Bir buçuk milyara yakın nüfuslu Çin, farklı etnik ve dini kökenden muhtelif toplumlara ev sahipliği yapıyor. Ucuz insan gücü ile dünya ticaretindeki dengeleri sarsan ve geçtiğimiz aylarda İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün raporuyla Doğu Türkistanlı Müslümanların dini yaşantılarına müdahale etmesiyle gündeme gelen Çin’in insan hakları karnesine her geçen gün yeni bir eksi çiziliyor.

Uluslararası Af Örgütü’nün 11 Haziran’da yayımlanan raporuna göre, silah ihracatı konusunda sorumsuz davranan Çin’in yıllık silah ihracatı bir milyar doları aşıyor. Ülkesinin hızlı ekonomik gelişimi için ihtiyaç duyduğu hammaddeyi silah ihracatı yaptığı ülkelerden temin eden Çin, ihraç ettiği silahlarla Darfur, Nepal, Burma gibi bölgelerde yaşanan çatışmaları ve krizleri tetikliyor. Çin, Darfur krizine ev sahipliği yapan Sudan’da petrol alanında söz sahibi olan tek yatırımcı güç. Sudan’dan aldığı petrole ek olarak, İran’a gönderdiği silahların karşılığında da petrol temin ediyor. Çin özellikle Güney Asya ve Afrika’da iç savaşların, rejime dayalı sorunların ve yoksulluğun baş gösterdiği coğrafyalarda kriz üreten taraf durumunda.

Nitekim Ağustos 2005’te 200’den fazla askeri kamyon Çin’den Sudan’a gönderildi, dünyanın gözleri önünde onlarca sivil insanın katledildiği Darfur krizi Çin’den gelen silahlarla desteklendi. Çin’in gönderdiği helikopter ve askeri kamyonlar Sudan ordusu ve Janjavid askerleri tarafından kullanıldı. Yine geçen Ağustos’ta Burma’ya gönderilen 400 askeri kamyonun içindeki silahlar Burma’da sivil insanların katledilmesinde kullanıldı. Diğer yandan, yılbaşında Nepal’e gönderilen 25 bin tüfek ve 18 bin el bombası da Gyanendra hükümetine karşı ayaklanan binlerce sivilin bastırılmasında kullanıldı. Çin’de üretilen Norinco tabancaları ise Avustralya, Malezya, Tayland ve Güney Afrika’da hırsızlık, zor kullanma ve diğer adi suçlar için kullanılıyor.