|
Taliban sonrası dönemde, Afganistan’da kadın hakları uluslararası
anlaşmalar ve ülkede çıkarılan yasalarla garanti altına alındıysa da,
bu girişimler kağıt üzerinde kalmış gibi görünüyor.
Afganistan’da kadınların içinde bulunduğu durum endişe veriyor.
Taliban sonrası dönemde, Afganistan’da kadın hakları uluslararası
anlaşmalar ve ülkede çıkarılan yasalarla garanti altına alındıysa da,
bu girişimler kağıt üzerinde kalmış gibi görünüyor. Afgan kadını hala
politik, sosyal ve kültürel alanlarda birçok sorunla karşı karşıya.
Afganistan Bağımsız Kadın Hakları Komisyonu’nun Mart ayında sunduğu
rapora göre, 2001’de yönetimin değişmesinden bu yana, daha önce sosyal
hayattan neredeyse tümüyle mahrum bırakılan kadınların haklarının iade
edilmesi konusunda pek mesafe kat edilemedi. Yapılan araştırmalara
göre, Afgan kadınlarının %85’i okuma-yazma bilmiyor. Genel refah
seviyesinin düşük olması ve güvenlik sorunu nedeniyle ne yazık ki kız
çocuklarının büyük çoğunluğu ortalama bir hayat standardının olmazsa
olmazı sayılabilecek temel eğitimden faydalanamıyor.
Sağlık hizmetlerinden yararlanamamak bir diğer önemli sorun olarak
karşımıza çıkıyor. Yine kadınlar bundan en çok etkilenen taraf. Çocuk
ve anne ölümlerinde dünya sıralamasında en üst sırada bulunan
Afganistan’da, her 30 dakikada bir kadın, doğum sırasında ya da
hamilelik sürecinde, üstelik önlenebilir nedenlerle hayatını
kaybediyor. Bu rakam modern dünyaya kıyasla %60 daha yüksek. Afganlı
kadın her şeyden önce hayatta kalma savaşı veriyor.
Sağlık ve eğitimin yanı sıra kadına karşı uygulanan şiddet, zorla ve
küçük yaşta evlendirilme, cinsel taciz gibi sorunlar da ciddiyet ve
ivedilikle eğilinmesi gereken konulardan. Kendileriyle görüşülen
kadınların %38’i zorla evlendirildiğini, %50’si ise mutlu bir aile
yaşantısına sahip olmadığını ifade ediyor. Kadınlar üzerinde ciddi
fiziksel ve zihinsel sıkıntılara neden olan aile içi şiddet onları
intihara sevkediyor. Afganistan’da sadece geçtiğimiz yıl 69’u ölümle
sonuçlanan 197 intihar vakası kaydedildi. Çareyi evden kaçmakta
bulanlarsa uzun yıllar bölgeyi kaosa sürükleyen iç savaşın etkilerini
henüz üzerinden atamamış ülkede yaygın olan kadın ve uyuşturucu
ticaretinin ağına düşmekten kurtulamıyor. İmkansızlıklarla ataerkil anlayışın hakim olduğu geleneksel yaşam
arasında sıkışıp kalan Afgan kadını, yaşanan ihlallerin önüne ciddi bir
set çekilip haklarının bir an önce kendisine iade edilmesini ve
toplumsal kalkınmada var olabilmeyi umuyor.
|