|
DÜNYA GÜNDEMİ: AFRİKA; Sürgündeki Moritanlar |
|
|
|
|
Yazar Ömer Faruk Korkmaz
|
Moritanlara göre Fransızlar, Arapları ve siyahileri ayrı ayrı örgütleyerek halkı birbirine düşürdü. Bundan dolayı, mevcut cumhurbaşkanının ülkede af ilan etmesi ülke barışı için çok önemli bir adım olarak görülüyor.
 Batı Afrika’nın önemli ülkelerinden birisi olan Moritanya, bağımsızlığını kazandığı 1960 yılından bu yana sık sık askeri ihtilallere maruz kalmakta ve bir türlü istikrara kavuşamamakta.
1984 yılında Muaviye Tai, ülkede yaşanan kargaşaya son vermek adına ihtilalle yönetime geldi. Ancak ülke hâlâ siyasi krizler yaşıyor, partiler arası çekişmeler sürüyordu. Bu gruplar arasında en radikal olanlardan birisi de siyahi milliyetçiliğinin başını çeken The African Liberation Forces of Moritania (Moritanya’nın Afrikalı Özgürlük Güçleri / FLAM) örgütüydü. Bu örgüt, Fransa tarafından desteklenen oldukça radikal bir örgüttü. Ülkedeki siyahi nüfus %20 civarında olmasına rağmen örgüt, Moritanya’nın siyahilerin devleti olduğunu ve devleti siyahilerin yönetmesi gerektiğini iddia ediyor.
1987 yılında örgütle ilişkisi olduğu iddia edilen ordu içinden bir grup siyahi kökenli subay, Muaviye yönetimini devirmek istedi. Ancak Muaviye olayı erken fark etti ve ihtilal girişimi başarısızlıkla sonuçlandı. Muaviye bu girişimin liderlerini 28 Aralık 1987’de, ülkenin bağımsızlık gününde, idam edip kalanları da ordudan attı.
Moritanya’da daha sonra yaşanan kargaşaya ise 1989 yılında yaşanan bir olay sebep oldu. Senegal-Moritanya sınırında yaşayan Senegalli köylülerin, Moritanyalı bir köylüyü dövmeleri sonrasında çıkan kavgada bir Senegalli öldü. Bu olay Senegal’de infiale neden oldu ve çıkan olaylarda Senegal’de yaşayan ve Senegal ekonomisinde önemli yeri olan Moritan kökenli tüccarların dükkanları yağmalandı, bazıları öldürüldü. Senegal hükümeti ise olaylar karşısında gerekli önlemleri almadığı için suçlandı.
Senegal’deki olaylara tepki olarak Moritanya’da yaşayan Senegal kökenli siyahilere karşı saldırılar başladı. Moritanya’daki siyahiler genelde fakir ailelerdi. Sınırda meydana gelen olaylarla da ilgileri yoktu. Ancak Fransız basını sınırdaki olayı haftalarca gündemde tutarak olayları tırmandırdı. Senegal’deki Moritanların katliama uğradığı haberleri Moritanya devletini harekete geçirdi ve bu basit olay iki devlet arasında bir krize neden oldu. Bunun üzerine bazı Arap devletleri ve BM, iki ülke arasında arabuluculuk yaptı. Sonunda iki devlet masaya oturdu ve nüfus mübadelesine karar verildi. Senegal’de bulunan Moritanlar Moritanya’ya, Moritanya’daki Senegalliler de Senagal’e geri gönderildi.
Ancak bu arada Moritanya vatandaşı birçok siyahi de zorla Senegal’e gönderildi. Senegal, Moritan kökenli siyahileri almak istemeyince binlerce insan ortada kaldı. Moritanya, bu kişilerin Moritan olmadığını iddia ediyordu. Bunun üzerine BM tarafından Senegal sınırında ve komşu ülke Mali’de bu insanlar için büyük çadır kentler kuruldu.
Ülkede yaşanan olaylar karşısında İslamcı gruplar dışındaki bütün Moritan partileri siyahilere karşı tek cephe oldular. Bu kadar aşırı milliyetçiliğin İslamiyet’le ilgisi bulunmadığını, olaylara karışmayan masum siyahilere karşı yapılanların doğru olmadığını söyleyen İslami guruplar da vatan haini olarak suçlanıp kargaşadan nasiplerini aldılar. Siyahilerı savunan beyaz imamlara cezalar yağdırıldı.
Geçen zaman içerisinde sürgüne gönderilen bu insanların bir kısmı Moritanya’ya geri dönse de büyük bir kısmı halen sürgünde yaşamaya devam ediyor.
Son yapılan seçimlerde cumhurbaşkanlığını kazanan Sidi Muhammed Şeyh Abdullah, seçimler sırasında bu sorunu çözeceğine dair halka söz vermişti. Bugünlerde dünya kamuoyunun gündemine gelen bu mesele yaklaşık 20 bin siyahinin kendi ülkeleri Moritanya’ya dönmesine izin verilmesi meselesidir.
Moritanya yönetimi böylece merkezi Fransa’da bulunan ve Moritanya’ya karşı Fransa tarafından desteklenen siyahi özgürlük hareketi FLAM örgütünün büyük bir kozunu daha elinden almış oldu.
Siyahileri adına siyaset yapan Islah ve Adalet Partisi Genel Başkanı İbrahim Sar, son seçimlere bağımsız olarak girdi ve sadece %7 oy alabildi. Diğer partilerden aday olan siyahiler ise parlamentoya girdiler. Şu anda senato başkanlığını ırkçı siyahilere destek vermeyen bir siyahi yapıyor.
FLAM örgütü, Fransa güdümünde radikal siyahi milliyetçisi bir kurum olduğundan siyahlar tarafından da sevilmiyor. Bu grubun siyahların sorunlarının ticaretini yaptığına dair suçlamalar var.
Tarih boyunca bu bölgede Araplarla siyahiler, İslam kardeşliği içinde bir arada yaşadılar. Her yerde olduğu gibi siyahi alimlerin Arap talebeleri, Arap camilerin de siyahilerin eğitim gördüğü medreseleri vardı. Yaşanan her şeye rağmen bugün hâlâ medreselerde Araplarla siyahiler aynı ortamlarda eğitim görüyor. Bu medreselerde okuyan gençler hiçbir etnik çatışmaya karışmıyor.
Moritanlara göre iki toplum arasındaki kardeşliği Fransızlar bozdu. Fransızlar, Arapları ve siyahileri ayrı ayrı örgütleyerek halkı birbirine düşürdü. Bundan dolayı, mevcut cumhurbaşkanının ülkede af ilan etmesi ülke barışı için çok önemli bir adım olarak görülüyor. Ülkedeki bazı çevrelerse siyahileri Senegal’e gönderen eski cumhurbaşkanı Muaviye’nin yargılanmasını istiyor. Moritanya’daki olayların nasıl gelişeceğini ise zaman gösterecek.
|
|
|
