Index arrow Düşünce Gündem arrow Sayı 43

DÜNYA GÜNDEMİ; KAFKASYA: Kafkas çocuklarını yiyip bitiren gizem PDF Yazdır E-posta
Yazar Fehim Taştekin   
Küçük Dinara okul koridorunda hissettiği bir kokunun ardından nefes alamayıp yere yığıldı. Kendine geldi gelmesine ama bir süre sonra boğazında şiddetli ağrılar hissetmeye başladı. Sonrasında da geçici bir hafıza kaybı yaşadı. Durduk yere çığlık atmaya başladı. Halüsinasyonlar arsız bir nöbet gibi gelip gitti. Bu sadece Dinara’nın hikayesi olsaydı mesele değildi belki. Ancak küçük kızın yakın ve uzak bütün arkadaşları, tamı tamına 93 çocuk, gizemli bir hastalığın pençesine düşmüştü. Dinara, Rus işgalinin nüfusunun dörtte birini, yani 250 bin ferdini yuttuğu, felaketlerin kanıksanıp katliamların sıradanlaştığı Çeçenya’nın şanssız evladı, talihsiz neslin bir halkası...

2005 sonunda Şelkovski’de öğrencilere bir hal oldu. Evlerine yorgun argın geliyorlardı, taş taşımış gibi. Yorgunluktur denilip üzerinde durulmadı. Ancak 16 Aralık 2005’te birkaç öğrencinin gözleri kararıp bir bir yere yığılmasıyla işin rengi değişti. Öğrenciler ardı ardına hastanelik oldu. Belirtiler aynıydı: nefes alamama, halüsinasyon, geçici hafıza kaybı ve çığlık atma. Resmi teşhis, savaş ve aşırı stres yüklü şartlara bağlı “kolektif histeri”ydi. Sağlık Bakanlığı’na göre, kimyasal ve radyasyon testlerinin sonucu zehirlenme çıkmadı. Ama kimsenin “resmi tanı”ya inanacak hali yoktu.
Çeçenya’da yalnızca insanlar öldürülmedi. Rus ordusu 1994’ten bu yana bütün kimyasallarını Kafkasya’nın bu güzel topraklarına kustu. Bölgede denenmeyen silah neredeyse kalmadı. Tarlalar, ormanlar, bitkisel örtü zehirlendi, ekolojik yapı tahrip edildi. Bir nesil, belki birkaç nesil, bu cehennemi soluyacak. Kimse, Rus resmi erkanından kalkıp da “Evet bu kirli savaşın bir sonucudur.” demesini beklemiyordu. Kremlin güdümlü Çeçen yönetimine bağlı Sağlık Bakanlığı’nın yetkilisi Sultan Alimhaçiyev bu duruma “Çocuklar bombardımanlara, okul ve evlerin yandığına şahit oluyor. Anne-babalarını, kardeşlerini ve komşularını kaybediyorlar. Zehirlenme değil psikoz hali var.” Diyerek yaşananlara bir izahat getirmeye kalkıştı. Direnişçi cephenin kuşkuları ise farklıydı: “Rus güçleri okullarda sinir gazı kullanıyor!”
Şelkovski’deki 2 Nolu Okul'un müdiresi Hazman Baçeyeva, hastalığın ilk ortaya çıkışıyla ilgili olarak şunları aktarmıştı: “Gerçek şu ki çocuklar tedaviye cevap vermiyor. Kimse kesin açıklama yapmıyor. O sabah çocuklar hastalanmadı. Teneffüse çıktıklarında sağlıklıydılar. Geri döndüklerinde yığıldılar.” Öğrencilerin yedisinin kanında etilen glikol çıkmıştı. Doktorlara göre ise kimyasal kirliliğin yüksek olduğu Çeçenya’da bu sonuç sürpriz değildi. Fakat bunun okul dışında görülmemesi de kafaları karıştırıyordu. Nitekim, Şelkovski bölge yöneticisi Ruslan Kokanayev, “Bu hastalık toplumsal strese dayanıyorsa neden okul dışında görülmüyor?” diye sormuştu. Okulda radyasyon kalıntısı bulunamazken velilerden Elim Nogamevzuyev kendi kafasında meseleyi çözmüştü: “Çok açık, bu kimyasal zehirlenme. Ruslar çocuklarımız üzerinde yeni kimyasal silahlar deniyor.” Diyordu. Hastanelerden taburcu edilen çocukların bir kısmı kısa bir süre sonra yeniden benzer semptomlar göstermeye başladı. Sonuç itibarıyla ne Çeçen ne de Rus doktorlar Çeçenya’daki illetin gizemini çözemedi ya da sırrın çözülmesi istenmedi. Bunu şimdilik bilen yok.
Çeçenya’yı meşgul eden bu hastalığın Şubat 2007’de Çeçen mültecilerin barındığı İnguşetya’ya, bu yıl da komşu cumhuriyet Karaçay-Çerkes’e sıçraması kafaları iyice karıştırdı. İnguş çocukların hali de Çeçen çocuklara benziyordu: nefes darlığı, bilinç kaybı, periyodik olarak hafıza ve görme kaybı, mide rahatsızlığı, ayak ve kollarda kasılma, bitkinlik.
Mart ayından beri de Karaçay-Çerkes’in Zelençuk bölgesindeki Dausuz kasabasında adı konulamayan bu illete yakalanan dokuz çocuk tedaviye yanıt vermiyor. Bu çocuklar da baş dönmesi, kusma, boyun ve sırt bölgesinde kasılmalardan mustarip. Dausuz Belediye Başkanı Robert Gerbekov’un ifadesine göre, kasabaya iki kez uzmanlar gelip incelemeler yaptı, incelemeler sonrasında ne radyasyon ne de başka bir tehlikeli madde bulundu. Yerel doktorlar işin içinden çıkamadı. Federaller geldi, komisyon kuruldu ama netice alınamadı.
Oysa, Rusya ve hükmettiği Kafkasya bölgesinde en sıkıntılı günlerin yaşandığı dönemde bile sağlık konusuna çok önem verilmekteydi. Kuşkusuz Rus devleti, bu gizemi çözebilecek teknik ve mali güce sahip. Ama bu yönde gösterilecek çaba, ortaya çıkacak gerçeğin kimin lehine kimin aleyhine olduğuna bağlı. Kimse 250 bin Çeçen evladını katletmekten geri durmamış bir gücün, birkaç yüz çocuğun çektiği acıyı önemsemesini beklemiyor.
 
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzerinde milyonlarca çocuk ne çocuk olduğunun ne de herhangi bir hakkı olduğunun bilincinde. Temel insan haklar...
Afganistan’da sivil ölümleri artıyor İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) tarafından eylül ayında yayımlanan raporda, 2008 yılında, Afganistan’da, ABD ve NATO’nun hava saldırıları sonucu gerçekleşen sivil kayıpların geçtiğimiz...
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispaniola adını verdikleri, bugün Haiti ve Dominik Cumhuriyeti’nin ortaklaşa paylaştığı ada, yerlilerle ilk karşıla...
1967 yılında işgal ettiği Kudüs’ün demografik ve fiziki yapısında aradan geçen 40 yıl içinde büyük değişiklik yapan ve kenti ebedi başkenti ilan eden İsrail, bu yöndeki çabalarında yeni bir aşamaya geçti. Bu aşama, yasal kurumları kapatmaya ...
Güneydoğu Asya’da Çin Denizi ile Büyük Okyanus arasında yer alan Mindanao, Sulu, Palavan, Basilan ve Tavi Tavi adaları, İslam’ın bölgede uzun yıllardır yaşandığı coğrafyalardır. Bölgenin Müslüman halkı için kullanılan Moro ismi, Katolik İs...
Afrika, 1980’li yıllarda kıtada yaşanan büyük kuraklık ve buna bağlı sebeplerden kaynaklanan toplu ölümlerle dünya kamuoyunun gündeminde yer almaya başladı. Bu yıllardan sonra da dönem dönem -bazen yoğun bir şekilde- kıtadaki kuraklık, açlık, bula...
Almanya, II. Dünya Savaşı’ndan sonra çok sayıda işçi göçü almasına rağmen, vatandaşlık yasasında uzun süre bir değişiklik yapmadı. Hep, gelen işçilerin bir gün geri döneceklerini varsaydı. Geri dönüşün olmayacağını &ccedi...
Tarihi ya deliler yazıyor ya da dahiler. Ama maalesef Kafkasya’nın nasibine hep deliler düşüyor. Güney Osetya’ya saldırı ile patlak veren son savaş, uluslararası düzene yeni bir şekil verme potansiyeline sahip olsa da ardındakinin dahi olduğunu düşünmek deli...
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şerif’i devirmiş ve tüm dizginleri eline almıştı. ...
Çocuk hakları, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, barınma haklarının ve fiziksel, duygusal ya da cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarının kanunlarla korunmasıdır. ...
Çocuk istismarı konusunda çok fazla tanım yapılabilse de en kapsamlı tanım, 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından konunun uzmanları tarafından yapılan tanımdır: ...
Çocuk istismarı; çocuğun sağlığını, fizik gelişimini, psikososyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen, kendisine bakmakla yükümlü kişi veya kişiler tarafından zarar verici, kaza dışı ve önlenebilir bir davranışa maruz kalmasıdır. ...
1925 yılında Bosanska Kruba şehrinde doğan Aliya İzzetbegoviç Saraybosna’da büyüdü. 1943 yılında Alman Erkek Lisesi’ni bitiren Aliya II. Dünya Savaşı boyunca faşist ideolojiye, daha sonra ise komünist ideoloji ve uygulamalarına karşı çıkarak Mladi M...
Ülkemizde çok az bilinen Moritanya, resmi adıyla Moritanya İslam Cumhuriyeti, bir Kuzeybatı Afrika ülkesidir. Batısında Atlas Okyanusu, güneybatısında Senegal, güneydoğu ve doğusunda Mali, kuzeydoğusunda Cezayir, kuzeyinde ise Batı Sahra yer alır. Yüzölç&...

Sayı 47

DÜNYA GÜNDEMİ: GÜNEYDOĞU ASYA; Moro'da bitmeyen savaş
Güneydoğu Asya’da Çin Denizi ile Büyük Okyanus arasında yer alan Mindanao, Sulu, Palavan, Basilan ve Tavi Tavi adaları, İslam’ın bölgede uzu...

DÜNYA GÜNDEMİ: ORTADOĞU Kudüs'te kritik dönemeç
1967 yılında işgal ettiği Kudüs’ün demografik ve fiziki yapısında aradan geçen 40 yıl içinde büyük değişiklik yapan ve kenti ebedi başkenti...

DÜNYA GÜNDEMİ: GÜNEY ASYA; Siyaset rayına oturdu, sorunlar büyüyor
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şe...

DOSYA: Küresel ölçekte çocuk istismarı ve hukuki yetersizlik
Çocuk istismarı konusunda çok fazla tanım yapılabilse de en kapsamlı tanım, 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından konunun uzmanları tarafın...

DÜNYA GÜNDEMİ: ORTA AMERİKA: Karayip Köle Ayaklanmalarından Haiti devrimine -Başarının Başağrısı-
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispan...

DÜNYA GÜNDEMİ: Afrika'da kronik açlığın temel sebepleri
Afrika, 1980’li yıllarda kıtada yaşanan büyük kuraklık ve buna bağlı sebeplerden kaynaklanan toplu ölümlerle dünya kamuoyunun gündeminde yer al...

47. Sayı Sunuş
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzer...