21 Mayısta yapılan bağımsızlık referandumunda Karadağ halkının %55,5’inin oylarıyla Karadağ, Sırbistan’dan ayrıldı. Sancak ise ikiye bölündü. Bir kısmı Sırbistan’da diğer bir kısmı Karadağ’da kaldı.

Balkan yarımadasının merkezinde, Sırbistan ve Karadağ cumhuriyetleri
arasında yer alan Sancak, Doğu Avrupa ile Batı Avrupa’yı birbirine
bağlayan kavşak noktası ve Balkanlar’ın Adriyatik’e açılan kapısı
durumunda. Bölge uzun bir tarihi geçmişe ve sosyo-ekonomik öneme
haizdir. Üstlendiği bu jeopolitik, coğrafi ve ekonomik önem sebebiyle
Sancak bölgesi, tarih boyunca çatışma alanı olma özelliğini
sürdürmüştür.
1461 yılında Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedilen Sancak kısa
zamanda Türk askeri ve ticari merkezi haline getirildi. Çok uluslu bir
yapıya sahip olmasına rağmen, Osmanlı döneminde bölgede hiçbir çatışma
yaşanmamış ve halk refah içerisinde hayatını devam ettirmişti. Dini ve
kültürel yaşam konusunda tamamen özgür bırakılan Sancaklılar kendi
istekleriyle İslamiyeti seçti. Günümüzde de bölgenin %65’ini Müslüman
Boşnaklar oluşturmakta. 1878 Berlin Anlaşması’yla birlikte Sancak yavaş
yavaş Osmanlı’dan koparıldı ve Avusturya-Macaristan etkisi altına
girdi.1912 Balkan savaşlarıyla birlikte Sancak, Sırbistan-Karadağ
tarafından işgal edildi ve 1918 de Yugoslavya yönetimine girdi.
Osmanlı’nın bölgeden çekilmesiyle birlikte Sancaklı Müslümanların
statülerinde ciddi değişimler yaşandı. Halk dini ve etnik ayrımcılığa
maruz kaldı. Sırplar bölgenin seçilmiş milleti ve tek varisi
olduklarını iddia ederek Müslümanlara sürekli zulüm ve işkence
uyguladılar. Bu durum 1878’den günümüze kadar bu şekilde devam etmiş ve
hala da devam etmektedir.
Sancak’ta Müslüman nüfus çoğunlukta olmasına rağmen, sosyal, siyasi
ve ekonomik alanda haklara sahip değil. Eğitimli bir Müslüman,
eğitimsiz Ortodoks bir işçinin haklarına sahip değil. Müslümanlar
devlet kadrolarında yer alamıyor, kendilerine ait eğitim, polis, adalet
sistemlerine sahip değiller.
21 Mayıs öncesine kadar Sancaklı
Müslümanların bir umudu vardı. Onlar bağımsızlık değil yalnızca
özerklik kazanmak istediler. Dayton anlaşmasıyla birlikte Sırplara ve
Hırvatlara verilen özerk statünün kendilerine de verilmesini talep
ediyorlardı. Fakat, 21 Mayısta yapılan bağımsızlık referandumunda
Karadağ halkının %55,5’inin oylarıyla Karadağ, Sırbistan’dan ayrıldı.
Sancak ise ikiye bölündü. Bir kısmı Sırbistan’da diğer bir kısmı
Karadağ’da kaldı. Uluslararası sınır var artık ve Müslüman aileler
bu sınır yüzünden bölündü, bazılarının evleri, bazılarının işyerleri
sınırın öbür tarafında kaldı.
|