Düsünce Gündem - Almanya'da Uyum Zirvesi ve Avrupalı Türklerin uyum sorunu

Almanya'da Uyum Zirvesi ve Avrupalı Türklerin uyum sorunu

PDF

Yazdır

E-posta

Yazar Kadir Canatan

Avrupa Birliği içindeki en büyük “göç(men)” ülkelerinden biri olan Almanya’nın geçtiğimiz Temmuz ayında II. Uyum Zirvesi’ni gerçekleştirmesi dikkatlerin bu ülkeye çevrilmesine neden oldu. Almanya’da ilki geçen yıl gerçekleştirilen bu zirvelerin amacı nedir ve Almanya başta olmak üzere Avrupa ülkelerinde izlenen entegrasyon politikalarının doğrultusu ne yöndedir? Bu soru Avrupalı Türklerin sorunlarını ve bu sorunların çözümünde hükümetlerin rolünü anlamak için stratejik bir önem taşımaktadır.

Uyum nedir ve Uyum Planı’nda neler var?
İlk zirveden sonra “uyum” konusunda görüşlerine başvurulan Merkel, bu konuda Alman hükümetinin bu kavramdan neyi anladığını ortaya koyabilecek bir tanım getirmişti. ‘‘Uyumu ne olarak gördüğü’’ şeklindeki bir soruyu Merkel, ‘‘Uyumu insanların kendilerini ortak değerlerden sorumlu tutmaları olarak görüyorum.’’ şeklinde cevaplandırmıştır (Zaman, 14 Temmuz 2006). Bu tanımlamada en merkezi ifade “ortak değerler” ifadesidir: Hangi ortak değerler ya da kimin ortak değerleri? Daha önceki yıllarda Alman medyasında yapılan “model kültür” tartışmasını hatırlayacak olursak söz konusu ortak değerler aslında orta sınıf Alman toplumunun değerleridir. Bu değerler, tüm Alman toplumunun ortak değerleri olmadığı gibi 15 milyon yabancı kökenli göçmenlerin kültürel çeşitliliğini de kapsamına almamaktadır.

İkinci Zirve’nin ardından aynı soruya muhatap olan Merkel, bu kez farklı kültürler karşısında daha toleranslı bir yaklaşımla, “uyumun herkesin eşit olması anlamına gelmediğini” kaydederek, uyumun “farklı kültürlerden insanlarla çeşitlilik ve barış içinde bir arada yaşanması” anlamına geldiğini söylemiştir (Zaman, 12 Temmuz 2007).

Hıristiyan demokrat kökenli Başbakan Merkel’in entegrasyon konusundaki bu tanımlamalarına dayanarak Almanya’nın aslında ortak değerlere dayalı bir toplum inşa etmek istemekle birlikte yabancıların kültürlerini de Alman toplumu için bir zenginlik olarak algıladığı sonucuna varabiliriz. Fakat bu oldukça iyimser ve naif bir yaklaşım olacaktır. Almanya’dan çok daha erken bir dönemde yeni gelen göçmenlere uyum kurslarını başlatmış olan Hollanda, 80’li yıllarda liberal bir çokkültürcü entegrasyon politikası izlerken 90’lı yıllarda bu konudaki tavırlarını sertleştirerek, 2000’li yıllarda “ortak değerler” adına kültürel çeşitliliği ortadan kaldırmaya yönelik adımlar atmıştır. Almanya, Hollanda’nın 20 yıl önce başlattığı uyum kurslarını ve aile birleşimine yönelik engelleri yakınlarda uygulamaya koymuştur. Bu bakımdan Almanya’nın uyum modeli, diğer Avrupalı ülkeleri izleyen ve biraz da gecikmiş bir uyum politikasıdır.

Somut olarak “uyum” ne anlama gelmektedir?
200 sayfalık Uyum Planı, Almanya’nın entegrasyon ve uyumdan ne anladığını daha müşahhas bir şekilde ortaya koymaktadır. Ulusal Uyum Planı’nda, yabancılar için düzenlenen uyum kurslarının geliştirilmesi ve iyileştirilmesi, göçmen çocukların küçük yaşlarda dil öğrenmeye başlamalarının teşvik edilmesi, göçmen gençlere eğitim ve iyi bir tahsil için eşit fırsatlar sağlanarak istihdam piyasasına girme şanslarının yükseltilmesi, göçmen kadın ve kızların yaşam şartlarının da iyileştirilmesi ağırlıklı konular arasında bulunmaktadır.

Ulusal Uyum Planı’na eleştirel bir gözle baktığımızda hemen dikkati çeken husus, entegrasyonun daha çok göçmenlerin sorumlu olduğu bir süreç olarak görülmesi ve tüm yükümlülüklerin onların sırtına yüklenmiş olmasıdır. Bu, Alman siyasetçilerin entegrasyonu hala toplumdan yalıtlanmış bir süreç olarak algıladıklarını açıkça göstermektedir. Bu düşünceye göre temel sorun, göçmenlerin sorumluluk üstlenmekten kaçınmalarıdır. Başka bir deyişle “göçmenler uyum sağlamak istemiyorlar”. O zaman yapılması gereken onlara sorumluluklarını hatırlatmak ve bu sorumluluklarını yerine getirmeleri için onlara destek vermektir. Nitekim geçen yıl Alman ZDF televizyonu tarafından yapılan kamuoyu yoklaması da, Alman halkının %70’inin, yabancıların topluma uyum sağlamak için çok az çaba harcadığı görüşünde olduğunu ortaya koymuştur. Doğrusu bu görüş, öncelikli olarak Alman politikacıların ve çoğu aydının görüşüdür. Bu görüş yukarıdan aşağıya aktarıla aktarıla genel bir toplumsal konsensüs haline getirilmiştir.

Oysa şu husus açıkça bilinmelidir ki, göçmenlerin entegrasyonu genel toplumsal gidişattan ayrı düşünülemez. Alman toplumu ve diğer Avrupa toplumları, özellikle 2001 yılından sonra olumsuz tavır ve görüşleriyle Müslümanlar ve Türkleri dışlamaya yönelmişlerdir. Avrupa ülkelerinde ayrımcılık ve İslamofobi, aşırı sağ grupların saldırı ve eylemleriyle sınırlı bir olgu değildir. Giderek artan önyargılar ve dışlama mekanizmaları sadece göçmenleri toplumdan soyutlamaya ve içine çekilmeye itmekle kalmıyor, aynı zamanda onların iş, eğitim ve siyaset gibi sektörlere katılımlarını da engellemektedir. Bu sebeple azınlık ve entegrasyon politikaları göçmenlerin bireysel kapasite ve becerilerini artırmakla kalmamalı, toplumsal dışlanma ile de ciddi bir şekilde mücadele etmelidir.

Göçmen örgütleri entegrasyon politikasının mahiyetinden ziyade göçü kısıtlayan ve aile birleşimine yeni sınırlandırmalar getiren Göç Yasası’nı eleştiri konusu yapmışlardır. Bu noktada da Almanya aslında Hollanda ve benzer ülkeleri izlemektedir. Bu ülkelerin kanaatlerine göre başarılı bir entegrasyon, sınırlandırılmış bir göç politikasıyla mümkündür. Hızla devam eden bir göç süreciyle başarılı bir uyumu birlikte götürmek akıllıca gözükmemektedir. Doğal olarak burada, özellikle aileye önem verdiğini söyleyen Hıristiyan demokratların göçmen ailelerin oluşumuna ve birleşimine karşı çifte standart bir tutum sergilemeleri paradoksal bir durum olarak dikkati çekmektedir.

Sonuç
Özelde Almanya genelde ise tüm Avrupa ülkelerine baktığımızda azınlık politikaları konusunda iki noktada uzlaşma sağlandığı görülmektedir. İlk olarak 80’li yıllarda nispeten daha olumlu ve liberal olan bir entegrasyon politikası, zamanla içerik ve üslup değişikliğine uğrayarak bugün dayatmacı bir asimilasyon politikasına doğru evrilmiştir. Bu evrim sürecinde özellikle 11 Eylül olayları Müslümanlar ve göçmenler aleyhine kullanılmıştır. Avrupa hükümetleri güvenlik ve kültürel uyum eksenli politikalarını meşrulaştırmak için 11 Eylül’ün yarattığı konjonktürü bulunmaz bir fırsat olarak görmüşler ve başka zamanlarda zor uygulamaya koyacakları bir politikayı kolayca hayata geçirmişlerdir.

İkinci olarak göç politikaları giderek mültecilik ve aile birleşimi konusunda sınırlamalar yaparak entegrasyona ayarlı bir politikaya dönüştürülmüştür. Şimdi ülkeye gelen yabancılar sadece yasal kanallarla gelmek zorunda değiller, aynı zamanda bu yollarla gelen “yeni” göçmenler uyum kurslarına da zorunlu olarak katılmak ve Avrupa toplumlarına uyum sağlayacaklarına değin bir güvence vermek zorundadırlar. Ağırlıklı olarak dil ve yurttaşlık bilgilerinin aktarımına dayanan bu uyum kursları, toplumsal ve kültürel entegrasyon sürecinde sadece bir ilk adım olarak görülmektedir. Hollanda, bu noktada daha acımasız davranarak ülkeye gelecek yeni göçmenlerin kendi ülkelerinde Hollandacayı öğrenmelerini zorunlu kılmıştır. Güncel düzeyde bir Hollandaca dil bilgisini edinemeyen göçmenlere yurttaşlık hakları bir tarafa ülkeye giriş hakkı (vize) bile vermemektedir.

Bu gelişmeler ışığında Avrupalı Türklerin zorlu bir sınavla karşı karşıya kaldıkları söylenebilir. Avrupalı Türklerin bu gelişmelere karşı farklı tepkiler ortaya koydukları gözlenmektedir. Bir kısmı kendi kabuğuna çekilmeyi tercih ederken, bir kısmı da kendi ülkesine kesin dönüş yapmakta ya da yapmak üzere planlar hazırlamaktadır. Son yıllarda özellikle Almanya ve Hollanda’dan Türkiye’ye kitlesel geri dönüşler olmuştur. Bu gelişmeyi, ne yazık ki Türk medyası ve resmi Türk makamları görmezlikten gelmişlerdir. Göçmenler arasında yapılan araştırmalarda geri dönüş eğilimlerinin güçlendiği açıkça görülmektedir. Avrupa artık pek çok göçmen için “kalıcı” bir yurt olmaktan çıkmaktadır. Oysa daha yakın zamanlara kadar gerek göçmenler ve onları gönderen ülkeler, gerekse Avrupa ülkeleri göçmenliği kalıcı bir olgu olarak gördüklerini söylüyorlardı. Bu algı, 11 Eylül ve sonrasında izlenen politikalar sayesinde artık tartışılmaz bir veri olmaktan çıkmıştır.

< Önceki		Sonraki >

43. Sayı Sunuş

Değerli Okuyucularımız, Son aylarda yoğun olarak medyada yer alan, dünya gıda stoklarının azalmaya başladığı haberlerinden sonra birçok ülkede tahıl ve bakliyat fiyatlarının fahiş oranda yükselmesi, Yemen ve Mısır gibi ülkelerde gıda fiyatları için çıkan isya...

Kısa Kısa

Irak Savaşı’nın milyonerleri kimler? Savaş ve işgal, bir yandan yüz binlerce insanın hayatına mal olurken diğer yandan işgalci güçlerin servetlerini artırıyor. OMB Watch adlı kuruluşun yaptığı araştırma, ABD Kongresi’nin dörtte birinden fazlasının Irak’taki i...

DÜNYA GÜNDEMİ; Sonu gelmez yolsuzlukların başkahramanı: BM Barış Gücü askerleri

Birleşmiş Milletler (BM) Barış Gücü askerlerinin, görev yaptıkları ülkelerde çatışan taraflar arasındaki ateşkes hattının korunmasını sağlamak, çatışmaların yeniden başlamasını engellemek, gerektiğinde isyancı grupların silahsızlandırılmasını sağlamak gibi “ba...

DÜNYA GÜNDEMİ; Burundi tekrar iç savaşın eşiğinde

Burundi, farklı isyancı grupların iktidara gelmeleri nedeniyle soykırımlardan ve soykırım suçlamalarından başını alamıyor. Bir zamanların isyancıları gün gelip iktidar olunca diğerleri isyancı konumuna düşüyor. Şu anda iktidarda bulunan parti, Tutsilere karşı soykırımları ile b...

DÜNYA GÜNDEMİ; Somali'de bölgesel ve uluslararası güçlerin tetiklediği insani krizler

1,5 milyon kişinin insani yardıma muhtaç olduğu Somali’de güvenlik, Etiyopya işgali öncesinde görece iyiydi. Etiyopya ve diğer mihraklar, ülkeyi ve halkını rahat bırakıyor....

DÜNYA GÜNDEMİ; Güney Afrika Cumhuriyeti'nde yabancı düşmanlığı

Güney Afrika Cumhuriyeti, ikinci bir apartheid devrine doğru gidiyor. 1994’e kadar beyaz azınlığın siyah çoğunluğa uyguladığı ırkçı şiddet, şimdilerde Afrikalı göçmenler üzerinde yoğunlaşıyor. Göçmenlere karşı yapılanlar, ülkede tam bir i&cc...

DÜNYA GÜNDEMİ; Kasırgaya rağmen referandum, cuntaya rağmen yaşam: Myanmar gerçeği

Önce Birmanya dedik, sonra dilimize Burma yerleşti, şimdi de Myanmar oldu Güneydoğu Asya’nın bu fakir ülkesi. Altın Buda heykelleriyle dolu tapınaklarında bir avuç pirinç için dilenen insanlar, turistlerin etrafında pervane olup alacakları bir dolar karşılı...

DÜNYA GÜNDEMİ; ORTADOĞU: Lübnan'da devr-i Süleyman

Lübnan’daki yeni seçim kanunu gelecekteki sürtüşmeleri engellemeyecektir. Zira Lübnan Ortadoğu’nun minyatürü ve aynasıdır ve mayın tarlasıdır. Ortadoğu’daki karmaşa ilk önce ona yansır ve kozlar orada paylaşılır. ...

DÜNYA GÜNDEMİ; Vilayet seçimleri öncesi Şii gruplar arası gerilim

Uzun süredir hükümeti boykot eden Sünnilerin hükümete yeniden dönme kararları, Amerika’ya kök söktüren Sünni aşiretlerin, en azından önemli bir bölümünün, Amerikalılara karşı savaşmaktan vazgeçmesi, Irak cep...

DÜNYA GÜNDEMİ; Yemen'de kuzeyden yükselen ateş, Sana'yı da kuşatacak mı?

Uzunca bir süredir hükümet güçleriyle ayrılıkçı el-Husi taraftarları arasında, binlerce kişinin hayatını kaybettiği silahlı çatışmaların yaşandığı Yemen, geçtiğimiz günlerde bir parlamento üyesi ve beraberindekilere düzenlenen suikastla...

DÜNYA GÜNDEMİ; KAFKASYA: Kafkas çocuklarını yiyip bitiren gizem

Küçük Dinara okul koridorunda hissettiği bir kokunun ardından nefes alamayıp yere yığıldı. Kendine geldi gelmesine ama bir süre sonra boğazında şiddetli ağrılar hissetmeye başladı. Sonrasında da geçici bir hafıza kaybı yaşadı. Durduk yere çığlık atmaya başladı. Ha...

DÜNYA GÜNDEMİ; Bağımsız Kosova Hristiyanlaşıyor mu?

17 Şubat 2008’de Kosova Meclisi, “Bizler halkımızın demokratik yollarla seçilmiş liderleri olarak Kosova’nın bağımsız ve hakim bir devlet olduğunu ilan ediyoruz.” sözleriyle Kosova’nın bağımsızlığını tüm dünyaya duyurdu. Bu olay, nüfusunun %90...

DOSYA: AÇLIK KADER DEĞİLDİR

Artan gıda fiyatları açlık sorununun derinleşmesine neden olarak gösteriliyor; ancak gıda fiyatlarının artması ve açlığın yaygınlaşması, sadece gıda stokları ve iklim şartları ile ilgili değildir. Bu durum, gıda borsasından ve market spekülasyonlarından, biyoyakıt üreti...

DOSYA; Dünyada ve Türkiye'de açlık sorunu

İnsanoğlunun tarih boyunca en büyük endişelerinden birini açlık sorunu oluşturmuş; yoksulluk, sefalet ve ölümle birlikte açlık “mahşerin dört atlısı”ndan biri sıfatıyla anılmıştır. Bunun gayet anlaşılabilir nedenleri vardır: İnsan, hayata tutunabilm...

DOSYA; Küreselleşen açlık

Açlığın küreselleşmesi riski altında iflas eden asıl, unsur küresel kapitalist paradigmanın kendisidir....

DOSYA; Küresel gıda krizi: Nedenleri sonuçları ve öneriler

İnsanlar dünyada yeterince gıda olmadığı için değil, alım güçleri ve paraları olmadığı için, yani yoksul oldukları için açlık riski altında hayatlarını sürdürüyorlar. Yaşanan adaletsizliğin, eşitsizliğin ve dengesiz gıda dağılımının sebeple...

DOSYA; Çözüme, doğru tespitle başlamak

Bugün tüm uluslararası sözleşmelerde de belirtildiği gibi, insanın en önemli hakkı “yaşam hakkı”dır. Tüm haklar bundan sonra gelir. Açlık ise bu en önemli hakkı tehdit eden başlıca düşmandır. İnsan hayatı korunacaksa, açlık sorununa bir in...

ADANMIŞ HAYATLAR; Allame Abdulvali Kari Mirzaev

Komünist düzenden bıkmış insanlar, Abdulvali Kari’nin kişiliği ve çalışmaları sonucunda yeni bir hayatı seçti....

İKTİBAS; Geleceğin önüne kurulan bentler: Barajlar

Günümüzde el değmemiş yeni su kaynaklarının bulunduğu topraklarda yaşayan yerel halklar, etnik azınlıklar ve diğer görece güçsüz gruplar “ekonomik alanda kalkınma”nın önünde engel olarak görülüyor. ...

İSLAM COĞRAFYASI; Özgürlük savaşının tarihi adı: Moro

Bangsomorolular, bölgeye ait enstrümanları tagonggo ve kapanirong ile özgürlüğe adanmış tarihleri, yok olmaması için ellerinden geleni yaptıkları kültürleri ve öz değerleri için ağıtlar yakıyor… ...

Sayı 43

DÜNYA GÜNDEMİ; KAFKASYA: Kafkas çocuklarını yiyip bitiren gizem
Küçük Dinara okul koridorunda hissettiği bir kokunun ardından nefes alamayıp yere yığıldı. Kendine geldi gelmesine ama bir süre sonra boğazında şiddetli ağrılar hissetmeye başlad...

43. Sayı Sunuş
Değerli Okuyucularımız,
Son aylarda yoğun olarak medyada yer alan, dünya gıda stoklarının azalmaya başladığı haberlerinden sonra birçok ülkede tahıl ve bakliyat ...

DOSYA; Dünyada ve Türkiye'de açlık sorunu
İnsanoğlunun tarih boyunca en büyük endişelerinden birini açlık sorunu oluşturmuş; yoksulluk, sefalet ve ölümle birlikte açlık “mahşerin dört atlısı”...

DÜNYA GÜNDEMİ; Vilayet seçimleri öncesi Şii gruplar arası gerilim
Uzun süredir hükümeti boykot eden Sünnilerin hükümete yeniden dönme kararları, Amerika’ya kök söktüren Sünni aşiretlerin, en azından ö...

DÜNYA GÜNDEMİ; Güney Afrika Cumhuriyeti'nde yabancı düşmanlığı
Güney Afrika Cumhuriyeti, ikinci bir apartheid devrine doğru gidiyor. 1994’e kadar beyaz azınlığın siyah çoğunluğa uyguladığı ırkçı şiddet, şimdilerde Afrikalı göç...

DÜNYA GÜNDEMİ; ORTADOĞU: Lübnan'da devr-i Süleyman
Lübnan’daki yeni seçim kanunu gelecekteki sürtüşmeleri engellemeyecektir. Zira Lübnan Ortadoğu’nun minyatürü ve aynasıdır ve mayın tarlasıdır. Ortadoğu...

DÜNYA GÜNDEMİ; Bağımsız Kosova Hristiyanlaşıyor mu?
17 Şubat 2008’de Kosova Meclisi, “Bizler halkımızın demokratik yollarla seçilmiş liderleri olarak Kosova’nın bağımsız ve hakim bir devlet olduğunu ilan ediyoruz.” sö...