Index arrow Düşünce Gündem arrow Sayı 43

DÜNYA GÜNDEMİ; Somali'de bölgesel ve uluslararası güçlerin tetiklediği insani krizler PDF Yazdır E-posta
Yazar Hasan Mualim   
1,5 milyon kişinin insani yardıma muhtaç olduğu Somali’de güvenlik, Etiyopya işgali öncesinde görece iyiydi. Etiyopya ve diğer mihraklar, ülkeyi ve halkını rahat bırakıyor.

DÜNYA GÜNDEMİ; Somali'de bölgesel ve uluslararası güçlerin tetiklediği insani krizler
Somali’de 18 yıldır gittikçe kötüleşen insani durum ve bu durumun neden olduğu siyasi kargaşa, on binlerce insanın hayatını tehdit etmekte ve milyonlarcasının da yerinden edilmesine yol açmakta. Şu anda bir milyondan fazla Somalili, komşu ülkelerdeki mülteci kamplarında zor şartlar altında yaşamaya çalışmakta. Mohamed Siad Barre’nin diktatör rejiminin 1991’de savaş lordları tarafından devrilmesinden ve bunların aşiret yapılanması içindeki milislerinin birbirleriyle iktidar mücadelesine girmelerinden bu yana güçsüzleşmiş Somali’de, merkezi yönetim bir türlü sağlanamadı. Ülkede birbiriyle savaşan farklı güçlerin sayısı sürekli arttı ve bunlar Somali devletinin yeniden canlanmasının önündeki en büyük engel haline geldi. Bunun en büyük sebebi ise bu grupların, kendi çıkarları olmadığı sürece, ülkenin yeniden yapılanmasını istemeyen yabancı kaynaklı partiler ve komşu ülkelerle ilişkilerinin olmasıydı.
Ağır silahlı Amerikan güdümlü on binlerce Etiyopyalı askerin Aralık 2006’da, (İslam Mahkemeleri Birliği / İMB)’ne Union of Islamic Courts karşı, geçici ulusal hükümeti desteklemeleri ve “İslami terörle savaş” gerekçe gösterilerek Somali sınırını geçmesinden sonra, başkent Mogadişu ve güney bölgelerde durum daha da kötüleşti. Amerikan hava gücünün yardımıyla Etiyopya ordusu, İMB güçlerini yenilgiye uğratmayı başardı ve onları, İMB yönetiminin, ülkedeki Etiyopya askerlerine karşı mücadele ettiği başlıca şehirlerden kolayca sürdü.
Ancak tüm dünyanın dikkatini İMB’ye çeken olay, İMB’nin Mart 2006’da ABD’nin desteklediği ve Alliance for the Restoration of Peace and Counter-Terrorism (Barışın Yeniden İnşası ve Terörle Mücadele / BYİTM) olarak bilinen savaş ağaları koalisyonuna karşı savaş açması oldu. BYİTM’yi yenmeyi başaran ve savaş lordlarını başkentten eğitildikleri yer olan Etiyopya’ya kaçmaya zorlayan İMB dikkate alınması gereken bir güç olarak ortaya çıktı.
İMB’nin başkentte altı ay süren yönetimi boyunca halk istikrar ve güvenliğin yeniden sağlandığına tanık oldu; fakat Etiyopya yönetimi, iki ülke arasında kronikleşmiş düşmanlık ve Ogaden bölgesiyle ilgili toprak anlaşmazlığı yüzünden, karşısında istikrarlı ve güçlü bir Somali görmek istemiyordu. Somalililerin çoğu, geçici hükümetin ülkenin istikrara kavuşmasına destek olması için tarihi düşmanına yaptığı çağrıya inanmıyordu. Tam aksine, Etiyopya’nın başkentte yaptıkları, Etiyopya’nın amacının “ülkenin istikrarı için geçici hükümete yardımcı olmak”la bağdaşmadığını kanıtlıyordu.
Son zamanlarda, İnsan Hakları İzleme Örgütü, Etiyopya güçlerinin Somali’nin başkentinin yoğun nüfuslu bölgelerine yönelik gelişigüzel yaptığı bombalamaları “savaş hukuku ilkelerinin ihlali” olarak tanımlamış ve “savaş suçları komisyonu kurulması” önerisinde bulunmuştur. Zira, Etiyopyalı birlikler kasten sivilleri hedef almış ve onlara zarar vermişlerdir.
 
Misyonunu yerine getiremeyen (African Union Mission to Somalia) AMISOM
Afrika Birliği, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin onayıyla 8500 Barış Gücü askerini Somali’ye gönderme sözü verdi. Afrika Birliği Somali Barış Gücü (AMISOM), geçici hükümet oluşumlarını desteklemek, ulusal güvenlik planını uygulamak, Somali güvenlik güçlerini eğitmek, insani yardımların dağıtımı için güvenli bir ortam oluşturmak ve Etiyopya güçlerinin yerini almak konusunda yardımcı olmakla görevlidir. Ancak şu günlerde, yani AMISOM’un oluşumundan iki yıl sonra, Mogadişu’da 1600 Ugandalı ve 192 Burundili asker bulunmaktadır. Bunlar ana limanı ve Mogadişu Havalimanı’nı kontrol etmekte, ancak başkentteki Etiyopya operasyonuna karşı etkili bir varlık göstermemektedir.

Imageİnsani durum
Somali şu anda iç savaşın başladığı zamandan çok daha kötü durumda. İşgal, Somali’de ortaya çıkan insani ve çevresel felaketleri körüklediğinden, olayların çıkmasına zemin hazırlamakta. Başkent ve Somali’nin diğer bölgelerindeki binlerce sivil öldürülmüş ve diğer yüz binlercesinin geçim kaynağı ciddi zarar görmüştür. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği kısa bir süre önce yerinden edilen insanların sayısının bir milyonun üzerinde olduğunu bildirmiştir.
Açlık Erken Uyarı Sistemleri Ağı ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Ziraat Örgütü’ne göre, geçici hükümet ve Etiyopyalı birliklerin direniş güçlerine açtığı savaş “temel geçimleri küçük tüccarlık ile gündelikçi işçiliğe dayanan yoksul kentli aileleri etkileyen ciddi anlamda bozulmuş ekonomik duruma” neden olmuştur. BM ve uzman kurumlar, Mogadişu’nun dışındaki yerli topluluklarda ülkesinde yerinden edilmiş kişilerin göçlerinin zaten aşırı yüklenmiş bulunan kamu hizmetleri, piyasalar, konut edinme ve iş imkanları için var olan rekabeti arttırdığını ortaya koymuştur. BM ve uzman kurumları tarafından ortaya konan bu erken uyarılar şu an Somali’de gelişmekte olan bir felaketin karamsarlık yaratan belirtileridir.
Görece bir sessizliğin ardından geçici hükümet, Etiyopyalı birlikler ve direniş güçleri arasındaki kavga, şiddetlenerek kentten başka bir kitlesel göçe neden olmuştur. BM’nin tahminlerine göre, Somali’de bir buçuk milyon kişi insani yardıma muhtaç durumdadır. Bu sayı 2007’nin başlarından bu yana %50 oranında artış göstermiştir. Güney/Orta Somali’deki yaklaşık her yedi çocuktan ikisi yetersiz beslenmekte veya ciddi anlamda açlık tehlikesiyle karşı karşıya bulunmaktadır.
Yerlerinden edilen Somalililer için, bölgedeki ihtiyaçları karşılamada çabaları zaten yeterli olmayan insani yardım gruplarının insanların gereksinimlerine etkili bir şekilde cevap verip veremeyecekleri merak konusudur. Çünkü ihtiyaçların önemli ölçüde arttığı bir dönemde gerekli insani ürünlere erişim sağlanamamakta ve güvenlik gittikçe kötüleşmektedir.
Ülkede karmaşanın derinleşmesinden Etiyopyalı birlikler sorumludur. Zaten kargaşa içinde olan Somali siyasetini iyice bulanık hale getirmişler ve kabile siyasetini daha da vahşi, insanlık dışı ve barbar bir şekle sokmuşlardır. Ülkede güvenlik, Etiyopya işgali öncesinde görece iyiydi. Gerçekte, Somalililer kendi hallerine bırakılmış olsalardı barış ve diyalog için olumlu gelişmeler kaydedebilirlerdi. Fakat Etiyopya ve diğer dış mihraklar ülkeyi ve halkını rahat bırakmadı.
*Selda Şen tarafından tercüme edilmiştir.
 
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzerinde milyonlarca çocuk ne çocuk olduğunun ne de herhangi bir hakkı olduğunun bilincinde. Temel insan haklar...
Afganistan’da sivil ölümleri artıyor İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) tarafından eylül ayında yayımlanan raporda, 2008 yılında, Afganistan’da, ABD ve NATO’nun hava saldırıları sonucu gerçekleşen sivil kayıpların geçtiğimiz...
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispaniola adını verdikleri, bugün Haiti ve Dominik Cumhuriyeti’nin ortaklaşa paylaştığı ada, yerlilerle ilk karşıla...
1967 yılında işgal ettiği Kudüs’ün demografik ve fiziki yapısında aradan geçen 40 yıl içinde büyük değişiklik yapan ve kenti ebedi başkenti ilan eden İsrail, bu yöndeki çabalarında yeni bir aşamaya geçti. Bu aşama, yasal kurumları kapatmaya ...
Güneydoğu Asya’da Çin Denizi ile Büyük Okyanus arasında yer alan Mindanao, Sulu, Palavan, Basilan ve Tavi Tavi adaları, İslam’ın bölgede uzun yıllardır yaşandığı coğrafyalardır. Bölgenin Müslüman halkı için kullanılan Moro ismi, Katolik İs...
Afrika, 1980’li yıllarda kıtada yaşanan büyük kuraklık ve buna bağlı sebeplerden kaynaklanan toplu ölümlerle dünya kamuoyunun gündeminde yer almaya başladı. Bu yıllardan sonra da dönem dönem -bazen yoğun bir şekilde- kıtadaki kuraklık, açlık, bula...
Almanya, II. Dünya Savaşı’ndan sonra çok sayıda işçi göçü almasına rağmen, vatandaşlık yasasında uzun süre bir değişiklik yapmadı. Hep, gelen işçilerin bir gün geri döneceklerini varsaydı. Geri dönüşün olmayacağını &ccedi...
Tarihi ya deliler yazıyor ya da dahiler. Ama maalesef Kafkasya’nın nasibine hep deliler düşüyor. Güney Osetya’ya saldırı ile patlak veren son savaş, uluslararası düzene yeni bir şekil verme potansiyeline sahip olsa da ardındakinin dahi olduğunu düşünmek deli...
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şerif’i devirmiş ve tüm dizginleri eline almıştı. ...
Çocuk hakları, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, barınma haklarının ve fiziksel, duygusal ya da cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarının kanunlarla korunmasıdır. ...
Çocuk istismarı konusunda çok fazla tanım yapılabilse de en kapsamlı tanım, 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından konunun uzmanları tarafından yapılan tanımdır: ...
Çocuk istismarı; çocuğun sağlığını, fizik gelişimini, psikososyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen, kendisine bakmakla yükümlü kişi veya kişiler tarafından zarar verici, kaza dışı ve önlenebilir bir davranışa maruz kalmasıdır. ...
1925 yılında Bosanska Kruba şehrinde doğan Aliya İzzetbegoviç Saraybosna’da büyüdü. 1943 yılında Alman Erkek Lisesi’ni bitiren Aliya II. Dünya Savaşı boyunca faşist ideolojiye, daha sonra ise komünist ideoloji ve uygulamalarına karşı çıkarak Mladi M...
Ülkemizde çok az bilinen Moritanya, resmi adıyla Moritanya İslam Cumhuriyeti, bir Kuzeybatı Afrika ülkesidir. Batısında Atlas Okyanusu, güneybatısında Senegal, güneydoğu ve doğusunda Mali, kuzeydoğusunda Cezayir, kuzeyinde ise Batı Sahra yer alır. Yüzölç&...

Sayı 47

Kısa kısa
Afganistan’da sivil ölümleri artıyor
İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) tarafından eylül ayında yayımlanan ...

DOSYA: Küresel ölçekte çocuk istismarı ve hukuki yetersizlik
Çocuk istismarı konusunda çok fazla tanım yapılabilse de en kapsamlı tanım, 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından konunun uzmanları tarafın...

DÜNYA GÜNDEMİ: GÜNEY ASYA; Siyaset rayına oturdu, sorunlar büyüyor
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şe...

DÜNYA GÜNDEMİ: ORTADOĞU Kudüs'te kritik dönemeç
1967 yılında işgal ettiği Kudüs’ün demografik ve fiziki yapısında aradan geçen 40 yıl içinde büyük değişiklik yapan ve kenti ebedi başkenti...

47. Sayı Sunuş
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzer...

DÜNYA GÜNDEMİ: ORTA AMERİKA: Karayip Köle Ayaklanmalarından Haiti devrimine -Başarının Başağrısı-
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispan...

DÜNYA GÜNDEMİ: Afrika'da kronik açlığın temel sebepleri
Afrika, 1980’li yıllarda kıtada yaşanan büyük kuraklık ve buna bağlı sebeplerden kaynaklanan toplu ölümlerle dünya kamuoyunun gündeminde yer al...