|
İKTİBAS: Putin'in Kafkasya'daki adamı |
|
|
|
|
Yazar Uwe Klussmann
|
 Uwe Klussmann
Moskova tarafından atanan Çeçenistan Başkanı Ramazan Kadirov, kişisel tutkusuna dayanan bir polis devleti kuruyor. Fakat öldürülen babasıyla aynı kaderi paylaşacak mı bakalım?
Hafızamızda Savaş görüntüleriyle kalan Grozni, bazı mekanlarıyla tam bir Avrupa şehrine benziyor. Çeçenistan’ın başkenti Grozni, sadece iki yıl önce Berlin’in İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki durumu gibiydi. Neredeyse Almanya’nın Thuringia eyaleti kadar olan bu bölgeye, yedi yıl süren iç savaştan sonra şimdi yeniden barış gelmiş gibi. Bu, inanılır gibi değil.
Bir zamanların Kafkasya’sının en güzel şehrinde Moskova silahlarının susmasının ardından yaklaşık 300 bin civarındaki yerli halk, şimdi hasar görmüş binaları onarmak, duvarları ve patlamış camları tamir etmekle uğraşıyor.
Tıpkı birçok işçi gibi, 30 yaşındaki Ali Mansurov da daha önce hiç inşaatta çalışmamış. Solgun yüzlü bu işçi, aslında petrol mühendisi ama birçok üniversite mezunu gibi o da alanında iş bulamıyor. Grozni devlet yetkililerinin açıklamasına göre işsizlik %76. Ve diğer birçok işçi gibi Mansurov da 400 avro tutarındaki aylık maaşının hepsini alamıyor. Ancak bu paranın üçte biri kadar avans alabiliyor. Ama yine de Mansurov, yeni seçilen genç başkan Ramazan Kadirov’un çok şey yapacağına inanıyor.
Gerçekten herkes ümitlerini Kadirov’a bağlamış ve herkesin dilinde “genç ve çalışkan başkan” söylemi var. Kafkas devlet televizyonu ve radyolarında gece gündüz başkandan övgüyle bahseden yayınlar yapıldığı düşünülünce halkın bu kadar ümitli olduğuna şaşırmamak gerek. Oysa 30 yaşındaki Kadirov, bütün bu yıkıma sebep olan Rusya Başkanı Vladimir Putin’in emriyle başkanlığa getirilmişti.
Kadirov, Grozi’nin yeniden inşası için devlet bütçesini fütursuzca kullanıyor. Rusya hükümeti ise savaşın açtığı yaraları sarmak için 200 milyon avro yardımda bulundu. Ahmed Kadirov Vakfı da yapım çalışmaları için destek sağlıyor. Mayıs 2004’te bombalı bir saldırıda hayatını kaybeden başkanın babasının adına kurulmuş olan bu vakıf, tam anlamıyla bir bağış organı değil. Çünkü bu vakfın, şüpheli iş adamlarından bağış aldığı ve işçilerden haraç topladığı söyleniyor.
Bunca çabaya rağmen Grozni’de hayat hala normale dönmüş değil. Binalardaki birtakım hasarlar onarılsa bile hala birçoğunun su bağlantısı ve kanalizasyon sistemi yok. Rüzgarın olmadığı akşamlarda halk çöplerini yaktığı için bütün şehri duman kokusu sarıyor. Çöpler çok nadir toplanıyor.
 “Şeytanlara ölüm!”
Su akmadığı için halk kuyulardan su taşıyor. Açık camlardan, Grozni radyosundan bir kadının “Çeçen olma sevinci” adlı şarkısı duyuluyor.
Başkan Kadirov’un memleketi olan Guedermes’in belediye başkanı Vaça Nasuçanov, yeni Çeçenistan’ın uyum içinde olduğundan övgüyle bahsediyor. Nasuçanov, “Burada hiçbir sorun yok; her şeye başkan karar veriyor.” şeklinde bir açıklamada bulunmuştu.
Ramazan Kadirov, ülke halkı üzerinde hem korku hem de merak uyandırıyor. Devlet memurları da dahil hiç kimse baba ve oğluna olan bu büyük ilgiye ve bölgesel diktatörlüğe karşı ses çıkaramıyor.
“Kadirovtsy” olarak bilinen 19 bin civarındaki güçlü askeri birlikler yıllardır masum Çeçen halkına yönelik kaçırma, işkence ve öldürme gibi birçok olay gerçekleştirdi. 2005 yılında daha başbakanken Kadirov, Kremlin yanlısı Komsomolskaya Pravda gazetesine Çeçen bağımsızlığı için çalışan İslami kesimi referans göstererek “Şeytanları öldürmek hobimdir.” diye bir açıklamada bulunmuştu. İnsan hakları kuruluşu Memorial’in yaptığı açıklamaya göre 1999 yılından beri yaklaşık 3500 Çeçen kayboldu; bu kişiler, Rus işgalciler veya Kadirovtsy grubu tarafından yok edildiler.
Göğsünde üzerinde “Rusya’nın kahramanı” yazan yıldız şeklinde bir madalyayı gururla taşıyan Kadirov, ölen yakınlarının intikamını almak isteyenlerden korunmak içinse güvenlik görevlileriyle geziyor.
Tehlikeli bir görev
Kadirov Çeçen başkanı olmanın tehlikeli bir görev olduğunun farkında. 1996 yılından beri bölgede beş cumhurbaşkanından dördü feci bir şekilde öldürüldü. Kadirov’dan önce başbakan olan, hatta Kadirov’u başa gelmesi için zorlayan Alu Alhanov, sağ kalan tek kişi.
Kadirovtsy, özellikle kuzey Çeçenistan dağlarında faaliyet gösteren silahlı güçlere çok şiddetli muamele ediyor. Bu grup tarafından yakalanan kişilerden, sorguları süresince uygulanan dayaklar ve elektrik şoku sonrasında sağ kalanlar Grozni şehrinin 50 km kuzeybatısında bulunan Çernokosovo bölgesindeki IK 2 tipi hapishaneye atılıyorlar.
Kadirov imparatorluğunda çalışmanın özgürlük getireceğine inanmayan Çeçenler ise Çeçenistan başkanı ilan edilen Doku Umarov etrafında toplandılar. Umarov “Rus işgalcilerine” ve yerli “vatan hainlerine” karşı kutsal savaş ilan etti.
Eski İçkerya isyanları şimdiki Kadirov hükümetinin önemli mevkilerine gelen kişilerce yapılmıştı. Parlamento sözcüsü Dukvaça Abdurrahmanov, 1994 yılında Rus işgalcilerine karşı direniş gösteren silahlı grubun lideriydi. Grozni özel Oman Polis Gücü Başkanı Artur Ahmedov 2005 yılında katledilen cumhurbaşkanı Aslan Mashadov’un baş korumasıydı. Bu insanları iyi konumlara getirerek Kadirov eski isyanları kontrol altına almış oldu. Sanki Kadirov, sembolleri uluyan tilki olan İçkerya asilerinin en sonunda kazandığını göstermeye çalışıyor gibi.
* Uwe Klussmann, “Putin’s Man in the Caucasus” (Almancadan İngilizceye tercüme: Christopher Sultan), 21/06/2007, http://www.spiegel.de/international. Özlem Takır tarafından kısaltılarak tercüme edilmiştir.
|
