DÜNYA GÜNDEMİ: AFRİKA; Umutların söndürüldüğü ülke Somali PDF Yazdır E-posta
Yazar Ahmet Kavas   
ImageSomali’de iç savaş nedeniyle yüzbinlerce insan yaşadığı yeri terk etmek zorunda kaldı. Şu ana kadar bir milyonu ülke sınırları içinde olmak üzere toplam iki milyon civarında Somalili, göçmen durumunda.

Kenya seçimleri ve Çad’daki başarısız darbe girişimi Afrika kıtasındaki problemli ülke Somali’yi içinde yaşadığı felaketlerle baş başa bırakıp unutturmaya yetti. Ülkedeki iç savaş hâlâ bütün şiddetiyle devam etmekte; sadece Mogadişu ve çevresiyle sınırlı zannedilen bu mücadele aslında ülkenin her tarafında kendini hissettirmekte.
İç savaş nedeniyle yüz binlerce insan yaşadığı yeri terk etmek zorunda kaldı. Şu ana kadar bir milyonu ülke sınırları içinde olmak üzere toplam iki milyon civarında Somalili, göçmen durumunda. Bunların yarısı 2007 öncesi yaşanan yaklaşık 16 yıllık süreçte göç etmişti. Ama asıl göç 2007’nin Kasım ayı başından itibaren yaşandı ve göç edenlerin büyük çoğunluğu başkent Mogadişu ile yakın çevresinde yaşayanlardı. Özellikle son dönemde, yani 2008 yılı Ocak ayından bu yana, her ay ortalama 25 bin kişi göç ediyor. Bu göçler sadece hayat koşullarının daha iyi olduğu yerlere değil, açlığın en fazla hissedildiği aşağı ve orta Şebeli bölgelerine bile yapılmakta. Evlerindeyken az da olsa geçimlerini sağlayabilen bu insanlar tam bir insanlık dramı içindeler. Bugünlerde göç ettikleri yerlerde büyük bir gıda sıkıntısı çekiyorlar ve yeterli içme suyu bulamıyorlar. Mogadişu’nun birkaç kilometre çevresinde yaşayan göçmenlerin en önemli sıkıntılarından biri de sağlık. Bölgede bulaşıcı hastalıklar giderek yayılıyor, özellikle ishal ve sıtma ölümcül boyutta ilerliyor. Ülkede acil müdahale bekleyen sorunların çözümü içinse adım atılamıyor.
Somalililerin iki önemli geçim kaynağı hayvancılık ve ticaret. Ancak son yıllarda hayvanların otladığı arazilerin verimsizleşmesi ve ticaret için gerekli güvenliğin bir türlü sağlanamaması, insanların hayat koşullarını ağırlaştırıyor. Bilhassa son yıllarda yaşanan kuraklık da kendisini ağır bir şekilde hissettiriyor. Öte yandan yağmur mevsiminin çok şiddetli geçtiği bölgelere göç edenler ise sığınacak sağlam mekanlar bulamadıkları için zor durumdalar.
Birleşmiş Milletler gözetiminde Somali’de bulunan yardım kuruluşları bölgede günlük yaklaşık iki milyon litre içme suyu dağıtıyor, 200 bin kişiye gıda yardımıyla kadınlara ve çocuklara ilaç yardımı yapıyor. Ayrıca kurulan 28 çadırda eğitim veriliyor. Bölgedeki uluslararası yardım kuruluşlarının önündeki en büyük engeli ise can güvenliği ve emniyetsizlik oluşturuyor. Halen bu ülkede bulunan 400 kadar insani yardım kuruluşu temsilcisi, baskı ve tehdit altında çalışıyor.

İslam ülkeleri Somali’yi unuttu mu?
11 Eylül 2001’den sonraki gelişmeler Somali tarihindeki en zor günlerin başlangıcı oldu. İslam ülkelerinden gelen yardımlar, başta ABD olmak üzere Avrupalı ülkeler tarafından ülkedeki İslami direnişi artırdığı gerekçesiyle büyük oranda engellendi. Ama aldıkları hiçbir tedbir Somali’de “İslami direniş” adıyla ifade ettikleri yapılanmanın faaliyetlerini durduramadı. Bu oluşum, başta Etiyopya birlikleri olmak üzere geçici hükümetin güvenlik birimlerini, hükümet temsilcilerini ve Afrika Birliği askerlerini hedef almaya devam ediyor.
19 Mart 2008 Çarşamba günü başkent Mogadişu’nun kuzeyindeki Suqaholha mahallesinde Etiyopya askerlerine karşı bir saldırı gerçekleştirildi. Açılan ateşte toplam sekiz kişi öldü. Mogadişu şehri 2006 yılından itibaren şiddetli çatışmalara sahne olmaya devam ediyor. Geçici hükümete yardım etmek üzere 2006 yılında Somali’ye giren Etiyopya birlikleri ile o dönemde ülkenin orta kısımları ve güneyini ele geçiren İslam Mahkemeleri arasındaki silahlı çatışmaların arkasının kesilmesi mümkün görünmüyor. Çatışmalardan şimdiye kadar nispeten daha az zarar gören Mogadişu’nun kenar mahalleleri de etkilenmeye başladı. İnsanlar buldukları ilk fırsatta derhal buradan ayrılıyor. Göç edilen yerler arasında Kenya sınırına yakın Galgadud ve Mudug, kuzeydeki Somaliland Özerk Cumhuriyeti ve Pundland özel bölgesi de bulunuyor.
ImageSomali’ye barışın getirilmesi sürecinde, başkent Mogadişu ve çevresinde hakim kabile olan Haviye ve İslam Mahkemeleri Birliği; ABD ve Avrupa ülkeleri ile bölgedeki diğer güçler tarafından dışlandıkça, geçici hükümetin başarılı olma şansı az görünüyor. Bu sebeple 2007 yılı Kasım ayında geçici hükümetin başına getirilen Nur Hasan Hüseyin, ülkede barışın ve güvenliğin tesisine katkıda bulunmak için daha önce tutuklanan Haviye ileri gelenlerini serbest bırakıp, önde gelen liderleri Muhammed Hasan Haad dahil, ülke içinde istedikleri yerlere serbestçe gitmelerine izin verdi. Başbakan Hüseyin, hükümetinin öncelikli hedefini bütün muhalif gruplarla uzlaşı ortamı kurma ilkesine dayandırıyor.
Öyle ki Başbakan Hüseyin, geçici hükümete karşı direnişin en sert temsilcileri olan ve “Şebab” denen gençlere dahi barış elini uzatmak istiyor. ABD bu gençlik grubunu el-Kaide ile bağlantılı teröristler listesine eklediğini 18 Mart 2008’de ilan etti. 2004 yılında İslam Mahkemeleri’nin gençlik kolu olarak kurulan bu hareket, özellikle geçici hükümet ile toplum içinde sosyal barış ve işbirliğinin yeniden tesis edilmesi için gayret edenleri korkutmakla suçlanıyor.
Afrika’da 1990’ların başında iç bunalıma sevk edilen ülkeler arasında bulunan Somali’deki dengeleri bozan ABD ve müttefikleri, mevcut geçici yönetimin iyileştirilmesi, hukuk düzeninin tesisi, demokrasi, insan haklarına saygı, ekonomik kalkınma ve yeni iş imkanlarının oluşturulması gibi konuların Birleşmiş Milletler öncülüğünde, ama aslında ABD tarafından gerçekleştirilmesi gereken hedefler olduğu fikrinde. Oysaki Somali’de bunlar artık birer ideal bile değil.

ABD Somali üzerindeki baskılarını hissettirme telaşında
Bilindiği gibi ABD’nin Afrika kıtasındaki tek askeri üssü Cibuti’de bulunmakta. 2007 yılı Ocak ayında buradan havalanan ABD uçakları Somali’nin güneyindeki bir hedefi vurarak yüzlerce insanın ölümüne sebep oldu. ABD ayrıca aynı yılın temmuz ayında el-Kaide ile bağlantılı oldukları bahanesiyle ülkenin kuzeydoğusunu vurarak bölge insanlarına epeyce korku verdi. Son olarak Somali’nin güneyinde el-Kaide üyesi olduğunu iddia ettiği bir kişiye karşı 2 Mart 2008 günü sahildeki savaş gemisinden füze atarak bir saldırı gerçekleştirdi.  Saldırıyla ilgili olarak geçici hükümete karşı mücadele eden direnişçilerin yaptıkları açıklamaya göre, kendi idarelerindeki bir şehir, ABD’nin AC-130 tipi bir uçağı tarafından bombalandı ve çok sayıda insan bundan zarar gördü. ABD bu saldırı konusunda bilgi vermese de yerel kaynaklar, 2-3 Mart 2008 gecesi bir ABD uçağının başkent Mogadişu’nun 500 km güneydoğusunda bulunan Kenya sınırına yakın Dhoble yerleşim bölgesinde ikisi ev olmak üzere üç hedefi bombalayarak dört sivilin ölümüne sebep olduğunu belirtiyor.
 
< Önceki   Sonraki >
45. Sayı Sunuş
Değerli Okuyucularımız, Geçtiğimiz temmuz ayında, 1995 yılında Srebrenitsa’da katledilen Müslümanları anma merasimi için bölgedeydik. BM Barış Gücü askerlerinin koruması altında, güvenli bölge olarak bilinen Srebrenitsa’da 1995 yılında Sır...
Kısa kısa
Avrupa, göç politikalarını sertleştiriyor Her yıl ortalama iki milyondan fazla göçmenin giriş yaptığı Avrupa ülkeleri, göçmen sorunu ile ilgili ortak politikalar üreterek Avrupa’ya yönelik göçleri kontrol altına almaya çalış...
DÜNYA GÜNDEMİ; Çok katilli ve çok ölümlü beynelmilel bir oyun: Srebrenitsa
Srebrenitsa’da yaşanan soykırımı önemli kılan hususlar; zamanlama, teorik planlamanın kusursuz işleyişi, uygulamadaki sürat ve yapılanlara BM’nin bizzat eşlik etmesidir....
DÜNYA GÜNDEMİ; Kosova anayasası ilan edildi: Peki ülkeyi kim yönetecek?
BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon’un teklifi, mevcut Avrupa Birliği Kosova misyonun (EULEX) BM bünyesinde ve kontrolünde çalışmalarına devam etmesi yönünde. Bu durumsa, Kosova’nın egemenlik ve bağımsızlığının tartışmalı durumunun devam ettiği anlamına geliyor....
DÜNYA GÜNDEMİ; G-8 ülkeleri ve zirvenin geleceği
G-8 zirvesi, dünya sorunlarına çözüm bulma zirvesi mi, yoksa yalnızca bir fotoğraf zirvesi mi? ...
DÜNYA GÜNDEMİ; AFRİKA: Soykırım iddiaları
Sudan’da çıkarlarını bir türlü sağlayamayan küresel güçler, çözümü devlet başkanını soykırım gibi çok ciddi bir suçla yargılayıp hükümetten uzaklaştırmakta buldular....
DÜNYA GÜNDEMİ; Patani: Müslümanca yaşamanın mücadelesi
Patani’deki en büyük direniş grubu olan PULO lideri Kebir Abdurrahman Tenvira, Suriye’de 4 Temmuz 2008’de vefat etti....
DOSYA; Irak'ın Sessiz Çığlığı: Sonuç ve öneriler
2003 yılından bu yana Irak’ın içinde bulunduğu koşullar, olumsuz ambargo mirası üzerine bindiğinden çok büyük bir yıkıma neden olmuştur. İşgal sonrası uygulanan yanlış siyasetler yüzünden Irak toplum dokusu bozulurken, etnik ve mezhebi öfke halkı par...
DOSYA; Irak'ın Sessiz Çığlığı: İnsani Bilanço
...
DOSYA; Irak'ın Sessiz Çığlığı: Irak'a farklı bakmak
Eski düzen-yeni düzen tartışmaları arasında siyasi polemiklere, stratejik analizlere ve uluslararası güçlerin global pazarlıklarına pek konu olmayan Irak’taki insani durum, bir toplumun geleceğini ipotek altına almakta....
İKTİBAS; Afrika'da tarım nasıl yok edilir?
Afrika’da tarımın bugün içinde bulunduğu durum, büyük şirketlerin çıkarlarına hizmet eden, doktrinlere sıkı sıkıya bağlı ekonomi modellerinin koca bir kıtanın üretim gücünü nasıl yok ettiğini anlamak açısından örnek bir vaka....
ROPÖRTAJ; Irak'ın cesur kadınları
İHH İnsani Yardım Vakfı olarak Irak Türkmen Kadınları Derneği Başkanı Yüsra Ömer’i, bir grup Iraklı hanımla beraber temmuz ayında Türkiye’de ağırladık. İstanbul’da sivil toplum çalışmaları konusunda İHH ve diğer sivil toplum kuruluşları ile görü...
ADANMIŞ HAYATLAR: İlim ve mücadele ile taçlanmış bir yaşam, işgalle sonlanan bir ses: Dr. Isam el-Ra
İslam dünyasının 20. yüzyılda yetiştirdiği entelektüellerden, Iraklı Alimler Birliği Başkanı Dr. Isam el-Ravi, 2006 yılında Bağdat Üniversitesi’ne gitmek üzere evinden ayrıldığında işgal gücü askerlerince şehit edildi....
İSLAM COĞRAFYASI: Sömürgeden bağımsızlığa Cezayir
Cezayir halkı, tam 130 sene Fransa’ya her ne pahasına olursa olsun boyun eğmemekte direndi ve sonunda 1962 yılında bağımsızlığını elde etti. ...

Sayı 45

DOSYA; Irak'ın Sessiz Çığlığı: İnsani Bilanço
...

DÜNYA GÜNDEMİ; AFRİKA: Soykırım iddiaları
Sudan’da çıkarlarını bir türlü sağlayamayan küresel güçler, çözümü devlet başkanını soykırım gibi çok ciddi bir suçla yargıl...

Kısa kısa
Avrupa, göç politikalarını sertleştiriyor
Her yıl ortalama iki milyondan fazla göçmenin giriş yaptığı Avrupa ülkeleri, göçmen sorunu ile ...

İSLAM COĞRAFYASI: Sömürgeden bağımsızlığa Cezayir

Cezayir halkı, tam 130 sene Fransa’ya her ne pahasına olursa olsun boyun eğmemekte direndi ve sonunda 1962 yılında bağımsızlığını elde etti. ...

DÜNYA GÜNDEMİ; Kosova anayasası ilan edildi: Peki ülkeyi kim yönetecek?
BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon’un teklifi, mevcut Avrupa Birliği Kosova misyonun (EULEX) BM bünyesinde ve kontrolünde çalışmalarına devam etmesi yönünde. Bu durumsa, K...

ADANMIŞ HAYATLAR: İlim ve mücadele ile taçlanmış bir yaşam, işgalle sonlanan bir ses: Dr. Isam el-Ra
İslam dünyasının 20. yüzyılda yetiştirdiği entelektüellerden, Iraklı Alimler Birliği Başkanı Dr. Isam el-Ravi, 2006 yılında Bağdat Üniversitesi’ne gitmek üzere evinden a...

İKTİBAS; Afrika'da tarım nasıl yok edilir?

Afrika’da tarımın bugün içinde bulunduğu durum, büyük şirketlerin çıkarlarına hizmet eden, doktrinlere sıkı sıkıya bağlı ekonomi modellerinin koca bir kıtanın ...