Index arrow Düşünce Gündem arrow Sayı 41

İSLAM COĞRAFYASI: Bir esenlik yurdu: Bruney Sultanlığı PDF Yazdır E-posta
Yazar Zeliha Sağlam   
İsminin anlamı “barış ve selamet yeri” olan Bruney, dünyanın en zengin ülkelerinden biri olarak biliniyor.
Image

Güneydoğu Asya’da Borneo Adası’nın kuzeybatısında bulunan ve dünyanın en zengin ülkeleri arasında yer alan Bruney’in tek komşusu, ülkenin güneyinde bulunan Malezya’dır. Bruney’in adı Malayca’da barış ve selamet yeri anlamına gelir. Güneydoğu Asya ülkelerinin belirgin, birbirine benzer özelliklerinden olan karışık etnik yapı burada da kendini gösterir. Ülke nüfusu Malaylar, Çinliler, Güney Asyalılar, Kedaylar ve Melanular’dan oluşur. Halkın %75’i Müslüman, %15’i Budist ve %9’u da Hıristiyan’dır.

İslam, öncelikle Arap dünyasından Malaka’ya gelen tüccarlarla civar sultanlıklara yayılmış ve buralarda Güneydoğu Asya kültürüne uygun bir model oluşturmuştur. Bruney Sultanlığı’nın İslam’la ilk tanışması 15. yüzyılda Bruney Sultanı’nın Müslüman Malaka’yı ziyaretine dayanır. Sultan Awang Alang Betatar, Malaka Sultanlığı’nı ziyareti sırasında tanıştığı İslam’ı benimser ve adını Muhammed Şah İskender olarak değiştirir. Böylece, Bruney’de Müslüman bir sultanlık kurulmuş olur. 15. yüzyılda büyük bir devlet haline gelen Bruney, bu dönemde Filipinler’in Luzon ve Sulu Takımadaları ve Borneo Yarımadası’nın büyük bir bölümüne sahiptir.

Batı’nın sömüreceği, kaynaklarından faydalanabileceği yerler aramak için düzenlediği keşif yolculuklarının duraklarından biri de zengin Bruney topraklarıdır. 16. yüzyılda Filipinler’e gelen İspanyolların saldırılarına uğrayan Bruney, 17. yüzyıl başlarında Hollandalıların güneybatıdan başlattığı akınlarla zor duruma düşer. Sonrasında ise Hollandalılar Bruney’in güneyinde koloniler kurmaya başlarlar. Doğu Hint Adaları’nın Hollandalıların sömürüsüne geçmesinin ardından bölgeye gelen İngiliz sömürgeciler Bruney’e göz diker burayı yeni sömürge hedefleri arasına koyarlar.
Image
İngiliz Doğu Hindistan Şirketi bölgedeki gücünü ve varlığını arttırdıkça buralardaki Hollanda sömürüsü zayıflar. 1888’de Bruney tamamen İngilizlerin himayesi altına girer. 1941’de ise Japonya’nın işgal ettiği Bruney, Avustralya birliklerinin bölgeyi geri almasının ardından İngilizlere devredilir.

Image Sömürü devletlerinden yakalarını kurtaramayan Bruneyliler kendi topraklarında söz hakkı sahibi olmak ve ülkelerine kendileri yön vermek istediklerinden parti kurma girişiminde bulunurlar. Kurulan Bruney Halk Partisi taraftarlarının sömürü altındaki sultanlıklarını uyandırmak için başlattıkları ayaklanma İngilizler tarafından bastırılır. Demokrasinin şartlarından olan katılım, seçme ve seçilme umutları da böylece söndürülür. Bruney’de ilk anayasa 1959’da kabul edilir. 1965 yılında göstermelik bir seçim yapılsa dahi ülke yine İngilizlerin himayesindedir. Bu tarihten sonra ülke otokrasi ile yönetilmeye başlar.

1 Ocak 1984’te bağımsızlıklarına kavuşurlar; ancak bağımsızlıklarını elde etmeleri de yine himaye edildikleri devletle, İngiltere’yle anlaşma sonucu gerçekleşir. Ülke her ne kadar iç ve dış kararlarında bağımsız görünse de İngiliz koruması altında olduğunu her zaman hissettirir.

İç işlerinde bağımsız, dış işlerinde ise İngiltere’ye bağlı olan ülkede insan hakları ihlali olarak ilk sırada muhalif seslere yer verilmemesi geliyor. Sultanlığın muhaliflere gösterdiği baskıcı tavır yeni oluşumları engelliyor. Halkın tepkisini çekmek istemeyen sultan, insanların hassas olduğu konularda dikkatli davranarak sempati kazanmaya çalışıyor. Gelir dağılımındaki dengesizlik ise ülkenin önemli problemleri arasında yer alıyor. Ancak geleneklerin de etkisiyle halkın yaşamından şikayetçi olmaması, sıkıntıların gün yüzüne çıkmasını engelliyor.

Tarihi, sömürgeci devletlere karşı ayakta kalma mücadelesi ile geçen Bruney, bağımsızlık sonrası girişimleriyle müreffeh bir ülke haline gelir. Bölgede önemli bir etkisi olan Asya Uluslar Birliği (ASEAN), Müslüman ülkelerin üyesi bulunduğu İslam Konferans Örgütü (İKÖ), Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı (OPEC) ve Birleşmiş Milletler Teşkilatı’na da üye olan Bruney, ekonomik anlamda hızla ilerleme kaydeder ve son yıllarda yurt dışına öğrenci göndererek eğitim alanında da ilerlemeyi amaçlar. Günümüzde Bruney, körfez ülkelerinde kurulan faizsiz finans kuruluşlarıyla iş yapan faizsiz bankasıyla, halkın faiz konusundaki hassasiyetine de cevap vererek onların rahat yatırım yapmalarına olanak sağlamaktadır.

1965 yılından bu yana seçim yapılmayan ülkede devlet ve hükümet başkanlığı görevinde bulunan sultan, geniş yetkilere sahiptir. Devletin politikaları muhalif seslerin çıkmasını engellemektedir. Güneydoğu Asya’nın en zengin ülkesi olan Bruney halkının ortalama gelir düzeyinin iyi olması, yönetimin yaptığı aşırı harcamaların halkın gözüne batmamasına sebep oluyor.
Petrol ve doğalgaz zengini olan Bruney’in topraklarının %70’i ormanlarla çevrili. Tabii zenginliklerinden olan kauçuk, ülke ticaretinde oldukça önemli bir yer teşkil ediyor. Nemli ve sıcak bir iklime sahip olan Bruney, bütün yıl muson yağmurları ile ıslanıyor. Ülkedeki sosyal hayat, bol yağışlı Bruney’in yapısına uygun şekillenmiş; nehir yataklarına yakın yerlerde bulunan evler direkler üzerine yerleştirilerek su baskınlarına karşı korunmuş. Halkın köylerde yaşayan bölümü balıkçılık yaparak ve pirinç yetiştirerek geçimini sağlıyor. Sıcak iklim, insanların karakterlerini de etkilemiş. Oldukça mülayim ve samimi olan bölge insanı geleneği ile barışık. Tabiatın Allah tarafından onlara bahşedildiğine inanan ülke halkı için ağaç kesmenin cezası oldukça yüksek.

Genel olarak esenlik içinde yaşayan ve müreffeh bir ülkeye sahip olan halk, sosyal hayatın her alanında varlık göstermeye çalışıyor.

Resmi adı : Bruney Sultanlığı
Bağımsızlık tarihi : 1 Ocak 1984
Yönetim biçimi : Meşruti Monarşi
Başkenti : Bender Seri Begavan
Nüfusu : 372.361
Yüzölçümü : 5.770 km²
Dil : Malayca ve İngilizce
Dini : İslam (resmi), Budizm, Hıristiyanlık
 

Sayı 45

İKTİBAS; Afrika'da tarım nasıl yok edilir?

Afrika’da tarımın bugün içinde bulunduğu durum, büyük şirketlerin çıkarlarına hizmet eden, doktrinlere sıkı sıkıya bağlı ekonomi modellerinin koca bir kıtanın ...

DÜNYA GÜNDEMİ; AFRİKA: Soykırım iddiaları
Sudan’da çıkarlarını bir türlü sağlayamayan küresel güçler, çözümü devlet başkanını soykırım gibi çok ciddi bir suçla yargıl...

DÜNYA GÜNDEMİ; G-8 ülkeleri ve zirvenin geleceği
G-8 zirvesi, dünya sorunlarına çözüm bulma zirvesi mi, yoksa yalnızca bir fotoğraf zirvesi mi? ...

ROPÖRTAJ; Irak'ın cesur kadınları

İHH İnsani Yardım Vakfı olarak Irak Türkmen Kadınları Derneği Başkanı Yüsra Ömer’i, bir grup Iraklı hanımla beraber temmuz ayında Türkiye’de ağırladık. İstanb...

ADANMIŞ HAYATLAR: İlim ve mücadele ile taçlanmış bir yaşam, işgalle sonlanan bir ses: Dr. Isam el-Ra
İslam dünyasının 20. yüzyılda yetiştirdiği entelektüellerden, Iraklı Alimler Birliği Başkanı Dr. Isam el-Ravi, 2006 yılında Bağdat Üniversitesi’ne gitmek üzere evinden a...

DÜNYA GÜNDEMİ; Patani: Müslümanca yaşamanın mücadelesi
Patani’deki en büyük direniş grubu olan PULO lideri Kebir Abdurrahman Tenvira, Suriye’de 4 Temmuz 2008’de vefat etti....

İSLAM COĞRAFYASI: Sömürgeden bağımsızlığa Cezayir

Cezayir halkı, tam 130 sene Fransa’ya her ne pahasına olursa olsun boyun eğmemekte direndi ve sonunda 1962 yılında bağımsızlığını elde etti. ...