İKTİBAS: Güneydoğu Asya'da ihlaller hüküm sürüyor *
Yazar İHH
Güneydoğu Asya’da 10 devletten çoğunun bu yılki icraatlarına bakıldığında, bu devletlerin, devletin güvenliğine insanların güvenliğinden daha fazla öncelik verdiği görülüyor.
Yaklaşık 1,7 milyon erkek, kadın ve çocuğun katlinden sorumlu tutulan Kızıl Kımer liderlerini yargılamak üzere, 2008 yılında, özel bir savaş suçları mahkemesinin açılması bekleniyor. Kamboçyalılar, yaklaşık 30 yıldır, soykırım suçu işleyen Kızıl Kımer rejimi liderlerinin adaletle yüzleşip yüzleşmeyeceklerinin merakı içindeler. Yaşanan muhtelif gelişmeler, adalet için olan bu bekleyişin yeni yılda sona ereceğini gösteriyor. Nitekim, 1979 ve 1975 yılları arasında Kamboçya’yı yöneten aşırı Maoist hareket Kızıl Kımer’in beş büyük lideri bu yıl tutuklandı. Diğer yandan, kasım sonlarında Phnom Penh eteklerindeki özel bir mahkemede “Duch” adıyla bilinen King Khek Eav’in kefalet duruşmalarını dinlemek üzere toplanan geniş kalabalık, Kızıl Kımer kıyımında akrabalarını yitiren Kamboçyalıların adalet bekleyişinin bir göstergesiydi. Duch, 1400 kişinin idam edilmeden önce işkenceye maruz bırakıldığı, bu özelliğiyle ün salmış Toul Sleng Hapishanesi’ni yönetiyordu. Güneydoğu Asya’daki insan hakları savunucuları, Kamboçya’daki bu gelişmeden dolayı umutlu olduklarını ifade etmekle birlikte, bölge genelinde insan haklarının mevcut durumunu eleştiriyorlar. Nitekim, bölgede bulunan 10 devletten çoğunun bu yılki icraatlarına bakıldığında, bu devletlerin, devletin güvenliğine insanların güvenliğinden daha fazla öncelik verdiği görülüyor. İnsan hakları, politik ve sivil özgürlük kampanyası yürütenler, çoğunlukla kriz anlarında seçimle veya seçilmeden işbaşına gelmiş hükümetler tarafından, sonuçları hesap edilerek serbest bırakılıyorlar. Bangkok merkezli bölgesel sağcı bir lobi olan Forum Asya’nın yöneticisi Anselmo Lee, “2007’de bölgenin insan hakları karnesi daha da kötüleşti. Küçük umut emareleri de artık sönmeye başladı.” dedi ve ekledi: “Hükümetler halen, halklarının pahasına da olsa, kendi çıkarlarını gözetmekle meşguller.” Sonuç itibariyle Lee gibi aktivistler, Güneydoğu Asya Ulusları Birliği (ASEAN)’nin bölgenin insan hakları karnesini iyileştirme girişimini izliyorlar. Kasım ayında Singapur’daki zirvede bir araya gelen devlet yetkilileri, ASEAN Anayasası’nın insan haklarını güvence altına alma, bölgenin insan hakları karnesini iyileştirme ve insan hakları alanında bölgesel bir yapı oluşturma teklifini desteklediler. Lee, anayasada insan haklarının da yer almasının ve bölgesel bir insan hakları yapısının oluşturulmasının olumlu bir gelişme olduğunu, bunların bir fırsat kapısı sunduğunu söyledi ancak sözlerine şunları da ekledi: “Fakat, burada kullanılan dilin ne kadar gerçekçi olduğunu ve yeni oluşturulan insan hakları mekanizmasının ne derece etkili olacağını bekleyip görmeliyiz.” Askeri cunta pençesindeki Burma ve Tayland; muhalif seslerin katı hukuk kuralları ile kontrol altında tutulduğu tek partili devletlerden Singapur ve Malezya ve mutlak monarşi ile yönetilen Brunei, ASEAN üyeleri arasındadır. Bunun yanı sıra, baskıcı komünist rejimlerle yönetilen Laos ve Vietnam; gücün ordu ve devlet memurları da olmak üzere, bazı çevrelerce suiistimal edildiği, kültürel dokunulmazlıklar sebebiyle demokrasinin engellendiği Kamboçya, Endonezya ve Filipinler de bölge ülkeleri arasındadır. Eylül ayında gösterilerle sokağa dökülen barışçıl protestocuları zor kullanarak elimine eden ve askeri cunta ile yönetilen Burma, adeta bölgenin utanç kaynağıdır. Vietnam da, temmuz ayında Hanoi polisinin Ho Çi Minh şehrinde gösteri yapan protestocuları şiddet kullanarak bastırmasıyla benzer bir olay yaşandı. Kalkınma projeleri için toprakları memurlar tarafından gasp edilen ve bunun karşılığında tazminat talep eden çiftçiler, binlerce üniformalı ve sivil polis tarafından bastırıldı. Bölgenin refah düzeyi en iyi olan ülkelerinden biri olan Malezya da, kasım ayında ülkenin etnik Hintli azınlığının gerçekleştirdiği protestoları zor kullanarak bastırdı. Protestocuların ekonomide, eğitimde ve kültürel alanlarda yaşanan ayrımcılıklar hakkındaki şikayetleri, polisin copları ve göz yaşartıcı bombaları ile karşılandı. Kuala Lumpur, marjinalize edilen bu grubun liderlerinin teröristlerle bağlantılı olduğunu iddia etti ve İngiliz sömürge dönemi yadigarı İç Güvenlik Kanunu’nun verdiği yetkiye dayanarak onları tutukladı. Diğer yandan Filipinler, yıl boyunca devam eden faili meçhul cinayetler nedeniyle insan hakları izleme örgütlerinin endişeyle takip ettiği bir bölgeydi. Kasım ayında BM özel müfettişi, Filipinler ordusunun komünist isyancıları ve sol kanat eylemcilerini yok etmek amacıyla solcu sempatizanları öldürdüğünü belirten bir rapor yayımladı. 2006 yılında Filipinler’de 209 cinayet işlenirken bu sayı 2007 yılında çarpıcı bir düşüş göstererek 68’e indi. Bu yılın başında Karapan gibi Filipinler’de faaliyet gösteren insan hakları grupları, Başkan Arroyo’nın göreve başladığı 2001 yılından bu yana 830 kişinin faili meçhul cinayete kurban gittiğini açıkladı. 1990 yılı ortalarında 30 yıl süren diktatörlüğün sona ermesiyle demokrasinin feneri durumuna yükselen Endonezya, insan hakları kültürünü derinleştirmek açısından karma bir sicile sahip. Cakarta, “1996 Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi” ve “1966 Uluslararası Sivil ve Siyasi Haklar Sözleşmesi” olmak üzere iki uluslararası insan hakları sözleşmesini uygulama yönünde kaydettiği gelişmelerden dolayı insan hakları gruplarından bazı ödüller aldı. Endonezya bu yıl iki belgeyi de hayata geçirmek için adım attı. Bununla birlikte, Endonezyalı insan hakları aktivistleri, hakların ihlali konusunda incelemeleri ağırdan almaları ve suçların faillerinin cezalandırılması konusundaki başarısızlıklarından dolayı hükümetlerini kınadılar. İnsan hakları eylemcilerinin başını çeken Soetandyo Wignjosoebroto’nun, 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü’nde The Jakarta Post gazetesinde, “Hâlâ birçok dokunulmazlığın olduğunu görüyoruz; ülkede insan hakları konusunda önemli bir gelişme yok.” dediği kaydedildi. Güneydoğu Asya’nın önümüzdeki yeni yılda daha olumlu bir insan hakları karnesine sahip olacağına dair ihtimal biraz uzak görünüyor. Nitekim Singapur kökenli insan hakları lobi gruplarından biri olan Think Center’ın başkanı Sinapan Samydorai de, hükümetlerin insan hakları söylemlerini genişletmede isteksiz olduğunu, Güneydoğu Asya eğitim sisteminde insan hakları eğitimine çok az yer verildiğini belirtti. Samydorai verdiği bir telefon mülakatında da, “Hükümetlerin tutumu, insanları kendi haklarını öğrenmekten alıkoyan bir yol… Sadece siyasi haklardan bahsetmiyorum, bununla birlikte işçi hakları, ekonomik haklar ve bilgi edinme haklarından da bahsediyorum.” dedi. * Marwaan Macan-Markar y Johanna Son, “Rights: Abuses reign in Southeast Asia, despite Cambodia’s gains”, 22/12/2007. Ayşe Olgun tarafından kısaltılarak tercüme edilmiştir.
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzerinde milyonlarca çocuk ne çocuk olduğunun ne de herhangi bir hakkı olduğunun bilincinde. Temel insan haklar...
Afganistan’da sivil ölümleri artıyor İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) tarafından eylül ayında yayımlanan raporda, 2008 yılında, Afganistan’da, ABD ve NATO’nun hava saldırıları sonucu gerçekleşen sivil kayıpların geçtiğimiz...
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispaniola adını verdikleri, bugün Haiti ve Dominik Cumhuriyeti’nin ortaklaşa paylaştığı ada, yerlilerle ilk karşıla...
1967 yılında işgal ettiği Kudüs’ün demografik ve fiziki yapısında aradan geçen 40 yıl içinde büyük değişiklik yapan ve kenti ebedi başkenti ilan eden İsrail, bu yöndeki çabalarında yeni bir aşamaya geçti. Bu aşama, yasal kurumları kapatmaya ...
Güneydoğu Asya’da Çin Denizi ile Büyük Okyanus arasında yer alan Mindanao, Sulu, Palavan, Basilan ve Tavi Tavi adaları, İslam’ın bölgede uzun yıllardır yaşandığı coğrafyalardır. Bölgenin Müslüman halkı için kullanılan Moro ismi, Katolik İs...
Afrika, 1980’li yıllarda kıtada yaşanan büyük kuraklık ve buna bağlı sebeplerden kaynaklanan toplu ölümlerle dünya kamuoyunun gündeminde yer almaya başladı. Bu yıllardan sonra da dönem dönem -bazen yoğun bir şekilde- kıtadaki kuraklık, açlık, bula...
Almanya, II. Dünya Savaşı’ndan sonra çok sayıda işçi göçü almasına rağmen, vatandaşlık yasasında uzun süre bir değişiklik yapmadı. Hep, gelen işçilerin bir gün geri döneceklerini varsaydı. Geri dönüşün olmayacağını &ccedi...
Tarihi ya deliler yazıyor ya da dahiler. Ama maalesef Kafkasya’nın nasibine hep deliler düşüyor. Güney Osetya’ya saldırı ile patlak veren son savaş, uluslararası düzene yeni bir şekil verme potansiyeline sahip olsa da ardındakinin dahi olduğunu düşünmek deli...
18 Ağustos 2008 günü Pervez Müşerref, televizyondan yayınlanan konuşmasında istifasını ilan etti. 1999’da kansız bir darbe ile dönemin başbakanı Nevaz Şerif’i devirmiş ve tüm dizginleri eline almıştı. ...
Çocuk hakları, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, barınma haklarının ve fiziksel, duygusal ya da cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarının kanunlarla korunmasıdır. ...
Çocuk istismarı konusunda çok fazla tanım yapılabilse de en kapsamlı tanım, 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından konunun uzmanları tarafından yapılan tanımdır: ...
Çocuk istismarı; çocuğun sağlığını, fizik gelişimini, psikososyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen, kendisine bakmakla yükümlü kişi veya kişiler tarafından zarar verici, kaza dışı ve önlenebilir bir davranışa maruz kalmasıdır. ...
1925 yılında Bosanska Kruba şehrinde doğan Aliya İzzetbegoviç Saraybosna’da büyüdü. 1943 yılında Alman Erkek Lisesi’ni bitiren Aliya II. Dünya Savaşı boyunca faşist ideolojiye, daha sonra ise komünist ideoloji ve uygulamalarına karşı çıkarak Mladi M...
Ülkemizde çok az bilinen Moritanya, resmi adıyla Moritanya İslam Cumhuriyeti, bir Kuzeybatı Afrika ülkesidir. Batısında Atlas Okyanusu, güneybatısında Senegal, güneydoğu ve doğusunda Mali, kuzeydoğusunda Cezayir, kuzeyinde ise Batı Sahra yer alır. Yüzölç&...
Cenevizli gemici Kristof Kolomb, 3 Ağustos 1492’de Santa Maria, Pinta ve Nina gemilerine aldığı 39 tayfasıyla Atlantik’in karanlık sularına doğru açıldı. Hispan...
Hak, insana belli bir yaşa ulaştığında verilmez. Her insan, yaşına, cinsiyetine, ırkına, rengine bakılmaksızın temel insan haklarına sahiptir. Oysa bugün dünya üzer...
Çocuk istismarı; çocuğun sağlığını, fizik gelişimini, psikososyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen, kendisine bakmakla yükümlü kişi veya kişile...
DOSYA: Çocuk korunmasının tarihsel gelişimi Çocuk hakları, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, barınma haklarının ve fiziksel, duygusal ya da cinsel sömürüye karşı ko...
Yaklaşık 1,7 milyon erkek, kadın ve çocuğun katlinden sorumlu tutulan Kızıl Kımer liderlerini yargılamak üzere, 2008 yılında, özel bir savaş suçları mahkemesinin açılması bekleniyor. Kamboçyalılar, yaklaşık 30 yıldır, soykırım suçu işleyen Kızıl Kımer rejimi liderlerinin adaletle yüzleşip yüzleşmeyeceklerinin merakı içindeler. 
Bununla birlikte, Endonezyalı insan hakları aktivistleri, hakların ihlali konusunda incelemeleri ağırdan almaları ve suçların faillerinin cezalandırılması konusundaki başarısızlıklarından dolayı hükümetlerini kınadılar. İnsan hakları eylemcilerinin başını çeken Soetandyo Wignjosoebroto’nun, 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü’nde The Jakarta Post gazetesinde, “Hâlâ birçok dokunulmazlığın olduğunu görüyoruz; ülkede insan hakları konusunda önemli bir gelişme yok.” dediği kaydedildi.