Sao Paulo’nun en büyük suç şebekesi Başkentin İlk Komandosu’nun (PCC) sekiz liderinin de içlerinde bulunduğu 765 üyesinin daha sıkı güvenlik tedbirleri içeren başka bir hapisaneye nakledilmesiyle başlayan hapisane isyanları, saldırı ve çatışmalar, aslında ülkede hukukçular, polis ve suç örgütleri arasında oluşan gerilimin dramatik bir yansıması. Söz konusu tahliyelerin tasarlandığı ve konuşulduğu 10 Mayıs tarihli gizli kongre toplantısının ses kayıtlarını yasa dışı bir şekilde kopyalatıp örgüt liderlerine ulaştırmakla suçlanan örgüt liderlerinin avukatlarının bu davranışı, isyanın temel sebebi olmasa da bu denli organize bir şekilde başlamasının sebebi olarak görülüyor.

Öte yandan, cep telefonlarının bile kullanılamadığı yeni hapisaneden PCC lideri Marcos Willians Herbas Camacho’nun diğer cezaevlerinde bulunan‘askerlerine’ -görev başında olsun olmasın- polisleri vurma emrini nasıl verdiği ayrı bir soru işareti oluştururken, polisin de çatışmalar sırasında suçsuz insanları tutuklaması veya öldürmesi, bunun öncesinde hapisanedeki suçlulara muameleleri insan hakları örgütlerinin tepkilerini çekiyor. Gerek Brezilya’da gerekse Latin Amerika’nın genelinde cezaevlerinin durumu iç karartıcı ve bu olaylar da hapisane isyanlarında bir ilk değil. Birçoğu insani yaşam standartlarından uzak olan hapisanelerden çıkan işkence görmüş eski mahkumların topluma yeniden uyum sağlaması çok zor olduğu gibi, bu yönde üzerinde çalışılan herhangi bir sosyal politika da yok.

15-24 yaşları arasındaki gençlerin en yaygın ölüm sebebinin cinayet olduğu ve 1985’ten beri cinayete kurban giden Brezilyalıların sayısının %237 arttığı bir ülkede devletin alması gereken sosyal önlemler en az güvenlik önlemleri kadar önemli olmalı. 1993’ten beri Sao Paulo’da faaliyette olan ve uyuşturucu ticaretinden adam kaçırmaya, banka soygunlarından gaspa kadar pek çok suçtan sorumlu tutulan PCC ve onun gibi çetelerin artması ve taraftar bulmasına, eğitim oranının düşük olması, yoksulluk ve sosyal güvencelerin bulunmaması daha elverişli bir zemin hazırlıyor.

Yaklaşık bir hafta içerisinde 170’ten fazla insanın (sivil, örgüt üyesi ve polis) ölümüne sebep olan çatışmalar, Sao Paulo halkının günlük yaşamını da alt üst etti. Polis, 70’ten fazla hapisanede çıkan isyanlarda kontrolü sağlamaya çalışırken halk hala korku içinde, kepenkler kapalı, çocuklarsa okullara gönderilmiyor. Gözlemciler çatışmaların bir iç savaş etkisi yarattığı konusunda uzlaşıyor. Sao Paulo’daki manzaraya bakıldığı zaman “Brezilya’daki şiddetin asıl sorumlusu kim?” sorusu akıllara gelse de bu sorunun cevabını vermek pek de kolay olmayacak.