Güney Amerika’nın küçük, fakat darbeci diktatörlük geleneğinden nasibini almış kıyı ülkesi Surinam’da bu sene yirminci yıldönümü olması münasebetiyle yeniden gündeme gelen bir katliamın yaraları sarılmaya çalışılıyor. Eski bir Hollanda sömürgesi olan ve resmi dil olarak Flemenkçe’yi kabul etmiş olan Surinam, coğrafi ve demografik olarak küçük olmasına karşın barındırdığı birçok etnik ve dini grupla, konuşulan farklı Avrupai ve yerel dillerle oldukça renkli ve karışık bir toplumsal yapı arz ediyor.

Bağımsızlığına Kasım 1975’te kavuşan Surinam, Desi Bouterse’nin 1980’de gerçekleştirdiği darbe ile başa geçmesi ve diktatör rejimini kurmasının ardından 80’ler boyunca sürecek olan bir iç savaşa girdi. Gerilla güçleri ile diktatörlük rejiminin karşı karşıya geldiği iç savaştan her zaman olduğu gibi en çok siviller zarar gördü. Ve bu zarar geriye dönüşü olmayan izler bıraktı; tıpkı bugün artık terk edilmiş olan Moiwana köyü gibi.

Esaretten kaçan köleler tarafından kurulan Moiwana köyü, 1986 yılında yönetimin gerillalara karşı bir ‘tedbir’ olarak değerlendirdiği bir katliama sahne olur. Askerler köye girip kadın erkek, yaşlı çocuk demeden önlerine çıkan herkesi öldürür ve köyü yakarlar. Katliamdan kurtulan 130 kişi, bugün Surinam’da 1987’den beri evrilen demokrasi içerisinde -zira Bouterse 1987’de uluslararası baskı sonucu yönetimden ayrılır- geçmişin hesabını sormanın yollarını arıyor.

Surinam Devlet Başkanı Ronald Venetiaan, 15 Temmuz’da yapılan bir tören esnasında Moiwana katliamı için resmi olarak özür diledi ve katliamdan kurtulan 130 kişiye 13 biner dolar tazminat ödendi. Surinam Hükümeti ayrıca bölgenin yeniden kalkındırılması ve katliamdan kaçıp mülteci durumuna düşenlerin geri dönüşü için de 1,2 milyon dolarlık bir bütçe ayırdığını ilan etti. Ne var ki, Moiwana kurbanlarının 20 yıl sonra asıl duymak istedikleri bu değil. Onlar, katliamdan sorumlu olan ancak haklarında hiçbir soruşturma açılmamış kişilerin bulunup hukuki yollardan yargılanmasını talep ediyorlar. Zira tazminat ödense bile bu insanlar kendilerini hala güvende hissetmiyorlar.

Surinam’da diktatörlük döneminde yaşanan tek acı Moiwana değil. İç savaş döneminde öldürülen sivillerin yanında birçok muhalif politikacı da aynı akıbete uğradı ve Venetiaan yönetimi Bouterse’ye yönelik bu suçlamalarla da yakından ilgileniyor. Surinam’da geçmişle hesaplaşarak yeni bir sayfa açma girişimlerinin dünyanın ‘büyük’ devletlerine de ibret olmasını diliyoruz.