Karadağ’ın bağımsızlığını ilan etmesi, Kosova’nın statüsünün belirlenmesi için yapılan görüşmeler ve bunun sonucunda Kosova’nın bağımsızlık beklentisi gibi gelişmeler, Sırp Cumhuriyeti’nde de Bosna Hersek’ten ayrılma fikrini canlandırdı.

Bosna Hersek’ten ayrılmak isteyen Sırpların asıl gayeleri ise Sırbistan’la bütünleşmek. Sırpların 1990’lı yıllarda başlattıkları etnik kıyımla amaçlanan da Büyük Sırbistan’ı kurmaktı. Fakat, Bosnalıların direnişi sonucu bu isteklerini gerçekleştiremeyen Sırplar, Sırbistan’ın da desteğini alarak “Büyük Sırbistan”ı kurma ümidiyle bağımsızlık için referandum yapmayı planlıyorlar.

Gerek AB ve ABD, gerekse Bosna Hersek’teki Uluslararası Toplum Yüksek Temsilciler Dairesi, Bosnalı Sırpların referandum talebini “anayasaya aykırı bir fikir” olarak yorumlayan açıklamalarda bulundular. Yüksek Temsilciler Dairesi, “Bosna Hersek Devleti içindeki taraflardan biri olan Sırp Cumhuriyeti, ayrılık konulu referandum düzenleme hakkına sahip değildir. Bu, Bosna Hersek Anayasası ve Dayton Barış Antlaşması'nın ihlali anlamına gelir. Uluslararası toplum, Bosna Hersek'in egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün tehlikeye girmesine izin vermeyecektir.” şeklinde bir açıklama yaptı. Savaş zamanında da Bosna Hersek’in egemenliğinin korunacağını taahhüt etmesine rağmen soykırıma göz yuman uluslararası toplumun bu sözlerinin ne kadar gerçekçi olduğunu zaman gösterecek. Her ne kadar Bosna Hersek Anayasası’na göre Bosnalı Sırpların referandum talebi mümkün olmasa da, Bosnalı Sırp liderler bu talepten vazgeçmek eğiliminde değiller.

Son aylarda Sırpların çoğunlukta olduğu birçok şehir ve kasabada Boşnaklara yönelik tacizler görülmesi, camilere saldırıların sıklaşması, Aliya İzzetbegoviç’in mezarına yapılan saldırı, Sırpların bağımsızlık söylemleri ve yaşanan ekonomik sıkıntılar bölgedeki gerginliğin tırmanmasına sebep oluyor. Yapılacak seçimleri radikal Sırp partileri kazanırsa bağımsızlık referandumu girişimleri hız kazanacak; bu da bölgeyi yeni bir krizin eşiğine getirecek gibi görünüyor.