|
BALKANLAR: Preşevo: Güney Sırbistan mı Doğu Kosova mı? |
|
|
|
|
Yazar Murat Yılmaz
|
Karadağ tarafının en yüksek düzeyde ayrılık taleplerini dillendirmeleri, içinde Sırbistan ve Karadağ’dan başka Kosova, Voyvodina, Sancak ve Preşevo’yu da alacak yeni bir etnik gerilimin sinyallerini veriyor.
Soğuk Savaş sonrası büyük karışıklıklara, savaş ve istikrarsızlığa sürüklenen eski Yugoslavya coğrafyası, hemen her ay yeni bir yerde yeni bir olayla gündeme gelmeye devam ediyor.
2001 yılında Makedonya iç savaşı ile eş zamanlı olarak ortaya çıkan Preşevo vadisindeki karışıklıklar, geçen birkaç yılın ardından 16 yaşındaki bir Arnavut gencin Preşevo - Makedonya sınırını geçmek isterken Sırp askerlerce vurulmasıyla yeniden gündeme geldi. Sırpların Güney Sırbistan, Arnavutların Doğu Makedonya olarak adlandırdıkları bölgede Daşim Hayrullahu isimli gencin vurulması, Kosova ve Preşova’da Arnavut halkın ciddi tepkilerine neden oldu. Preşevo kentindeki gösteriler sonrasında ve cenaze töreni ardından valilik ve Preşevo belediyesi önünde yapılan gösterilere 15 bine yakın Arnavut katılırken, suçlu Sırp askerlerin cezalandırılması, aksi halde Preşevo Kurtuluş Ordusu’nun (UÇPBM) yeniden eylemlere başlayacağı belirtildi.
2004 Mart ayındaki Mitrovitsa (Kosova) olaylarıyla benzerlik taşıyan ve küçük bir kıvılcımın ne denli büyük olaylara sebebiyet vereceğinin anlaşılması açısından önemli bir örnek olan hadise, temelde Kosova ve Makedonya’daki Arnavutların haklarını tam olarak elde edememeleriyle sıkı sıkıya ilintili.
Yaklaşık 100 bin nüfuslu Preşevo vadisinin büyük çoğunluğunu oluşturan Arnavutlar, devlet kurumlarında istihdam edilmeme, eğitim ve sağlık hizmetlerini alamama ve ekonomik ambargoya maruz bırakılma gibi nedenlerle Sırbistan’daki seçimleri sürekli boykot etmekteydiler. Bölgenin tarihi olarak Kosova’nın bir parçası olduğu tezi ve Arnavut halkın bu yöndeki isteği ise birkaç ay sonra yapılacak olan Kosova’nın statüsü ile ilgili görüşmeler öncesinde dikkat çekmekte. Kosova’nın kuzeydeki madenleri ile ünlü zengin Mitrovitsa bölgesinin Sırplara bırakılması karşılığında Preşevo’nun Kosova’ya dahil edilmesi fikri Sırp Sanat ve Bilimler Akademisi’nde (SANU) uzun yıllardır tartışılmakta.
Preşevo olaylarının daha fazla büyümesi bugün için düşük bir ihtimal olarak görünse de Haziran ayındaki Kosova’nın statü görüşmeleri ve Şubat 2006’daki Sırbistan-Karadağ birliğinin halk oylaması ile bitme ihtimali bölgedeki etnik tansiyonu yeniden tırmandırma potansiyeli taşımakta. Karadağ tarafının en yüksek düzeyde ayrılık taleplerini dillendirmeleri, içinde Sırbistan ve Karadağ’dan başka Kosova, Voyvodina, Sancak ve Preşevo’yu da alacak yeni bir etnik gerilimin sinyallerini veriyor. |
