Avrupa’nın en donanımlı ordularından Yugoslav Ordusu’nun 1992 yılını takip eden süreçte Boşnaklara yaşattığı insanlık dışı olaylar, savaşın üzerinden 13 yıl geçmesine rağmen unutulmuş değil. Avrupa’nın durum karşısındaki sessizliği, manidar bir tutum olarak tarihteki yerini aldı. Artık savaş geride kaldı, ancak savaş sonrası dönem ile ilgili ciddi problemler var.

Savaşı sona erdiren Dayton Anlaşması’yla Bosna-Hersek topraklarının önemli bir bölümü saldırgan Sırp tarafına verilerek Sırp Cumhuriyeti (SC) kuruldu ve Avrupa bu şekilde savaşın baş sorumlularını ödüllendirmiş oldu. Geri kalan topraklarda ise Boşnak ve Hırvatların bir arada yaşamak zorunda bırakıldığı Bosna-Hersek Federasyonu (BHF) oluşturuldu. Fakat Dayton, bölgenin potansiyel çatışma alanı olma özelliğini değiştiremedi. Her şeyin hafif bir rüzgara baktığı bölgede, Sırpların ve Hırvatların ekonomik ve askeri bakımdan destek alabilecekleri birer ülkeleri bulunurken, Boşnaklar kendi yağları ile kavrulmak zorundalar.

Bosna-Hersek’te uzun zamandır devam eden ordu krizinde, geçtiğimiz aylarda yeni gelişmeler yaşandı. Hemen her alanda birleşmesine gayret gösterilen Bosna, iki ordudan müteşekkil: Biri tamamen Sırplardan oluşan SC ordusu, diğeri ise BHF ordusu. BH Cumhuriyeti, bugüne kadar ayrı olan bu iki ordunun birleştirilmesini ve cumhuriyetin ortak olarak korunmasını önerdi. Bugüne kadar bu öneri SC tarafından sürekli reddedilmiş ve SC Meclisi’nden geçmemişti. SC Meclisi 30 Ağustos’ta savunma bakanlığının yetkilerinin BH ortak komutasına devredilmesini kabul eti. Böylece Bosna-Hersek’te tek ve profesyonel bir ordunun kurulması yönünde ilk adım atılmış oldu. Bu birleşme, uluslararası toplum tarafından NATO’nun Barış için Ortaklık Programı’na katılım için de şart koşulmaktaydı. Ordunun 2006 itibariyle göreve başlaması öngörülüyor.

Yeni ordu BH Cumhuriyeti’nin geleceği için umut vadetse de, ortada göz ardı edilemeyecek sorunlar mevcut. İlk ve en önemli sorun, orduda görev alacak askerlerin din, dil ve etnik bakımdan tamamen farklı olmaları. Zaten Bosna’da yaşanan savaşın da temel sebebi bu sosyo-kültürel farklılıklardı. Şimdi Boşnak,   Sırp ve Hırvatlardan müteşekkil ortak bir ordu oluşturulmaya çalışılıyor. Henüz, Müslüman bir toplumun Avrupa’da varlığına bile tahammül edilemezken, ortak bir ordunun BH Cumhuriyeti’nin koruyuculuğunu üstlenmesi ne kadar mümkün? 13 sene önce de Sırplar, Hırvatlar ve Boşnakların aynı Yugoslav Ordusu’nu oluşturdukları göz önünde bulundurulduğunda, tek bir Bosna Ordusu’nun hayır mı şer mi olacağını şimdiden kestirmek mümkün görünmüyor.