1949 yılından beri Çin işgali altında bulunan, 1955 yılından beri de özerk bölge statüsü kazanmış olan Doğu Türkistan’da, devletin izin verdiğinin haricinde en ufak bir dini vecibeyi yerine getirmek yasak. Çin anayasasına göre ülkede yaşayan bütün milletler inanç ve ibadet özgürlüğüne sahip olduğu halde, uygulamada insanlar Kur’an okudukları, namaz kıldıkları, oruç tuttukları, hatta sadece dinlerinden bahsettikleri için hapse atılıp işkence görebiliyor; şayet bu kişiler devlet memuruysa işlerinden atılabiliyorlar.

            Bu uygulamaların son örneği geçtiğimiz Ağustos ayında yaşandı. Yaşları yedi ila 20 arasında değişen 37 öğrenci, Eminan Momkisi adlı bayan öğretmenin evinde Kur’an dersi aldıkları esnada, Çin polisinin baskınına uğradı. Momkisi tutuklanırken, çocuklar oldukça yüksek bir tazminat karşılığında ailelerine iade edilmek üzere alıkondular. Buna göre, aileler, yedi ila 10 bin yen (863–1,233 dolar) arasında tazminat vermek suretiyle çocuklarını geri alabilecekler, ancak Doğu Türkistan’da bu miktarı verebilecek aile sayısı çok az. Bölge toprakları muazzam yeraltı ve yer üstü zenginliklerine sahip; ancak yerli halk açlık ve işsizlikle kıvranıyor. Tazminat ve benzeri vergilerin bu denli yüksek tutulması, bunun farkında olan –hatta halkın bilinçli olarak yoksullaşmasına neden olan- Çin yönetiminin Doğu Türkistan Müslümanları için hayatı zorlaştırma yöntemlerinden sadece biri.

 Normal eğitimleri sürecince hiçbir dini eğitim görmeyen ve bu hususta resmi hiçbir kurumdan yardım alamayan bu çocukların tek amacı, yaz tatillerinde kutsal kitaplarını öğrenebilmekti. Ne var ki, pek çok casusun kol gezdiği ve vatandaşların birbirlerini ele vermeye zorlandığı bu ülkede, bir babanın çocuğuna dini nasihatte bulunması bile, evde Kur’an eğitimi verilmesi kadar ciddi bir suç.

Eminan Momkisi’nin akıbeti ise şu anda tamamen belirsiz. Bir avukatla konuşmasına bile izin verilmemiş ve ağır suçlamalarla karşı karşıya. Zira 23 Kur’an, 56 elifba ve diğer çeşitli ibadet malzemelerinin bulunduğu ev, Çin yönetiminin gözünde adeta bir mühimmat deposu muamelesi görmekte.

İnsan hakları ihlalleri konusunda uluslararası kamuoyundan topladığı tepkiye ve 1989 Tiananmen olaylarından sonra AB’nin uyguladığı silah ambargosuna rağmen Çin yönetimi, sınırları dahilinde barındırdığı Uygur Müslümanlarını baskı ve şiddetle Çinlileştirme politikasına hiçbir yumuşama göstermeden devam ediyor.