Malum, Türkiye’de ideolojik gerginlik ve çatışma günlerinde kurtarılmış bölgeler kavramı vardı. Sağcılar tarafından kurtarılmış bölgelere solcular, solcular tarafından kurtarılmış bölgelere sağcılar ayak basamıyorlardı. Kazara kurtarılmış bölgelerde yanlış adamlar görülürse fiziki tasfiyeye kadar varan cezalar uygulanırdı. O günler vahşet dolu günlerdi. Bugün Irak’ta ise bizdeki 12 Eylül öncesini hatırlatan bir iç kavga var. Ama mahiyeti, Soğuk Savaş günlerinden kalma ideolojik bir kavga değil. Soğuk Savaş günlerinden kalma olmasa bile yine o günlerdeki gibi ABD’nin getirdiği ve azdırdığı bir çatışma hali. İşgal yüzünden ve sonrasında Irak’ta her kademede kardeş kavgası baş gösterdi. Savaş lordları veya derebeyleri yeni nüfuz alanları kazanabilmek için halkı birbirine karşı kışkırtıyorlar. Kardeş kavgası önce kuzeyde (ABD’nin de takdisiyle) başladı. Kerkük’ü Kudüs’leri ilan eden Kürt liderler burasını kendileri için kurtarılmış bölge yapmak için Saddam döneminde geldiklerini ileri sürdükleri Arapları kovdular. Aynı nedenle şehre damgalarını vurmak ve çoğunluğu sağlamak için belki de hayatında hiç Kerkük’ü görmeyen Kürt kökenli Iraklıları şehre doluşturdular. Demografik dengeyi lehlerine çevirerek şehir üzerinde hükümranlık kurmak istiyorlardı. Yahudilerin Kudüs’te Tehvid (Yahudileştirme) politikalarını model alan bazı Kürt liderler Kerkük’te Tekrid (Kürtleştirme) politikası uyguluyorlardı. Bunun sonucu binlerce kişi yer değiştirdi, yerlerinden yurtlarından oldu, aç ve açıkta kaldı.

Etnik gerilimle birlikte mezhebi gerilimin artmasıyla birlikte karma yaşanılan şehirlerin başında olan Bağdat’ta da benzeri bir durum gözlenmeye başladı. Şiiler ve Sünniler sözde güvenli ve yeknesak bölgeler kurabilmek için kurtarılmış bölgeler anlayışına başvurdular. Bunun sonucu olarak Kazimiye veya Sadr semtlerinden Sünniler temizlenirken Sünni bölgelerinden de Şiiler tasfiye ediliyordu. Tasfiye edilen Şiiler güneye ve mezhebi olarak daha yeknesak olan Basra gibi bölgelere akın ediyorlardı. Böylece etnik temizlik veya mezhep kavgasının yol açtığı bir mülteciler problemi de hâsıl olmaya başladı.

Bunun başlangıcı daha eski olmakla birlikte asıl milat Samarra’da Askeriye Türbesi’nin 22 Şubat tarihinde kundaklanması oldu. Meşum olayın haftasında 1500 kadar kişi mezhep çatışmasına kurban gitti. 100’den fazla mabet de Şii-Sünni kavgasının kurbanı oldu. Bu mezhepler arası şiddet, bir mülteci krizi doğurdu. Şiiler Sünni, Sünniler de Şii mahallelerindeki evlerini bırakıp, çadır kentlere yerleşti. Irak Hükümeti verilerine göre iki ayda 11 bin aile, yaklaşık 65 bin kişi, evlerini terk etmek zorunda kaldı. Irak Kızılayı Başkanı Doktor Seyid Hakkı ise “Durum daha da kötüye gidiyor, mültecilerin sayısı artıyor.” diyor. Hakkı gittikçe vahamet kesbeden tablo ile ilgili endişeli konuşuyor: “Okullarını, evlerini, işlerini bırakıp, çadır kentlere geldiler. Burada ne kadar kalacaklarını ne biz ne de onlar biliyor.”