Geçtiğimiz yıl Özbekistan’ın Andican kentinde, hükümet karşıtı protesto gösterileri esnasında, güvenlik görevlilerinin halka açtığı ateş sonucu yüzlerce kişi hayatını kaybetmişti. Bu olayların ardından despot rejimin kendilerine zarar verebileceğini düşünen yüzlerce Özbek vatandaşı ülkelerini terk ederek Kırgızistan’a sığınma talebinde bulunmuştu. Bu talep üzerine 440 kadar mülteciyi topraklarına kabul eden ve dünya kamuoyunun takdirini toplayan Kırgızistan Hükümeti, sonraki aylarda bu tutumunu değiştirerek dört sığınmacıyı Özbekistan’a teslim etmiş, diğerlerini ise gizlice hapse atmıştı. Ancak uluslararası insan hakları kuruluşlarından gelen şiddetli baskı ve uyarılar neticesinde Kırgızistan, sığınmacılara yönelik hukuksuz uygulamalarına son vermek zorunda kalmıştı.

Bununla birlikte, bölgeden gelen son haberler Kırgızistan’ın gizliden gizliye eski uygulamalarını sürdürdüğünü ortaya koyar nitelikte. Human Rights Watch temsilcileri, son haftalarda Özbek sığınmacılardan İlham Abdunabiyev, Bahtiyar Ahmedov, Valim Babajanov ve Saidullah Şakirov adlı dört kişinin ortadan kaybolduğunu bildirdi. Ülkelerine geri döndükleri takdirde işkence görme veya cezalandırılma ihtimali olan bu kişilerin, gizlice ve zorla ülkelerine iade edilmiş oldukları düşünülüyor. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği yayımladığı son raporda, bu kişilerden ikisinin sınır üzerindeki bir hapishanede tutulduğuna dair bir bilgiye sahip olduklarını açıklarken; Human Rights Watch Moskova temsilcisi Allison Gill de topraklarında bulunan sığınmacıların güvenliğinden sorumlu olan Kırgız Hükümeti’nin hayatı tehlikede olan bu dört kişiyi, bir an önce bulması gerektiğinin altını çizdi.

Ekonomik çıkarları nedeniyle Taşkent’le ilişkilerin iyileştirilmesi uğruna insan hakları ihlalleri gerçekleştirmekten çekinmeyen Kırgızistan sığınmacıların güvenliğinin sağlanması ve haklarının garanti altına alınması hususunda, 1951 Mülteci Sözleşmesi, 1967 Mültecilerin Hukuk Statüsüne İlişkin Protokol ve BM’nin İşkenceye Karşı Sözleşme’sindeki taahhütlere bağlılığını dile getirerek ölüm veya işkenceyle tehdit edilen sığınmacıları ülkelerine geri göndermeyeceğini ilan etmişti. Ancak, Kırgız Hükümeti’nin Andican mağdurlarının korunması konusunda izlediği politika bu sözleşmelere sadık kalınmadığını gösteriyor.