ABDİ BALETA
ARNAVUTLUK BM ESKİ TEMSİLCİSİ

Avrupa'daki komünist sistemin çöküşü, kıtanın 1808'den bu yana, Türkçe kökenli bir sözcük olan "Balkanlar" ile anılagelen- güneydoğusunda, "beklenmedik" milliyetçi bir uyanış ve hareketliliği beraberinde getirdi. Bu durum, "ulusal sorunların, nesiller boyunca bölgedeki istikrarın başının belası olduğu" zehabına neden oldu ve bu bölge halklarının düşmanlıkları, zihniyetleri ve toplumsal karakterlerinin, Balkanlardaki trajik olayların ana sebebi olarak algılanması eğilimini arttırdı.

H. YILDIRIM AĞANOĞLU
ARAŞTIRMACI - YAZAR

Osmanlı Devleti, Orhan Bey zamanında Gelibo-
lu'daki Çimpe Kalesi'nin alınıp Rumeli'ye adım atılmasından sonra 17. asra kadar sürekli fetihlerle büyümüştü. Bu büyüme esnasında Anadolu'daki Türk nüfusun önemli bir kısmı da Balkanlara yerleştirildi. Fakat bu büyüme, ilk defa 1689'da Üsküp gibi Türk ve Müslüman nüfusun yoğunlukta olduğu bir şehrin yakılıp halkının göçmen durumuna düşmesiyle durdu ve Balkanlardan Anadolu'ya doğru bir göç süreci de böylece başlamış oldu. 300 yıldır yaşanan göçün en önemli sebepleri arasında Türk ve Müslüman unsurlara karşı yöneltilen akla hayale gelmeyecek mezalimler, dini baskı ve zulümler ve bölge Hristiyanlarının göç edecek muhacirlerin mal,mülk, çiftlik, tarla, hayvan kısaca her şeylerine sahip çıkma isteği sayılabilir.

FUAT RAMİOİ
MÜSLÜMAN STK FORUMU BAŞKANI - KOSOVA

Balkanlar onlarca yıldır sonu gelmeyen mücadelelerle karşı
karşıyadır ve bölgede, AB sınırları içinde ve hatta daha da geniş coğrafi alanlarda istikrar sağlanamamaktadır. Balkanları özel kılan husus, Balkan ülkelerinin iç içe geçmiş kültürleridir. AB, Yugoslavya'nın yıkılışından sonra yeni kurulan ülkelere sürekli olarak Roman Katolik kültürünü dayatmaya çalışmış, Slovenya ve Hırvatistan'da tam bir nüfuza sahip olmuş ve bu durumu Bosna-Hersek'e ve özellikle Kosova ve Arnavutluk'taki Arnavut halklara da yaymak istemiştir. Rusya ise Sırbistan, Karadağ ve Makedonya gibi ülkelerde Slav-Ortodoks kimliğini kullanarak bu ülkeler yoluyla sıcak denizlere inmeyi hedeflemektedir. Ancak bunun için yeterli askeri gücü olmayan Rusya, bu ülkelerde, bilhassa Sırbistan ve Karadağ'da şüpheli ekonomik yatırımlarıyla nüfuz edinmeye çalışarak bu açığı kapatmaya çalışmaktadır.

HALİL MEHTİÇ
ZENİTSA ESKİ MÜFTÜSÜ

Balkanlardaki Müslümanlar açısından 20. yüzyılın son
10 yılı, 19. yüzyılın son çeyreği gibidir. Bu dönemde devletler parçalanmış, Müslümanlar yerlerinden sürülmüş ve kimliklerinin sembolleri sistematik bir şekilde yok edilmiş; Balkanlarda yeni diasporalar ortaya çıkmış ve uluslararası örgütler, Avrupa'nın güneydoğusuna insani yardım ve araştırma komisyonları göndermiştir. Balkan Müslümanlarının durumunun, 1860 Mekke'sindeki hacılar arasında en çok tartışılan konulardan birisi olması gibi, 20. yüzyılın son çeyreğinde Bosna-Hersek, Kosova gibi sözcükler de İslam dünyasının en uzak noktalarındaki topraklarda kullanılan günlük dilin bir parçası olmuştur. Bu meyanda, Roy Gutman'ın 1992'de Boşnaklara karşı yapılan soykırıma tanıklığını anlatan raporu, Leon Troçki'nin 1912-1913 yıllarındaki Balkan muharebe alanlarıyla ilgili raporlarıyla mukayese edilebilir (Fikret Karciç, 2001).

ADNAN İSMAİLİ
MAKEDONYA MERHAMET DERNEĞİ BAŞKANI

 Milliyetçi anlayış çerçevesinde etnik veya kültürel kim' likle ilgili meselelerin dünya çapında yaygınlık kazanmış bir ideoloji veya siyasi bir oluşum olarak -meydana çıkışını, bilimsel inceliklere riayet ve özel dikkat göstererek derinlemesine analiz etmek gerekmektedir.
Milliyetçilik kavramı, en yaygın şekliyle kendini Balkanlarda bulur. Fransız İhtilali sonrası iyice yaygınlaşan milliyetçi hareketlenmeler büyük devletlerin çözülme süreçlerini hızlandırırken dönemin Osmanlı Devletinin özellikle Balkan toprakları içerisindeki farklı etnik ve dini unsurları bugün de devam eden mücadeleler içerisine girmişlerdir. Milliyetçilik, İslam dünyasında siyasal çözülme ve dağılmalara sebebiyet vermiştir. Toplumumuzun zehirlenmesi de bu ulus devlet sürecinde meydana gelmiştir. Yönetici ve yönetim sorunlarıyla Balkanlardaki kültürel ve siyasi ahenk yok olmuş, ekonomik denge bozulmuş, bu da özellikle Müslüman toplulukların gelişmesinin önünü kesmiştir.

SÜLEYMAN BAKİ
MAKEDONYA TÜRK SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI BİRLİĞİ (MATÜSİTEB) BAŞKANI

Osmanlı, Anadolu'da kurulan fakat Balkanlarda neşv-ü nema bulan bir devletti. Yani, Osmanlı bir Balkan devletiydi aslında. Osmanlı'nın kültürünü, vakıf anlayışını, imar ve iskân faaliyetlerini, sanatını, insanları beraberce barış içinde bir araya getirebilme anlayışını, idari başarısını vb. konuları öğrenmek istiyorsak Balkanlara göz atmamız gerekir. Özellikle Osmanlı'nın vakıf anlayışı ve uygulaması, yeniden üzerinde durulması gereken önemli bir konudur.
Osmanlı'nın 1389'dan itibaren Balkanlara yerleşmesi ile bölgede hem Türk-İslam kültürünün oluşmasına hem de mevcut kültürün muhafazasına dikkat edilmiştir. Osmanlı âdeta Balkanlara vakıf kültürünü yerleştirmiştir. 1912 yılında tüm Balkanlardan çekilmek zorunda kalan Osmanlı'nın ardından öksüz kalan bölge Müslümanları, bugüne kadar kendilerine miras kalan vakıf anlayışını sürdürme gayreti içerisinde olmuşlardır.

TAHİR ZENELHASANİ
ARNAVUTLUK ADMERİA DERNEĞİ BAŞKANI

Arnavutluk'ta gençlerle çalışmak zor bir sorumluluk olmakla birlikte, bu alanda iyi ve verimli projeler geliştirmek için büyük fırsatlar bulunmaktadır. Zor, çünkü Arnavut gençler diğer pek çok Balkan ülkesinde olduğu gibi ciddi bir ön yargı ve bilgi eksikliği ile karşı karşıyadırlar. Ancak bunların ötesinde bugün Arnavutluk'taki gençler, yüzlerini Batı modernitesine dönmüş durumdadırlar. Bu durum ise, gençliği İslam'ın norm, değer ve prensiplerine yaklaştırma çabalarının önünde aşılması güç bir engel oluşturmaktadır.
Bugün Arnavutluk'ta gençlere yönelik sosyokültürel faaliyetler alanında büyük bir eksiklik yaşanmaktadır. Ülke gençlerinin içinde bulunduğu bu durum yalnızca gençlerin sorunu değildir, gençlere daha ciddi seçenekler sunmakla yükümlü kurum ve kuruluşlara da bu noktada önemli sorumluluklar düşmektedir. Bugüne kadar bu kuruluşlar, söz konusu seçenekleri sunmakta başarısız oldular; çünkü Arnavutluk'ta kütüphaneler, kültürel ortamlar, mesleki ve kültürel eğitimi iyileştirmek için mevcut olanaklar son derece sınırlı. Bu yöndeki bilinçlendirme çalışmaları da oldukça yetersiz.

HÜSAMEDİN ABAZİ
KOSOVA AKEA YARDIM DERNEĞİ BAŞKANI

 Dünyanın yeni sosyal gerçekliğinde gençler, toplumsal gelişmenin önemli bir parçasını ve özgür bir çevre | oluşumu ve demokratik değerlerin yerleşmesine imkân sağlayan toplumdaki siyasal, ekonomik ve sosyal reformların arkasındaki destekleyici kuvveti temsil eder.
Kosova'da nüfusun yarısından fazlasını gençler oluşturuyor ve bu da ülkemize bölgedeki diğer ülkelere oranla bir avantaj sağlıyor. Ancak Kosova'da gençler işsizlik, eğitim ve karar alma süreçlerine etkin katılımın sağlanamaması gibi büyük sorunlarla karşı karşıyadırlar.

BALKANLARDA GELECEK TASAVVURU SEMPOZYUMU

KÜLTÜR, SİYASET, ÖRGÜTLENME VE İŞBİRLİĞİ ALANLARI

SONUÇ BİLDİRGESİ

Ahmet Cevdet Paşa
1823 yılında bugünkü Bulgaristan'ın Lofça kasabasında doğan Ahmet Cevdet Paşa, ilköğrenimini Lofça Müftüsü Hafız Ömer Efendi'den aldı. 1839 yılında geldiği İstanbul'da dönemin en büyük âlimlerinden dersler alarak kısa sürede icazetini aldı. İstanbul Çarşamba'da devam ettiği Murat Molla Tekkesi başta olmak üzere Fatih'teki birçok dergâh ve medresede tarih, tasavvuf, edebiyat, şiir ve filoloji eğitimi aldı. 1844'ten itibaren devlet hizmetine
girerek Rumeli'de kadılık yapmaya başladı. Derin hukuk ve dini
bilgisi ile devletin birçok önemli kademesinde görev aldı. Adliye Nazırı olduğu sırada
Nizami Mahkemeler
Teşkilatı'nı kurarak bununla ilgili yasalar hazırladı. Asıl şöhretini de bu alanda kazanan Ahmet Cevdet Paşa, Hanefi fıkhına dayalı bir kanun kitabı hazırlanması düşüncesinden yola
çıkarak Mecelle'nin temelini hazırladı ve yayınladı. Daha sonra getirildiği Maarif Nazırlığı makamında Osmanlı eğitim sisteminde köklü değişiklikler yaparak ilkokuldan yüksek öğretime kadar her seviyede ders kitapları
hazırlattı. İslam medeniyetine en büyük katkısı, hiç kuşkusuz, Osmanlı kurum ve kuruluşlarına yeniden şekil verilmesi konusundaki farklı fikirlerin hız kazandığı bir
dönemde Türk-İslam Doğu kültürü ile Batı arasında
oluşturmuş olduğu sentezdir. Batı taklitçiliğine ve materyalizme karşı çıkarak İslamcı düşüncenin reforme edilmesini savunmuştur.