|
AFRİKA, Sürekli çatışma ortamı insani krizi perçinliyor |
|
|
|
|
Yazar Ahamat Mahamat Fadıl
|
Çad’da Hıristiyan ve Müslümanlar arasında yedi yıldır devam eden çatışmaların ardından, şu günlerde çatışmalar Müslüman gruplar arasında cereyan etmeye başladı. Gubanlar, Araplar, Auddai, Zakava ve Haceriler gibi farklı Müslüman etnik gruplar arasında görülen çatışmaların ilki, Araplar, Guranlar ve Tubular arasında yaşanan 1982’de başlayan ve 1987’de biten çatışmalardı. Bu çatışmaları takiben, 1987-1988’de Haceri ve Gubanlar arasında, 1989-1990’da Zakava ve Gubanlar arasında çatışmalar yaşanmıştı. Yaşanan bu süreçlerin ardından, şu anki devlet başkanı İdris Debi, Afrika’nın nam salmış diktatörlerinden Hüseyin Harbe’yi devirerek 1992 yılında iktidara geçmişti.
90’lı yıllar, Çad’da siyasi partilerin ortaya çıkmasına sahne oldu. 1990-95 yılları arasında İdris Debi’ye muhalefeti ile tanınan Goukini Gued’in partisi Movement for Democracy and Development (MDD), 1998-2003 yılları arasında ise Youssouf Togoimi’nin partisi Movement for Democracy and Justice (MDJT) yoğun faaliyetlerde bulundu.
Çad’da halihazırda sürmekte olan çatışma ortamı anayasanın değiştirilmesiyle tetiklenmişti. Nitekim, İdris Debi, defalarca başkanlığa aday olabilmek için, hatta son kez oğlu İbrahim Debi’nin iktidara gelebilmesi için anayasada değişikliğe gitti. Fakat, Debi’nin yaptığı bu değişiklik farklı etnik ve dini gruplar tarafından kabul görmedi ve böylece çatışmalar tetiklenmiş oldu.
Son üç aydır Çad’ın N’djamamena, Bitline, Abeche ve Adre kentlerinde çatışmalar yaşanıyor. Bir tarafta, Mahamat Nouri, Tom ve Aldjinedii diğer tarafta ise Fransa destekli hükümet bulunuyor. Fransa, Çad’daki askeri sahalarını artırmaya devam ediyor, Fransa’nın şu an Çad’da beş askeri havaalanı bulunuyor. Fransa, N’djamena, Faya, Abeche ve Moundou’da bulunan havaalanlarına ek olarak Sudan’a 90 km uzaklıkta olan Goz-Beda’da da bir havaalanı inşa etmiş durumda.
Çad’da en son geçtiğimiz Temmuz ayında başkent N’djamena’da, UFFD ve Socle pour le Changement, l'Unité et la Démocratie (SCUD)’un işbirliği ile hükümete karşı başlatılan ayaklanmalar sonucu çok ciddi çatışmalar yaşandı. Çatışmalar esnasında, 2 Temmuz gecesi, başkan İdris Debi’nin oğlu İbrahim Debi, evinde ölü bulundu. Başkent sokaklarında 150 kişi durdurulup dövüldü, 400 kişi ise farklı şekillerde öldürüldü. Dahası, Çad’ın doğusunda bulunan Sudan’dan, özellikle Darfur’dan Çad’a gelen Sudanlı mültecilerle bölgenin sakinleri olan Çadlılar arasında da çatışmalar başladı. Çatışmaların gölgesinde yaşam şartları ve insani durum ise her geçen gün kötüye gidiyor. Susuzluk ve açlık had safhada; insanların güvensiz bir ortamda yaşaması ve gereksiz yere tutuklanması da istikrarsızlığı perçinliyor. Bütün bu yaşananlar ise yeni bir sorunu, Çadlıların ülkelerini terk edip komşu ülkelere sığınması sorununu ortaya çıkarıyor.
|
|
|