DÜNYA GÜNDEMİ: ORTADOĞU, Irak'ta Maliki dönemi kapanıyor PDF Yazdır E-posta
Yazar Ahmet Emin Dağ   
irak.jpgAmerikan yönetimi, neredeyse son bir yıldır mevcut Irak Başbakanı Nuri Maliki’den duyduğu rahatsızlığı ve hayal kırıklığını gizlemiyor. Hatta Washington’daki yöneticiler, geçmiştekine göre eleştirinin dozunu arttırdıkları gibi, artık kibar cümleler kurma ihtiyacı dahi duymuyorlar. Maliki hükümetine yönelik tehditlere başlayan işgal patronları, artık tahammüllerinin kalmadığını eklemeyi de ihmal etmiyorlar.

Bunu söylerken Amerika’nın kuşkusuz Irak halkını çok sevdiğinden ya da onların çıkarını gözettiğinden daha çok kendi çıkarları konusunda bir takım kaygılar taşıdığına kuşku yok. Geçen şubat ayından bu yana kendince zaman kazanma stratejisi uygulayan Amerikan işgal yönetimi, Maliki’den bir takım siyasal ilerlemeler talep etmişti. Sünnileri ve özellikle Baasçıları siyasal sürece katmayı ve ülkedeki şiddet ortamını kendisi açısından tahammül edilebilir makul sınırlara çekmeyi hedefleyen bu stratejinin uygulanması için Amerika’nın temel argümanı, tüm bu işleri Maliki hükümetinin yapması için ona zaman tanımak şeklinde idi. Ancak, aradan geçen aylar içinde bu stratejinin hayata geçmesinde Maliki’de gerekli performansı bulamadı. Üstelik, Maliki hükümeti Amerika’nın bu beklentilerini karşılamak bir yana Sünni partilerin hükümetten çekilmesiyle sonuçlanacak bir sağırlar diyalogunun mimarı olmayı başardı, hem de şiddetin dozunu biraz daha arttırarak.

Bunun üzerine bir takım alternatif yollar kullanmaya başlayan işgal yönetimi, Ürdün üzerinden Baasçılarla pazarlık yapmanın yanı sıra, direnişin en güçlü olduğu bölgelerde Sünni aşiretlerle diyaloga geçerek “kısa dönemli ittifaklar” oluşturdu. Bu ittifaklar doğrultusunda orta Irak’ta el-Kaide’yi neredeyse bitirme aşamasına gelen işgal yönetimi, Şii grupları kızdırma pahasına, müttefiki olan Suudi Arabistan ve Ürdün gibi ülkelerin lojistik desteğinde kapıları Sünnilere açmaya başladı. Baasçıları ve Sünnileri resmi ordu ve polis güçlerine gönüllü eleman olarak yazdıran işgalciler, içeride Maliki sayesinde yürütülen Şii kadrolaşmayı dengelemek üzere alternatif bir süreci yürütmeyi ve böylece hem güç dengelerini İran’ın istifade edeceği rotadan çıkarmayı hem de Sünnilerin güvenini kazanmayı amaçlıyordu.

Maliki dönemini kapatmaya hazırlanan Amerikalıların kafasında alternatif olarak iki isim bulunuyor: Bunlar, İslam Devrim Konseyi’nden Adil Abdülmehdi ile eski Başbakanlardan İyad Allavi. Abdülmehdi’ye Sadr grubu karşı çıkarken, laik milliyetçi bir ideolojiye sahip Allavi’ye ise tüm Şii partiler karşı çıkıyor. Dolayısı ile işgalcilerin istediği bir hükümet formülü olacak ise bu, tüm grupların belirli noktalarda üzerinde ittifak edeceği bir isim olmalı. Irak’ta şimdilik böyle bir isim görünmese de en güçlü adaylar bu ikisi.
irak1.jpg
Ayağının altındaki halının çekildiğini gören Maliki’nin bunlara yanıtı ise gecikmedi. Sözlü başlayan tepkiler, kendisinin “Irak’ın seçilmiş Başbakanı” olduğunu ve Amerikan yönetimini kastederek dıştan müdahalelere kimsenin hakkı olmadığını söyleyerek dozunu arttırdı. Ama, Irak gibi bir cadı kazanında başbakan olunca Maliki’nin bu tür hamasi ve içi boş çıkışlara güvenemeyeceği ortada. Nitekim bir aya yakın süredir harekete geçen Maliki, iktidarını güvenceye almak için alternatif çabalar içine girdi. Ardı ardına gelen İran, Suriye ve Türkiye ziyaretleri Irak’ın komşuları ile ilişkilerde yeni sürecin habercisi olmanın ötesinde, Maliki’nin iktidarı bakımından da hayati önemdeydi.

24 üyeli kabinesinde 12 bakanın istifa etmiş olduğu mevcut Maliki hükümetinin, Amerikan yönetimince özellikle Irak’taki iç işlere karışmaları fazla istenmeyen Türkiye, İran ve Suriye ziyaretleri, zamanlama bakımından komşuluk ilişkilerini geliştirmekten öte, kendi hükümetini kurtarmayı hedef alıyordu. Sünni gruplar üzerinde etkili olduğu düşünülen Türkiye ve Suriye’nin belirli tavizler karşılığında ikna edilmesi, yine İran’ın Sadr grubuna yönelik baskı yapmasının istenmesi gibi gelişmeler, Maliki hükümetinin istifa eden bakanlarını geri getirmese bile, bundan sonraki süreçle ilgili olarak en azından elini kuvvetlendirecekti.

Nitekim öyle de oldu. Maliki’nin ardından Türkiye’ye gelen Sünni lider Tarık Haşimi, gerekli tavsiyeleri almasının ardından, geri dönmesinden birkaç gün sonra, Maliki’nin başını çektiği ulusal uzlaşma görüşmelerine katılmak üzere anlaşmaya imza attı. Sünnileri ikna etmesi karşılığında Türkiye’nin Maliki’den büyük ihtimalle Kerkük konusundaki referandum ile ilgili bir takım tavizler aldığı ortada. Zira referandumun ertelenme ihtimalinin güçlendiğini gören Kürt partiler harekete geçerek Amerika’ya üst düzey bir heyet göndermeye hazırlanıyor. Kürtleri kızdırma pahasına, Sünniler cephesinde şimdilik işleri yoluna koymuş olan Maliki, kimi direnişçi aşiretlerin kontrolü konusunda Suriye’den, Sadr’ın ikna edilmesi konusunda da İran’dan daha göze görünür adımlar beklediğini gizlemiyor. Komşu ülkelerin Maliki’nin içinde bulunduğu çaresizlik halini, iyi bir fırsata dönüştürme çabaları söz konusu olduğuna göre, Suriye ve İran için de, petrol ve güvenlik konularında tatmin edici teminatların verildiği tahminini yapmak güç değil.

Irak’a komşu ülkelere yaptığı ziyaretlerin ardından Maliki’nin yaptığı ikinci manevra, ülke içinde yeni bir uzlaşma girişimi oldu. Anlaşmaya, Şii, Sünni ve Kürt siyasi grupların temsilcileri imza attı. Şiileri temsilen Devlet Başkanı Yardımcısı Adil Abdülmehdi’nin, Sünniler adına diğer başkan yardımcısı Tarık Haşimi’nin, Kürtler adına Mesut Barzani’nin imza attığı anlaşma ile, uzun süredir kesintiye uğramış olan ulusal uzlaşma çabaları yeniden başlarken, Amerikan yönetiminin gözden çıkardığı Başbakan Nuri el-Maliki’nin eli de güçlenmiş oldu.

Hatırlanacağı gibi, Ağustos ayı başında da Kürt ve Şii grupların kendi aralarında yaptıkları yeni bir ittifak vardı. Şimdi buna Sünnilerin eklemlenmesi, Maliki’nin merkez konumda olduğu yeni bir siyasal yapılanma olarak nitelendirilebilir. Bunun başarı şansı kuşkusuz Amerika’nın Kürt ve Sünni gruplarla yapacağı yeni pazarlıklarla doğrudan alakalı. Ama kısa vadede şiddetin bitmesi beklenmeyen Irak’ta Maliki’nin kan üzerinde yüzmekte olan tahtını Amerika’nın alaşağı etme ihtimaline daha ne kadar dayanacağı soru işaretleri ile dolu.
irak2.jpg
 
< Önceki   Sonraki >
Değerli Okuyucularımız, Son aylarda yoğun olarak medyada yer alan, dünya gıda stoklarının azalmaya başladığı haberlerinden sonra birçok ülkede tahıl ve bakliyat fiyatlarının fahiş oranda yükselmesi, Yemen ve Mısır gibi ülkelerde gıda fiyatları için çıkan isya...
Irak Savaşı’nın milyonerleri kimler? Savaş ve işgal, bir yandan yüz binlerce insanın hayatına mal olurken diğer yandan işgalci güçlerin servetlerini artırıyor. OMB Watch adlı kuruluşun yaptığı araştırma, ABD Kongresi’nin dörtte birinden fazlasının Irak’taki i...
Birleşmiş Milletler (BM) Barış Gücü askerlerinin, görev yaptıkları ülkelerde çatışan taraflar arasındaki ateşkes hattının korunmasını sağlamak, çatışmaların yeniden başlamasını engellemek, gerektiğinde isyancı grupların silahsızlandırılmasını sağlamak gibi “ba...
Burundi, farklı isyancı grupların iktidara gelmeleri nedeniyle soykırımlardan ve soykırım suçlamalarından başını alamıyor. Bir zamanların isyancıları gün gelip iktidar olunca diğerleri isyancı konumuna düşüyor. Şu anda iktidarda bulunan parti, Tutsilere karşı soykırımları ile b...
1,5 milyon kişinin insani yardıma muhtaç olduğu Somali’de güvenlik, Etiyopya işgali öncesinde görece iyiydi. Etiyopya ve diğer mihraklar, ülkeyi ve halkını rahat bırakıyor....
Güney Afrika Cumhuriyeti, ikinci bir apartheid devrine doğru gidiyor. 1994’e kadar beyaz azınlığın siyah çoğunluğa uyguladığı ırkçı şiddet, şimdilerde Afrikalı göçmenler üzerinde yoğunlaşıyor. Göçmenlere karşı yapılanlar, ülkede tam bir i&cc...
Önce Birmanya dedik, sonra dilimize Burma yerleşti, şimdi de Myanmar oldu Güneydoğu Asya’nın bu fakir ülkesi. Altın Buda heykelleriyle dolu tapınaklarında bir avuç pirinç için dilenen insanlar, turistlerin etrafında pervane olup alacakları bir dolar karşılı...
Lübnan’daki yeni seçim kanunu gelecekteki sürtüşmeleri engellemeyecektir. Zira Lübnan Ortadoğu’nun minyatürü ve aynasıdır ve mayın tarlasıdır. Ortadoğu’daki karmaşa ilk önce ona yansır ve kozlar orada paylaşılır. ...
Uzun süredir hükümeti boykot eden Sünnilerin hükümete yeniden dönme kararları, Amerika’ya kök söktüren Sünni aşiretlerin, en azından önemli bir bölümünün, Amerikalılara karşı savaşmaktan vazgeçmesi, Irak cep...
Uzunca bir süredir hükümet güçleriyle ayrılıkçı el-Husi taraftarları arasında, binlerce kişinin hayatını kaybettiği silahlı çatışmaların yaşandığı Yemen, geçtiğimiz günlerde bir parlamento üyesi ve beraberindekilere düzenlenen suikastla...
Küçük Dinara okul koridorunda hissettiği bir kokunun ardından nefes alamayıp yere yığıldı. Kendine geldi gelmesine ama bir süre sonra boğazında şiddetli ağrılar hissetmeye başladı. Sonrasında da geçici bir hafıza kaybı yaşadı. Durduk yere çığlık atmaya başladı. Ha...
17 Şubat 2008’de Kosova Meclisi, “Bizler halkımızın demokratik yollarla seçilmiş liderleri olarak Kosova’nın bağımsız ve hakim bir devlet olduğunu ilan ediyoruz.” sözleriyle Kosova’nın bağımsızlığını tüm dünyaya duyurdu. Bu olay, nüfusunun %90...
Artan gıda fiyatları açlık sorununun derinleşmesine neden olarak gösteriliyor; ancak gıda fiyatlarının artması ve açlığın yaygınlaşması, sadece gıda stokları ve iklim şartları ile ilgili değildir. Bu durum, gıda borsasından ve market spekülasyonlarından, biyoyakıt üreti...
İnsanoğlunun tarih boyunca en büyük endişelerinden birini açlık sorunu oluşturmuş; yoksulluk, sefalet ve ölümle birlikte açlık “mahşerin dört atlısı”ndan biri sıfatıyla anılmıştır. Bunun gayet anlaşılabilir nedenleri vardır: İnsan, hayata tutunabilm...
Açlığın küreselleşmesi riski altında iflas eden asıl, unsur küresel kapitalist paradigmanın kendisidir....
İnsanlar dünyada yeterince gıda olmadığı için değil, alım güçleri ve paraları olmadığı için, yani yoksul oldukları için açlık riski altında hayatlarını sürdürüyorlar. Yaşanan adaletsizliğin, eşitsizliğin ve dengesiz gıda dağılımının sebeple...
Bugün tüm uluslararası sözleşmelerde de belirtildiği gibi, insanın en önemli hakkı “yaşam hakkı”dır. Tüm haklar bundan sonra gelir. Açlık ise bu en önemli hakkı tehdit eden başlıca düşmandır. İnsan hayatı korunacaksa, açlık sorununa bir in...
Komünist düzenden bıkmış insanlar, Abdulvali Kari’nin kişiliği ve çalışmaları sonucunda yeni bir hayatı seçti....
Günümüzde el değmemiş yeni su kaynaklarının bulunduğu topraklarda yaşayan yerel halklar, etnik azınlıklar ve diğer görece güçsüz gruplar “ekonomik alanda kalkınma”nın önünde engel olarak görülüyor. ...
Bangsomorolular, bölgeye ait enstrümanları tagonggo ve kapanirong ile özgürlüğe adanmış tarihleri, yok olmaması için ellerinden geleni yaptıkları kültürleri ve öz değerleri için ağıtlar yakıyor… ...

Sayı 43

DÜNYA GÜNDEMİ; Yemen'de kuzeyden yükselen ateş, Sana'yı da kuşatacak mı?

Uzunca bir süredir hükümet güçleriyle ayrılıkçı el-Husi taraftarları arasında, binlerce kişinin hayatını kaybettiği silahlı çatışmaların yaşandığı Yemen,...

İSLAM COĞRAFYASI; Özgürlük savaşının tarihi adı: Moro
Bangsomorolular, bölgeye ait enstrümanları tagonggo ve kapanirong ile özgürlüğe adanmış tarihleri, yok olmaması için ellerinden geleni yaptıkları kültürleri v...

DOSYA; Küreselleşen açlık
Açlığın küreselleşmesi riski altında iflas eden asıl, unsur küresel kapitalist paradigmanın kendisidir....

DOSYA: AÇLIK KADER DEĞİLDİR

Artan gıda fiyatları açlık sorununun derinleşmesine neden olarak gösteriliyor; ancak gıda fiyatlarının artması ve açlığın yaygınlaşması, sadece gıda stokları ve iklim şartları...

DÜNYA GÜNDEMİ; Burundi tekrar iç savaşın eşiğinde
Burundi, farklı isyancı grupların iktidara gelmeleri nedeniyle soykırımlardan ve soykırım suçlamalarından başını alamıyor. Bir zamanların isyancıları gün gelip iktidar olunca diğerleri isy...

DÜNYA GÜNDEMİ; Bağımsız Kosova Hristiyanlaşıyor mu?
17 Şubat 2008’de Kosova Meclisi, “Bizler halkımızın demokratik yollarla seçilmiş liderleri olarak Kosova’nın bağımsız ve hakim bir devlet olduğunu ilan ediyoruz.” sö...

ADANMIŞ HAYATLAR; Allame Abdulvali Kari Mirzaev
Komünist düzenden bıkmış insanlar, Abdulvali Kari’nin kişiliği ve çalışmaları sonucunda yeni bir hayatı seçti....