|
GÜNEY ASYA: Sağduyu Açede meyvesini verdi |
|
|
|
|
Yazar Emrin Çebi
|
|
Endonezya’nın Açe bölgesinde otuz yıldır süren iç savaş, 15 Ağustos
günü iki tarafın uzlaşması sonucu Helsinki’de yapılan barış
anlaşmasıyla sona erdi. Geçen yıl göreve gelen ve Endonezya’nın azınlık
problemlerini çözmede kararlı olan başkan Yudhuyono’nun uğraşları
yanında bu gelişmeyi hızlandıran en önemli faktör, yine geçen yıl
Aralık ayında meydana gelen ve 130 bin Açelinin ölümüyle sonuçlanan
Tsunami felaketiydi. Açe’de büyük ölçüde mal ve can kaybına neden olan
tsunami sonrası uluslararası arabulucuların da çabalarıyla 30 yıldır
süren iç savaş, yedi ay süren müzakereler sonrasında bitmiş görünüyor.
Anlaşma Endonezya Adalet ve İnsan Hakları bakanı Hamid Avaluddin ile
sürgünde bulunan ASNLF liderlerinden Malik Mahmut arasında imzalandı.
Helsinki’de gerçekleşen anlaşma, Açe’de canlı yayında bölgenin en büyük
camisi olan Beyturrahman camisinde kurulan dev ekranlı televizyonlardan
3000 kişi tarafından dualarla izlendi.
Anlaşma, Açe’nin tam bağımsızlık talebinden vazgeçmesi ve 3,000 kişiden oluşan askeri grubunun silahsızlanmaya gitmesini içerirken, Endonezya hükümetinin de bölgedeki askerlerin sayısını 35 binden 14 bine, polislerin ise 15 binden 9,100’e çekmesini ve tutuklu bulunan ASNLF üyelerini serbest bırakmasını öngörüyor. Dört kademeden meydana gelecek olan çekilme ve silahsızlanma işleminin ilki 15 Eylül’de başlıyor. Çekilme süreci ASEAN ve Avrupa Birliği üyelerinden oluşan 250 kişilik bir heyetle takip edilecek ve 31 Aralık 2005’te son bulacak. Yine anlaşmaya göre petrol ve doğal gaz gelirlerinin %70’i Açe’ye bırakılıyor. Bundan sonraki dönemlerde siyasi seçimlere katılma ve parti kurma hakkına sahip olan Açe, kamu işlerinde, sivil ve adli idarede kendi yasalarını çıkarabilecek ve vergi toplayabilecek. Dış ilişkiler, milli savunma, mali işler alanlarında Endonezya hükümetine bağlı kalacak. Bölge hakkındaki idari işlemler ve yasama kararları istişare ortamında alınacak. Bayrak, marş ve arma gibi bölgesel sembollere sahip olabilecek. Açe’nin idaresine yeni bir yasanın düzenlenmesi en geç 31 Mart 2006 tarihine kadar gerçekleşecek.
Açe halkı son barış anlaşmasına temkinli yaklaşıyor. Daha önceleri birçok kez gündeme gelen barış süreci Endonezya hükümeti tarafından bozulmuş ve en son 2003’te buradaki sıkı yönetim ilanıyla büyük ölçüde krize girmişti. Endonezya’nın askerlerini tamamen çekmemesi Açeliler arasında hala rahatsız edici bir durum. Diğer yandan Endonezya içindeki muhalif sesler Endonezya’nın azınlık meselelerinin uluslararası bir boyut kazanmasından şikâyetçi. Açe meselesinin Endonezya’nın bir iç meselesi olduğunu belirten milliyetçiler bu konuda başkan Yudhuyono’yu pasif kalmakla ve bu işe uluslararası kamuoyunu gereğinden fazla dâhil etmekle suçluyorlar. İki taraflı kaygıların hala hâkim olduğu bu sürecin olumlu sonuçlanması şu an için siyasilerin sağduyulu politikalarına bağlı.
|