Index arrow Düşünce Gündem arrow Sayı 40

DÜNYA GÜNDEMİ: BALKANLAR: Hoş geldin Kosova! PDF Yazdır E-posta
Yazar Murat Yılmaz   
 Çevresinin önemli bir kısmı Arnavut toplulukla çevrili bulunan Kosova’da meydana gelmesi muhtemel saldırılar artık on sene öncesine göre çok daha iyi duruma gelirken asıl sorunun merkezi Bosna-Hersek olabilir. Zira ülkeyi Sırplar’la Boşnak-Hırvatlar arasında iki parçaya ayıran Dayton çizgileri uzun zamandır sarsılmakta.
ImageBalkanlar’ın en eski halklarından olan Arnavutlar, tarihten günümüze kadar Roma, Bizans, Orta Asya göçlerinin getirdiği istilaları ile Slav ve Osmanlı etkilerini yaşadılar. 1389 Kosova Savaşı’yla başlayan süreçte İslam’la şereflendiler. Osmanlı’nın sadık tebaası olan Arnavutlar, Boşnaklarla beraber Osmanlı’nın Balkanlar’daki istikrar göstergesi oldular. Balkanlar’ın Kosova, İşkodra, Yanya ve Manastır vilayetleri boyunca meskun olan Arnavut nüfusun huzur içerisinde yaşadıkları nadir dönemlerden oldu Osmanlı dönemi.
1913 tarihinde Sırbistan’a bağlanan Kosova, nice zorluklarla dolu 95 yıllık bağımsızlık mücadelelerinde sona geldi. Kosova, 17 Şubat 2008 tarihinde beşinci başbakanı Haşim Taçi’nin bağımsızlık ilanıyla mutlu sona ulaşmış oldu.
Kosova artık bağımsız. Kuşkusuz bugüne gelmek kolay olmadı. 1974 yılı Tito döneminde Kosova’ya verilen genişletilmiş özerklik, 1989 yılında Balkanlar’ı kana bulayacak olan Slobodan Miloşeviç tarafından iptal edildiğinde, Balkanlar’ın savaşlarla örülü kötü günlerin eşiğinde olduğu iyice anlaşılmıştı. Miloşeviç, büyük sultan Murat Hüdavendigar’ın Kosova’da kazandığı zaferin tam 600. yıl dönümünde aynı meydanda bir milyon Sırp’ın katılımıyla büyük bir miting gerçekleştirdi ve sonrasında 10 yıl boyunca Balkanlar’dan kan ve gözyaşı hiç eksik olmadı.
Image
Sırpların 1989 atağına bir yıl sonra bağımsızlıklarını ilan ederek cevap veren Kosovalı Arnavutlar, Sırpların sosyal ve siyasi hayatın her alanındaki baskı ve sindirme politikalarıyla karşı karşıya kaldılar. Arnavutlar, Sırpların hemen her alanda uyguladıkları baskı ve boykotlara, kendi alternatif eğitim, sağlık ve askeri yapılarını oluşturarak karşılık vermeye başladı. İşte böyle bir dönemde Kosova Kurtuluş Ordusu’nun ilk nüveleri atıldı; ve Arnavutlar, Bosna Savaşı’nın ardından bağımsızlık mücadelelerine devam ettiler.
1989’dan beri devam etmekte olan İbrahim Rugova’lı siyasi sürecin 1998 Şubatına gelindiğinde iflas ettiği anlaşılmış oldu. Zira, Bosna’dan sonra herkesin “Bir daha asla!” dediği savaş, bu kez Kosova’nın kapısını çaldı. 16 ay boyunca devam eden savaş, NATO’nun 78 gün süren bombardımanı ardından 1999 Haziran’ında nihayet buldu. Sonrasında BM Güvenlik Konseyi’nin aldığı 1244 sayılı karar ile Kosova kağıt üzerinde Sırbistan’a bağlı olmakla birlikte yönetim olarak BM Kosova Misyonu İdaresi (UNMİK)’ne, güvenlik olarak da NATO’ya Kosova Barış Gücü (KFOR) teslim edildi. Bu süreçte normal bir devletin yürüyebilmesi için gerekli olan hemen tüm mekanizmalara kavuşan Kosova, 2006 Şubat’ında İbrahim Rugova’nın akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından iktidara gelen Haşim Taçi yönetimiyle statü müzakerelerine başladı.
Bir sene süren ve tarafların Viyana’da eski Finlandiya Cumhurbaşkanı Marti Ahtisaari yönetiminde devam ettirdikleri statü görüşmelerinin neticesi 2007 Şubatında açıklandı. Ahtisaari Kosova’ya gözetim altında bağımsızlık öngören kararını açıkladığında Sırp tarafı bunu asla kabul etmeyeceğini belirtirken, Arnavutlar karardan dolayı mutluydular. Ve bu kararın üzerinden bir sene geçtiğinde de Kosova bağımsızlığını ilan etmiş oldu.
Şimdi Arnavutları ve genelde tüm Balkanlar’ı bekleyen önemli sorunlar bulunuyor. Birincisi Sırbistan’ın 2006 Mayıs’ında Karadağ’ı kaybetmesi, ardından yeni bir kayıpla daha da hırçınlaşma nedeniyle Kosova’ya yeni bir saldırı başlatması ihtimaldahilinde. Bu anlamda Kral Lazar’ın orduları isimli illegal örgütlenmeden bahsedilirken, Kosova içlerindeki Sırp gettolarında ve Mitrovitsa’da bulunan Sırpların silahlandırıldıkları ifade edilmekte. Sırpların madenleriyle ünlü Mitrovitsa karşılığında Kosova’nın bağımsızlığına göz yumacağı, uzun yıllar akademik mecralarda tartışılmaktaydı. Bu anlamda, Mitrovitsa’nın Kosova’dan kopartılması için bölgenin özerkliği ilan edilerek istikrarsızlaştırma operasyonlarına hız verilebilir. Yoğun Arnavut nüfusun yaşadığı Preşevo ile Mitrovitsa takası da yine gündeme gelebilecek sorunlar arasında.
ImageÇevresinin önemli bir kısmı Arnavut toplulukla çevrili bulunan Kosova’da meydana gelmesi muhtemel saldırılar, artık 10 sene öncesine göre çok daha iyi durumda bulunan Kosovalı Arnavutlar için büyük bir tehdit oluşturmuyor. Bundan sonraki dönemde sorunun asıl merkezi Bosna-Hersek olabilir. Zira, ülkeyi Sırplarla Boşnak-Hırvatlar arasında iki parçaya ayıran Dayton çizgileri uzun zamandır sarsılmakta. Bosna Sırp Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Dodik, hemen her fırsatta “Kosova’nın bağımsızlığı gerçekleşirse biz de Sırbistan’la birleşiriz.” şeklinde tehditler savurmakta ve Sırbistan bu ihtimali hiçbir zaman yalanlamamaktaydı. Böylesi bir girişimin Balkanlar’ı tümden etkisi altına alabilecek yeni bir istikrarsızlığa yol açma olasılığı şüphesiz yadsınamaz. Bu ise içerisine Sancak bölgesinin de dahil olacağı yeni bir Boşnak cephesi anlamına gelmekte.
Bunlar muhtemel senaryolar elbet. Fakat Osmanlı’nın Balkanlar’dan çekilmesinin, ardından, uzun yıllar coğrafyadan uzak kalan İslam dünyasının ve başta Türkiye’nin bölgeye ilgi göstermesi ve Türkiye’nin Kosova’yı tanıyan ilk devletlerden olması önem arz etmekte. Unutulmamalı ki Kosova, Osmanlı’nın Balkanlardan Bihaç’a kadar uzanan “yeşil kuşak” bölgesinde çok önemli bir geçiş noktasıdır. Ve Kosova bugün, %95’e varan Müslüman nüfusuyla Avrupa’nın en yoğun Müslüman nüfuslu ülkesi olmuştur. Türkiye, uzun yıllardır devam etmekte olan akrabalık bağları ve tarihi mirasın devamı olarak İslam Konferansı Örgütü Genel Sekreterliği’ni de kullanarak Kosova ile İslam dünyasını bir araya getirmeli ve Kosova’nın bağımsızlığında çok etkili olan ABD’ye ve AB ülkelerine karşı tüm inisiyatifi Batı’ya bırakmamalıdır. Balkanlar’ın yeni Müslüman ülkesi Kosova, hayırlı uğurlu olsun.
 
47. Sayı Sunuş
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzerinde milyonlarca çocuk ne çocuk olduğunun ne de herhangi bir hakkı olduğunun bilincinde. Temel insan haklar...
Kısa kısa
Afganistan’da sivil ölümleri artıyor İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) tarafından eylül ayında yayımlanan raporda, 2008 yılında, Afganistan’da, ABD ve NATO’nun hava saldırıları sonucu gerçekleşen sivil kayıpların geçtiğimiz...
DÜNYA GÜNDEMİ: ORTA AMERİKA: Karayip Köle Ayaklanmalarından Haiti devrimine -Başarının Başağrısı-
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispaniola adını verdikleri, bugün Haiti ve Dominik Cumhuriyeti’nin ortaklaşa paylaştığı ada, yerlilerle ilk karşıla...
DÜNYA GÜNDEMİ: ORTADOĞU Kudüs'te kritik dönemeç
1967 yılında işgal ettiği Kudüs’ün demografik ve fiziki yapısında aradan geçen 40 yıl içinde büyük değişiklik yapan ve kenti ebedi başkenti ilan eden İsrail, bu yöndeki çabalarında yeni bir aşamaya geçti. Bu aşama, yasal kurumları kapatmaya ...
DÜNYA GÜNDEMİ: GÜNEYDOĞU ASYA; Moro'da bitmeyen savaş
Güneydoğu Asya’da Çin Denizi ile Büyük Okyanus arasında yer alan Mindanao, Sulu, Palavan, Basilan ve Tavi Tavi adaları, İslam’ın bölgede uzun yıllardır yaşandığı coğrafyalardır. Bölgenin Müslüman halkı için kullanılan Moro ismi, Katolik İs...
DÜNYA GÜNDEMİ: Afrika'da kronik açlığın temel sebepleri
Afrika, 1980’li yıllarda kıtada yaşanan büyük kuraklık ve buna bağlı sebeplerden kaynaklanan toplu ölümlerle dünya kamuoyunun gündeminde yer almaya başladı. Bu yıllardan sonra da dönem dönem -bazen yoğun bir şekilde- kıtadaki kuraklık, açlık, bula...
DÜNYA GÜNDEMİ: AVRUPA ; Almanya'da Vatandaşlığa Kabul Testi
Almanya, II. Dünya Savaşı’ndan sonra çok sayıda işçi göçü almasına rağmen, vatandaşlık yasasında uzun süre bir değişiklik yapmadı. Hep, gelen işçilerin bir gün geri döneceklerini varsaydı. Geri dönüşün olmayacağını &ccedi...
DÜNYA GÜNDEMİ: Kafkasya'daki savaşla kırılan fay hatları
Tarihi ya deliler yazıyor ya da dahiler. Ama maalesef Kafkasya’nın nasibine hep deliler düşüyor. Güney Osetya’ya saldırı ile patlak veren son savaş, uluslararası düzene yeni bir şekil verme potansiyeline sahip olsa da ardındakinin dahi olduğunu düşünmek deli...
DÜNYA GÜNDEMİ: GÜNEY ASYA; Siyaset rayına oturdu, sorunlar büyüyor
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şerif’i devirmiş ve tüm dizginleri eline almıştı. ...
DOSYA: Çocuk korunmasının tarihsel gelişimi
Çocuk hakları, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, barınma haklarının ve fiziksel, duygusal ya da cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarının kanunlarla korunmasıdır. ...
DOSYA: Küresel ölçekte çocuk istismarı ve hukuki yetersizlik
Çocuk istismarı konusunda çok fazla tanım yapılabilse de en kapsamlı tanım, 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından konunun uzmanları tarafından yapılan tanımdır: ...
DOSYA: Çocuk istismarı ve ihmali: Türkiye ve dünyada durum
Çocuk istismarı; çocuğun sağlığını, fizik gelişimini, psikososyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen, kendisine bakmakla yükümlü kişi veya kişiler tarafından zarar verici, kaza dışı ve önlenebilir bir davranışa maruz kalmasıdır. ...
ADANMIŞ HAYATLAR: Bilge Kral Aliya İzzetbegoviç
1925 yılında Bosanska Kruba şehrinde doğan Aliya İzzetbegoviç Saraybosna’da büyüdü. 1943 yılında Alman Erkek Lisesi’ni bitiren Aliya II. Dünya Savaşı boyunca faşist ideolojiye, daha sonra ise komünist ideoloji ve uygulamalarına karşı çıkarak Mladi M...
İSLAM COĞRAFYASI: İhtilaller ülkesi Moritanya
Ülkemizde çok az bilinen Moritanya, resmi adıyla Moritanya İslam Cumhuriyeti, bir Kuzeybatı Afrika ülkesidir. Batısında Atlas Okyanusu, güneybatısında Senegal, güneydoğu ve doğusunda Mali, kuzeydoğusunda Cezayir, kuzeyinde ise Batı Sahra yer alır. Yüzölç&...

Sayı 47

İSLAM COĞRAFYASI: İhtilaller ülkesi Moritanya

Ülkemizde çok az bilinen Moritanya, resmi adıyla Moritanya İslam Cumhuriyeti, bir Kuzeybatı Afrika ülkesidir. Batısında Atlas Okyanusu, güneybatısında ...

DÜNYA GÜNDEMİ: ORTA AMERİKA: Karayip Köle Ayaklanmalarından Haiti devrimine -Başarının Başağrısı-
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispan...

47. Sayı Sunuş
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzer...

ADANMIŞ HAYATLAR: Bilge Kral Aliya İzzetbegoviç
1925 yılında Bosanska Kruba şehrinde doğan Aliya İzzetbegoviç Saraybosna’da büyüdü. 1943 yılında Alman Erkek Lisesi’ni bitiren Aliya II. Dün...

Kısa kısa
Afganistan’da sivil ölümleri artıyor
İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) tarafından eylül ayında yayımlanan ...

DÜNYA GÜNDEMİ: GÜNEY ASYA; Siyaset rayına oturdu, sorunlar büyüyor
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şe...

DOSYA: Çocuk istismarı ve ihmali: Türkiye ve dünyada durum
Çocuk istismarı; çocuğun sağlığını, fizik gelişimini, psikososyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen, kendisine bakmakla yükümlü kişi veya kişile...