Her yıl Aralık ayının ilk günü, Çad Cumhuriyeti’nde İdris Debi’nin 1 Aralık 1996 tarihinde cumhurbaşkanlığına gelişi kutlanmaktadır. Her yıl ayrı bir şehirde kutlamalara katılan Debi, bu yıl Mongo şehrindeydi. Muhalefet ise bu kutlamayı Şubat 2006’da yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerine bir hazırlık olarak yorumluyor.

İdris Debi, 1992’de uzun yıllardır devam eden çatışmalara son vererek ülkenin başına geçmiş, 1996’da yapılan seçimlerde cumhurbaşkanı olmuş ve 2001’de de ikinci defa seçilmiştir. Üçüncü defa cumhurbaşkanı olmak ve daha sonra da yerine oğlu İbrahim Debi’yi getirmek istemektedir. Muhalefet ise buna karşı çıkmaktadır.

Sudan’ın Darfur bölgesine komşu olan ve başkent N’camena’ya 700 km uzaklıkta olan Abache şehrinde, Dillo başkanlığında bir grup silahlı muhalif, İdris Debi’ye karşı olduklarını dile getirdiler. Ramazan ayı boyunca taraflar arasında görüşmeler yapıldı. Muhalifler tek şart olarak, gelecek cumhurbaşkanlığı seçimlerine Debi’nin katılmamasını öne sürdüler. İdris Debi bunu kabul etmeyince muhaliflere bağlı bir grup, 17 Kasım’da başkent N’camena’ya 20 km uzaklıktaki Dourbali’de saat 01.30’da silahlı saldırı düzenlediler. Aynı saatte başkentte silah deposuna girmek isteyen üst düzey subaylar, Debi taraftarlarınca tutuklandılar. Hem Abache’de hem de başkentte gerçekleşen olaylar ülkeyi kaosa sürüklemektedir.

Büyük Sahra Çölü’nün güneyinde ve Afrika’nın ortasında yer alan Çad, 1900’den 1960’a kadar Fransa tarafından sömürge olarak yönetilmiştir. 1960’da bağımsızlığını kazanan Çad, 1992’de İdris Debi’nin güç kullanarak iktidara gelişine kadar iç savaş yaşamıştır. Debi sonrasında istikrara kavuşan ülkede tekrar bir kaos ortamı oluşturulmak istenmektedir. Fransa her seçim döneminde ülkeye müdahale etmektedir.

Ülkenin güneyinde yer alan Doba’da petrol çıkarılmakta ve güney bölgelerde yüksek kalitede pamuk yetiştirilmektedir. Üretilen pamuğun %75’i Fransa’ya satılmaktadır. Fransa, seçim öncesi Malavi’de muhalifleri destekleyerek kaos ortamı oluşturmak ve yeni düzeni kendi çıkarlarına göre şekillendirmek istemektedir. Aslında Debi, Dillo veya bir başkasının başa geçmesi Fransa için önemli değildir. Önemli olan Fransa’nın çıkarlarına aykırı hareket edilmemesidir. Bu bağlamda, Çad’da yaşanan olayları, Fransa’nın bir oyunu olarak okumak daha doğru olacaktır.