RTA ASYA: İmkansızlıklar ve gelenek arasında Afgan kadını PDF Yazdır E-posta
Yazar Selda Şen   
Taliban sonrası dönemde, Afganistan’da kadın hakları uluslararası anlaşmalar ve ülkede çıkarılan yasalarla garanti altına alındıysa da, bu girişimler kağıt üzerinde kalmış gibi görünüyor.

Afganistan’da kadınların içinde bulunduğu durum endişe veriyor. Taliban sonrası dönemde, Afganistan’da kadın hakları uluslararası anlaşmalar ve ülkede çıkarılan yasalarla garanti altına alındıysa da, bu girişimler kağıt üzerinde kalmış gibi görünüyor. Afgan kadını hala politik, sosyal ve kültürel alanlarda birçok sorunla karşı karşıya.

Afganistan Bağımsız Kadın Hakları Komisyonu’nun Mart ayında sunduğu rapora göre, 2001’de yönetimin değişmesinden bu yana, daha önce sosyal hayattan neredeyse tümüyle mahrum bırakılan kadınların haklarının iade edilmesi konusunda pek mesafe kat edilemedi. Yapılan araştırmalara göre, Afgan kadınlarının %85’i okuma-yazma bilmiyor. Genel refah seviyesinin düşük olması ve güvenlik sorunu nedeniyle ne yazık ki kız çocuklarının büyük çoğunluğu ortalama bir hayat standardının olmazsa olmazı sayılabilecek temel eğitimden faydalanamıyor. 

Sağlık hizmetlerinden yararlanamamak bir diğer önemli sorun olarak karşımıza çıkıyor. Yine kadınlar bundan en çok etkilenen taraf. Çocuk ve anne ölümlerinde dünya sıralamasında en üst sırada bulunan Afganistan’da, her 30 dakikada bir kadın, doğum sırasında ya da hamilelik sürecinde, üstelik önlenebilir nedenlerle hayatını kaybediyor. Bu rakam modern dünyaya kıyasla %60 daha yüksek. Afganlı kadın her şeyden önce hayatta kalma savaşı veriyor.

Sağlık ve eğitimin yanı sıra kadına karşı uygulanan şiddet, zorla ve küçük yaşta evlendirilme, cinsel taciz gibi sorunlar da ciddiyet ve ivedilikle eğilinmesi gereken konulardan. Kendileriyle görüşülen kadınların %38’i zorla evlendirildiğini, %50’si ise mutlu bir aile yaşantısına sahip olmadığını ifade ediyor. Kadınlar üzerinde ciddi fiziksel ve zihinsel sıkıntılara neden olan aile içi şiddet onları intihara sevkediyor. Afganistan’da sadece geçtiğimiz yıl 69’u ölümle sonuçlanan 197 intihar vakası kaydedildi. Çareyi evden kaçmakta bulanlarsa uzun yıllar bölgeyi kaosa sürükleyen iç savaşın etkilerini henüz üzerinden atamamış ülkede yaygın olan kadın ve uyuşturucu ticaretinin ağına düşmekten kurtulamıyor.

İmkansızlıklarla ataerkil anlayışın hakim olduğu geleneksel yaşam arasında sıkışıp kalan Afgan kadını, yaşanan ihlallerin önüne ciddi bir set çekilip haklarının bir an önce kendisine iade edilmesini ve toplumsal kalkınmada var olabilmeyi umuyor.

 

 
< Önceki   Sonraki >