zulme maruz kaldı. Bangsamoroluların temel şikayetlerinden bazıları aşağıda belirtiliyor:
1. Hıristiyan çoğunluk, araştırmaların da gösterdiği üzere, Müslümanlara karşı önyargılı davranmakta. Bu önyargılar Bangsamoro halkının istihdam, eğitim, yerleşim ve iş imkanlarından faydalanamamalarına sebep olmakta.
Filipinler İnsani Gelişim 2005 Raporu, Filipinlilerin büyük bir çoğunluğunun (%33 ila 39 arası) Müslümanlara karşı önyargılı olduğunu ortaya koymakta. Rapora göre Müslümanlar en fazla istihdam alanında sıkıntı yaşamakta. İş veren durumundaki Hıristiyan halkın %46’sı işçi olarak Hıristiyan erkekleri, %40’ı da ev işlerinde yardımcı olarak Hıristiyan kadınları tercih etmekte. Hıristiyanların sadece %4’ü Müslüman erkek işçi ve %7’si de Müslüman kadın yardımcı tercih etmekte. Araştırmaya göre, Hıristiyanların çoğunluğu Müslümanları komşu olarak dahi kabul etmemekte, hatta Metro Manila bölgesinde halkın %57’si daha yüksek kira bedeli ödemeyi, Müslüman grupların yerleşim yerlerine yakın olmaya tercih etmekte.
2. Hükümet politikaları ve programları yüzünden Bangsamoro halkı topraklarının büyük bir kısmını kaybetmiş ve kendi anayurtlarında azınlık haline gelmiş durumda.
20. yüzyılın başlarında Filipin hükümeti Mindanao bölgesinin tamamını yerleşime ve yatırımlara açtı. Böylece, Filipin Komisyonu 1903’te, yerel liderler tarafından halka dağıtılmış olan topraklara ait hakları geçersiz ilan etti ve sonraki yıllarda hükümet, Bangsamoro’ya ve Mindanao’nun diğer yerli halklarına ayrımcılık yapan ama Filipinli yerleşimcilerin ve ekonomik kuruluşların lehine olan kamu arazisi kanunlarını hayata geçirdi. Kraliyet doktrinine dayalı kamu arazisi kanunlarının yürürlüğe girmesi, sömürgeleşmiş kuzeyli-Filipinli seçkinlerin değerli arazileri satın alması veya kiralaması için bir fırsat olduğu gibi, Müslümanların sahibi olduğu geleneksel arazileri yasal veya sistemli olarak gasp etmelerine de olanak sağladı.
Toprak mülkiyeti konusunda Müslümanlar ve yerli halka karşı yapılan ayrımcılık, Filipin kamu arazisi kanunlarına göre insanların ve ekonomik kurumların sahip olabileceği alanları hektar üzerinden gösteren aşağıdaki tabloda açıkça görülmektedir.
                         
                                        İzin verilen miktar (hektar)
Yıl        Hıristiyan yerleşimciler için        Hıristiyan olmayanlar için               Kurumlar için
                                                        (Morolular ve diğer yerli kabileler)     
1903    16                                          (düzenleme yapılmamış)                1,024
1919    24                                            10                                              1,024
1936    16                                            4                                                1,024

1954’te Ulusal İskan ve Islah İdaresi (NARRA) kurulmuştur. Buna göre 1954’ten 1958’e kadar yaklaşık 23,400 Filipinli Hıristiyan aile Cotabato’ya yerleştirilmiştir.
3. Hükümet, Bangsamoro halkına temel hizmetleri götürmek ve gerekli ilerlemeyi sağlamak açısından başarılı olamamıştır. Ülkede yoksulluğun en fazla olduğu yerler Müslümanların çoğunlukta bulunduğu bölgelerdi. 2000 yılında yoksulluk oranı ülke genelinde  %33.7 iken bu oran Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi’nde (ARMM) %66 idi. 1997 yılı verilerine göre %57.3 olarak belirlenen yoksulluk oranı 2000 yılında yaklaşık 9 puan daha artmıştır. 2000 yılında, ülke genelinde %16.7 olan açlık sınırının altında bulunan aile sayısı ARMM bölgesinde %33.5 oranla en yüksek değerde bulunuyordu.  Bölgede ortalama yaşam süresinin kadınlarda ortalama 59, erkeklerde ise 55-56 olduğu tespit edilmişti.
4. Hükümet, Bangsamoro halkının güven içinde yaşamasını sağlama ve mal varlıklarını koruma konusunda da başarısız olmuştur; Müslümanların katledildiği, mallarının tahrip edildiği olaylar kayıtlara geçmiştir. Filipinler hükümeti Müslümanların güvenliğini sağlayamadığı gibi onlara adaletli bir şekilde de davranmamıştır. İnsan hakları ihlalleri vakalarının çoğunda hiçbir ciddi soruşturma yürütülmemiş ve sorumlular bulunamamıştır. Örneğin, aşağıda değinilen ve Bangsamoro halkına karşı yapılan insan hakları ihlallerinin sadece bir kısmını teşkil eden olaylar 30 yıl önce meydana gelmiş ancak hiçbir soruşturma açılmamış ve sorumlular bulunamamıştır.

 17 Mart 1968’de, Corregidor Adası’nda eğitim kampında bulunan Müslüman askerlerin kaybolduğu bildirildi.
 21 Aralık 1970’te, üç Müslüman öldürüldü ve Datu Piang\Cotabato yerel idaresine bağlı Ahan, Limpugo ve Montid’de 147 ev kundaklandı.
 19 Ocak 1971’de, Cotabota’da Alamada yerel idaresinde 73 Müslüman öldürüldü.
 19 Haziran 1971’de, Carmen Cotabato’da bir camide 70 Müslüman öldürüldü, 17 Müslüman da yaralandı.
 1971 yılında 6 Nisan’dan 22 Temmuz’a kadar Müslümanlara ait
    Cotabato\Carmen’de 55 ev
    Cotabato\Pikit’te 18 ev
    Cotabato\Kidapawan’da 25 ev
    Cotabato\Buldon’da 22 ev
    Lanao del Sur\Wao’da 52 ev yakıldı.
8 Eylül 1971’de, Lanao del Norte’de Sapad yerel idaresinde, 10 Müslüman öldürüldü.
24 Ekim 1971’de, Lanao del Notre, Magsaysay’da 66 Müslüman öldürüldü.

Çoğunluk tarafından ayrımcılığa uğradıkları ve hükümetten baskı gördükleri için Bangsamorolular kendilerini adaletsizlik ve zulümden kurtarmak adına bir özgürlük hareketi organize ettiler. 1960’ların sonlarında başlayan mücadeleleri hâlâ devam ediyor.
 
< Önceki   Sonraki >
45. Sayı Sunuş
Değerli Okuyucularımız, Geçtiğimiz temmuz ayında, 1995 yılında Srebrenitsa’da katledilen Müslümanları anma merasimi için bölgedeydik. BM Barış Gücü askerlerinin koruması altında, güvenli bölge olarak bilinen Srebrenitsa’da 1995 yılında Sır...
Kısa kısa
Avrupa, göç politikalarını sertleştiriyor Her yıl ortalama iki milyondan fazla göçmenin giriş yaptığı Avrupa ülkeleri, göçmen sorunu ile ilgili ortak politikalar üreterek Avrupa’ya yönelik göçleri kontrol altına almaya çalış...
DÜNYA GÜNDEMİ; Çok katilli ve çok ölümlü beynelmilel bir oyun: Srebrenitsa
Srebrenitsa’da yaşanan soykırımı önemli kılan hususlar; zamanlama, teorik planlamanın kusursuz işleyişi, uygulamadaki sürat ve yapılanlara BM’nin bizzat eşlik etmesidir....
DÜNYA GÜNDEMİ; Kosova anayasası ilan edildi: Peki ülkeyi kim yönetecek?
BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon’un teklifi, mevcut Avrupa Birliği Kosova misyonun (EULEX) BM bünyesinde ve kontrolünde çalışmalarına devam etmesi yönünde. Bu durumsa, Kosova’nın egemenlik ve bağımsızlığının tartışmalı durumunun devam ettiği anlamına geliyor....
DÜNYA GÜNDEMİ; G-8 ülkeleri ve zirvenin geleceği
G-8 zirvesi, dünya sorunlarına çözüm bulma zirvesi mi, yoksa yalnızca bir fotoğraf zirvesi mi? ...
DÜNYA GÜNDEMİ; AFRİKA: Soykırım iddiaları
Sudan’da çıkarlarını bir türlü sağlayamayan küresel güçler, çözümü devlet başkanını soykırım gibi çok ciddi bir suçla yargılayıp hükümetten uzaklaştırmakta buldular....
DÜNYA GÜNDEMİ; Patani: Müslümanca yaşamanın mücadelesi
Patani’deki en büyük direniş grubu olan PULO lideri Kebir Abdurrahman Tenvira, Suriye’de 4 Temmuz 2008’de vefat etti....
DOSYA; Irak'ın Sessiz Çığlığı: Sonuç ve öneriler
2003 yılından bu yana Irak’ın içinde bulunduğu koşullar, olumsuz ambargo mirası üzerine bindiğinden çok büyük bir yıkıma neden olmuştur. İşgal sonrası uygulanan yanlış siyasetler yüzünden Irak toplum dokusu bozulurken, etnik ve mezhebi öfke halkı par...
DOSYA; Irak'ın Sessiz Çığlığı: İnsani Bilanço
...
DOSYA; Irak'ın Sessiz Çığlığı: Irak'a farklı bakmak
Eski düzen-yeni düzen tartışmaları arasında siyasi polemiklere, stratejik analizlere ve uluslararası güçlerin global pazarlıklarına pek konu olmayan Irak’taki insani durum, bir toplumun geleceğini ipotek altına almakta....
İKTİBAS; Afrika'da tarım nasıl yok edilir?
Afrika’da tarımın bugün içinde bulunduğu durum, büyük şirketlerin çıkarlarına hizmet eden, doktrinlere sıkı sıkıya bağlı ekonomi modellerinin koca bir kıtanın üretim gücünü nasıl yok ettiğini anlamak açısından örnek bir vaka....
ROPÖRTAJ; Irak'ın cesur kadınları
İHH İnsani Yardım Vakfı olarak Irak Türkmen Kadınları Derneği Başkanı Yüsra Ömer’i, bir grup Iraklı hanımla beraber temmuz ayında Türkiye’de ağırladık. İstanbul’da sivil toplum çalışmaları konusunda İHH ve diğer sivil toplum kuruluşları ile görü...
ADANMIŞ HAYATLAR: İlim ve mücadele ile taçlanmış bir yaşam, işgalle sonlanan bir ses: Dr. Isam el-Ra
İslam dünyasının 20. yüzyılda yetiştirdiği entelektüellerden, Iraklı Alimler Birliği Başkanı Dr. Isam el-Ravi, 2006 yılında Bağdat Üniversitesi’ne gitmek üzere evinden ayrıldığında işgal gücü askerlerince şehit edildi....
İSLAM COĞRAFYASI: Sömürgeden bağımsızlığa Cezayir
Cezayir halkı, tam 130 sene Fransa’ya her ne pahasına olursa olsun boyun eğmemekte direndi ve sonunda 1962 yılında bağımsızlığını elde etti. ...

Sayı 45

ROPÖRTAJ; Irak'ın cesur kadınları

İHH İnsani Yardım Vakfı olarak Irak Türkmen Kadınları Derneği Başkanı Yüsra Ömer’i, bir grup Iraklı hanımla beraber temmuz ayında Türkiye’de ağırladık. İstanb...

DÜNYA GÜNDEMİ; G-8 ülkeleri ve zirvenin geleceği
G-8 zirvesi, dünya sorunlarına çözüm bulma zirvesi mi, yoksa yalnızca bir fotoğraf zirvesi mi? ...

DOSYA; Irak'ın Sessiz Çığlığı: Sonuç ve öneriler
2003 yılından bu yana Irak’ın içinde bulunduğu koşullar, olumsuz ambargo mirası üzerine bindiğinden çok büyük bir yıkıma neden olmuştur. İşgal sonrası uygulanan yanl...

DÜNYA GÜNDEMİ; AFRİKA: Soykırım iddiaları
Sudan’da çıkarlarını bir türlü sağlayamayan küresel güçler, çözümü devlet başkanını soykırım gibi çok ciddi bir suçla yargıl...

DÜNYA GÜNDEMİ; Çok katilli ve çok ölümlü beynelmilel bir oyun: Srebrenitsa
Srebrenitsa’da yaşanan soykırımı önemli kılan hususlar; zamanlama, teorik planlamanın kusursuz işleyişi, uygulamadaki sürat ve yapılanlara BM’nin bizzat eşlik etmesidir....

DÜNYA GÜNDEMİ; Patani: Müslümanca yaşamanın mücadelesi
Patani’deki en büyük direniş grubu olan PULO lideri Kebir Abdurrahman Tenvira, Suriye’de 4 Temmuz 2008’de vefat etti....

İKTİBAS; Afrika'da tarım nasıl yok edilir?

Afrika’da tarımın bugün içinde bulunduğu durum, büyük şirketlerin çıkarlarına hizmet eden, doktrinlere sıkı sıkıya bağlı ekonomi modellerinin koca bir kıtanın ...