Index arrow Düşünce Gündem arrow Sayı 42

DÜNYA GÜNDEMİ; NATO Bükreş Zirvesi'nden Yansıyanlar PDF Yazdır E-posta
Yazar Muzaffer Şenel   
2-3 Nisan tarihlerinde NATO üyesi 26 ülkenin devlet ve hükümet başkanları Romanya’nın başkenti Bükreş’te bir araya geldi. Özellikle ABD’nin, sürekli kriz kaynağı olan Afganistan, Irak ve Balkanlar’da yeni hamleler için büyük umutlar bağladığı Bükreş Zirvesi, diğer NATO üyesi devletlerin çekinceleri yüzünden çok da umut verici sonuçlar üretmedi. Gerek Yunanistan’ın, Makedonya’nın NATO’ya üyeliğini anayasal isminden dolayı veto etmesi gerekse Ukrayna ve Gürcistan’ın üyelikleri ile Çek Cumhuriyeti ve Polonya’ya yerleştirilmesi düşünülen füze kalkanı projesine yönelik Rusya’nın tepkisi, Zirve’ye damgasını vurdu. Zirve’de yaşananlar, bundan sonraki NATO zirvelerinin NATO-Rusya Konseyi’nin çalışmaları ve iş birliğine yönelik olumlu veya olumsuz adımların, NATO/ABD-Rusya ilişkilerinin iniş-çıkışlar ve çekişmeler şeklinde geçeceğinin bir göstergesi durumundaydı.


50 maddeden oluşan Zirve Sonuç Bildirgesi’nin, Hırvatistan ve Arnavutluk’un ittifaka katılımı için görüşmelere başlanmasını (2. madde) belirten kararla başlaması, NATO’nun Batı Balkanlar’a açılımını da göstermektedir. 90’lar boyunca istikrarsızlığın, trajedilerin ve güvenlik endişelerinin yoğun yaşandığı Batı Balkanlar’ güvenlik şemsiyesi sunma isteğinin yeni yeni oluşmaya başladığını gösteren bu karar içinde, Yunanistan vetosuna takılan Makedonya’nın olmaması, diğer NATO üyeleri tarafından eleştirilse de Makedonya sorunu çözüme kavuşturulamadı. Yunanistan, Makedonya’nın anayasal ismini (Makedonya Cumhuriyeti) değiştirmemesi durumunda vetonun devam edeceğini belirtti.
Afganistan’da ittifak üyelerinden, özellikle de Türkiye’den muharip güç olarak daha fazla katılım beklediklerini ifade eden ABD’lilerin taleplerine çoğu NATO üyesi destek vermedi. Ankara, Türk askerinin muharip güç olarak Afganistan’da konuşlanması taleplerine karşı çıkarak Türk askerinin tarihi, sosyal ve kültürel bağları olan ülkelerde muharip güç olarak asla yer almadığını ve almayacağını, her seviyede a tekrarladı. Afganistan özelinde ise sadece operasyonel anlamda ve geri hizmet biriminde, muharip güç olmayan bir konumda yer alacağının altını çizdi ve ancak bu şekilde tanımlanan bir NATO birimine destek vereceğini vurguladı. Bükreş Zirvesi’nde Afgan hükümetinin devam eden mücadelesinin destekleneceği belirtildi (5. madde).

Kosova’nın bağımsızlığını ilan etmesinin ardından gözlerin tekrar kendisine çevrildiği Bosna-Sırbistan ve Kosova konusunda ise, BM Güvenlik Konseyi aksi karar vermedikçe NATO liderliğindeki BM Kosova Gücü’nün görevinin devam edeceği vurgulandı. BM, AB ve NATO’nun, Kosova’da üstlendiği misyonu güçlendirmeye yönelik iletişim ve iş birliği adımlarının atılacağını belirten sonuç bildirgesi, Batı Balkanlar’ın Avrupa-Atlantik ittifak sistemine orta vadede dahil edileceğinin işaretlerini veriyor (7-14. maddeler).

Bildiri’nin 16. maddesi, NATO’nun Darfur’da Afrika Birliği Barış Gücü’nü ve Çad’da konuşlanan AB gücünü desteklediğini belirtiyor. NATO’nun Irak güvenlik güçlerinin geliştirilmesi ve eğitilmesi için gerekli desteği vereceğini belirten sonuç bildirgesinin 17. maddesi ile NATO, Irak’la uzun dönemli bir ilişki içine gireceğini taahhüt etmekte.

NATO’nun yakın zamanda birliğe katmakta kararlı olduğu iki ülke olan Gürcistan ve Ukrayna ile ilgili olarak Rusya’nın tepkisi nedeniyle üyelik görüşmelerine başlama kararı alınmadı; fakat kapı açık bırakıldı. Her iki ülkenin de makul bir süre içinde Rusya ikna edilerek ittifak sitemine alınacağını kaydeden bazı uzmanlara göre Kiev ve Tiflis’in üyelikleri, bir zamanlama sorunu. Üyelik Hareket Planı ile Rusya’yı da dikkate alan bir orta yol bulmaya çalışan NATO diplomatları, her iki ülkenin de zamanı geldiğinde NATO’da yer alacağını ifade etmekteler. Her iki ülkenin NATO’ya katılmasıyla birlikte Karadeniz, Avrupa-Atlantik ittifak sisteminin bir ayağını oluşturacak. Önümüzdeki on yıl içinde NATO’nun Kafkaslar’a açılacağına şahit olabiliriz. Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan NATO’ya üye olabilir.

Ankara’nın, Ukrayna ve Gürcistan’ın ve hatta tüm Balkan devletlerinin NATO üyesi olmasını desteklediği aşikar. Ankara, Balkanlar’da istikrarın sağlanması ve milliyetçi/etnik temizliğin tekrar meydana gelmemesi için NATO üyeliğini bir fırsat olarak görüyor. Bununla birlikte, gerek muharip güç olarak Afganistan’da gerekse füze sistemi içinde yer almayacağını açık ve net bir dille gerek cumhurbaşkanı, başbakan ve dışişleri bakanı gerekse milli savunma bakanı ve genelkurmay başkanı seviyesinde yaptığı açıklamalarda vurguladı.
 
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzerinde milyonlarca çocuk ne çocuk olduğunun ne de herhangi bir hakkı olduğunun bilincinde. Temel insan haklar...
Afganistan’da sivil ölümleri artıyor İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) tarafından eylül ayında yayımlanan raporda, 2008 yılında, Afganistan’da, ABD ve NATO’nun hava saldırıları sonucu gerçekleşen sivil kayıpların geçtiğimiz...
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispaniola adını verdikleri, bugün Haiti ve Dominik Cumhuriyeti’nin ortaklaşa paylaştığı ada, yerlilerle ilk karşıla...
1967 yılında işgal ettiği Kudüs’ün demografik ve fiziki yapısında aradan geçen 40 yıl içinde büyük değişiklik yapan ve kenti ebedi başkenti ilan eden İsrail, bu yöndeki çabalarında yeni bir aşamaya geçti. Bu aşama, yasal kurumları kapatmaya ...
Güneydoğu Asya’da Çin Denizi ile Büyük Okyanus arasında yer alan Mindanao, Sulu, Palavan, Basilan ve Tavi Tavi adaları, İslam’ın bölgede uzun yıllardır yaşandığı coğrafyalardır. Bölgenin Müslüman halkı için kullanılan Moro ismi, Katolik İs...
Afrika, 1980’li yıllarda kıtada yaşanan büyük kuraklık ve buna bağlı sebeplerden kaynaklanan toplu ölümlerle dünya kamuoyunun gündeminde yer almaya başladı. Bu yıllardan sonra da dönem dönem -bazen yoğun bir şekilde- kıtadaki kuraklık, açlık, bula...
Almanya, II. Dünya Savaşı’ndan sonra çok sayıda işçi göçü almasına rağmen, vatandaşlık yasasında uzun süre bir değişiklik yapmadı. Hep, gelen işçilerin bir gün geri döneceklerini varsaydı. Geri dönüşün olmayacağını &ccedi...
Tarihi ya deliler yazıyor ya da dahiler. Ama maalesef Kafkasya’nın nasibine hep deliler düşüyor. Güney Osetya’ya saldırı ile patlak veren son savaş, uluslararası düzene yeni bir şekil verme potansiyeline sahip olsa da ardındakinin dahi olduğunu düşünmek deli...
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şerif’i devirmiş ve tüm dizginleri eline almıştı. ...
Çocuk hakları, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, barınma haklarının ve fiziksel, duygusal ya da cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarının kanunlarla korunmasıdır. ...
Çocuk istismarı konusunda çok fazla tanım yapılabilse de en kapsamlı tanım, 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından konunun uzmanları tarafından yapılan tanımdır: ...
Çocuk istismarı; çocuğun sağlığını, fizik gelişimini, psikososyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen, kendisine bakmakla yükümlü kişi veya kişiler tarafından zarar verici, kaza dışı ve önlenebilir bir davranışa maruz kalmasıdır. ...
1925 yılında Bosanska Kruba şehrinde doğan Aliya İzzetbegoviç Saraybosna’da büyüdü. 1943 yılında Alman Erkek Lisesi’ni bitiren Aliya II. Dünya Savaşı boyunca faşist ideolojiye, daha sonra ise komünist ideoloji ve uygulamalarına karşı çıkarak Mladi M...
Ülkemizde çok az bilinen Moritanya, resmi adıyla Moritanya İslam Cumhuriyeti, bir Kuzeybatı Afrika ülkesidir. Batısında Atlas Okyanusu, güneybatısında Senegal, güneydoğu ve doğusunda Mali, kuzeydoğusunda Cezayir, kuzeyinde ise Batı Sahra yer alır. Yüzölç&...

Sayı 47

DÜNYA GÜNDEMİ: Kafkasya'daki savaşla kırılan fay hatları
Tarihi ya deliler yazıyor ya da dahiler. Ama maalesef Kafkasya’nın nasibine hep deliler düşüyor. Güney Osetya’ya saldırı ile patlak veren son savaş, ulu...

DÜNYA GÜNDEMİ: GÜNEYDOĞU ASYA; Moro'da bitmeyen savaş
Güneydoğu Asya’da Çin Denizi ile Büyük Okyanus arasında yer alan Mindanao, Sulu, Palavan, Basilan ve Tavi Tavi adaları, İslam’ın bölgede uzu...

İSLAM COĞRAFYASI: İhtilaller ülkesi Moritanya

Ülkemizde çok az bilinen Moritanya, resmi adıyla Moritanya İslam Cumhuriyeti, bir Kuzeybatı Afrika ülkesidir. Batısında Atlas Okyanusu, güneybatısında ...

DÜNYA GÜNDEMİ: GÜNEY ASYA; Siyaset rayına oturdu, sorunlar büyüyor
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şe...

DOSYA: Çocuk korunmasının tarihsel gelişimi
Çocuk hakları, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, barınma haklarının ve fiziksel, duygusal ya da cinsel sömürüye karşı ko...

Kısa kısa
Afganistan’da sivil ölümleri artıyor
İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) tarafından eylül ayında yayımlanan ...

ADANMIŞ HAYATLAR: Bilge Kral Aliya İzzetbegoviç
1925 yılında Bosanska Kruba şehrinde doğan Aliya İzzetbegoviç Saraybosna’da büyüdü. 1943 yılında Alman Erkek Lisesi’ni bitiren Aliya II. Dün...