Somali halkı, doğal afetler ve iç karışıklıklar nedeniyle bitmek tükenmek bilmeyen çetin bir insanlık sınavıyla 17 yıldır mücadele ediyor. 1992 yılında askeri rejimin devrilmesinin ardından ülke, kabileler arası bir güç mücadelesine sürüklendi. Bu süre zarfında, devletin bütün altyapı sistemi yıkıldı ve kamu hizmetleri durdu. Binlerce insan evlerini terk ederek ya komşu ülkelere göç etti ya da ülke içinde yer değiştirmek zorunda kaldı. Ülkede yaşayan binlerce insanın mağduriyeti, birbirini izleyen doğal afetlerle de perçinlendi. Son yaşanan sellerle binlerce dönüm tarım arazisi yok oldu.

Sekiz ay önce İslam Mahkemeleri Birliği (Union of Islamic Courts / UIC), ülkenin güneyinde önemli bir kısmın ve başkentin kontrolünü ele geçirdiğinde, başkentte kalıcı barışın sinyalleri görülmeye başlanmıştı. Fakat UIC’nin, geçici hükümetin kontrolündeki Baidoa’nın batı bölümündeki kasabaları ele geçirme girişiminden sonra olayların gidişatı değişti. Geçici hükümete bağlı güçler, ağır silahlarla donatılmış binlerce Etiyopyalı askerin desteğiyle, UIC askerlerine karşı saldırıya geçti ve onları ülkenin güney köşelerine doğru kaçmaya zorladı.

Etiyopya’nın Somali’ye müdahalesinden sonra, Uganda ordusuna mensup 1200 asker, 8000 kişilik Afrika Birliği Barış Gücü’nün bir parçası olarak Mogadişu’ya ulaştı. Uganda askerlerinin Somali’ye gönderilmesindeki amaç, Etiyopya askerlerinin ülkeden geri çekilmesini hızlandırmaktı. Nitekim Somali halkının büyük çoğunluğu da ülkede Etiyopya askerlerinin bulunmasından rahatsızlık duyuyordu.

Başkent Mogadişu’da bulunan Etiyopyalı askerlere karşı bazı başkaldırılar gerçekleşti; ancak bu hareketlerin liderliğini üstlenen kimse olmadı. Kimi raporlara göre, Etiyopya askerlerine başkaldıran bu hareketler UIC ile ilişkilendiriliyordu; ancak şu bir gerçek ki, meydana gelen olaylarda en büyük pay savaş ağalarına aitti.

Etiyopya’nın müdahalesinden sonra yaşanan çatışma sürecinin ardından geçici hükümet, başkent Mogadişu’da bir uzlaşma konferansı yapılması yönünde bir çağrıda bulundu. Fakat bu konferansa muhalifler davet edilmedi; zaten muhalifler de böyle bir görüşmeye katılma taraftarı değildi. Diğer yandan, Etiyopya, Uganda ve geçici hükümet birliklerinin askerlerinden oluşan koalisyon güçlerinin de muhalifleri başkentten temizlemeye yönelik bir hareket başlatmaları ihtimal dahilinde. Bu durum, başkentte şiddetin tırmanması anlamına geliyor. Nitekim geçtiğimiz günlerde karşıt güçlerin çatışmalarından dolayı sivillerin hedef alındığı olaylar yaşandı.

Velhasıl, 21 Mart’ta başkent Mogadişu’da şiddetli çatışmalar yaşandı; hastane raporlarına göre 20 kişi hayatını kaybetti, 80’den fazla kişi de yaralandı. Ölenlerden 10’u geçici hükümetin ve Etiyopya’nın askerleriydi. Etiyopya tarafından desteklenen geçici hükümet askerlerinin başkente varmasından bu yana yaşanan bu en şiddetli çatışmalar, havan topu ve füze saldırılarından dolayı birçok kişinin evlerini terk ederek yer değiştirmesine neden oldu. Etiyopyalılar, Mogadişu’da nüfusun yoğun olduğu bölgelere yoğun hava saldırıları gerçekleştiriyorlar. Sivil ölümler ise, Etiyopyalıların açtığı saldırılar ve karşı tarafın ateşleri sonucu gerçekleşiyor. Mart ayının son günlerinde ise, Etiyopya ordusunun Mogadişu’daki saldırılarında 200 Somalili hayatını kaybetti.

Somali’de görülen siyasi istikrarsızlık ve çatışmalar nedeniyle ülkedeki insani durum günden güne kötüleşiyor. Yaşanan son çatışmalar, binlerce ailenin evlerini terk etmesine ve böylece yeni bir göç dalgasının oluşmasına neden oldu. Çiftçilerin arazilerini terk etmeleri sonucu mahsul alımında görülen düşüş ise mevcut insani durumu daha da kötüleştiriyor.

Siyasi istikrarsızlık ve çatışma nedeniyle sivil kayıpların verildiği, insanların mülteci konumuna düştüğü Somali’de, şu günlerde görülen ishal salgını da insani durumu olumsuz etkiliyor. Dünyadaki iklim değişikliklerine ve bölgede temiz suyun azalmasına bağlı olarak neredeyse her yılın şubat, mart, nisan aylarında görülen ishal salgını, Somali’yi bu yıl ciddi bir şekilde vurdu. Sağlık raporlarına göre; dört bölgede -aşağı Shabeelle, orta Shabeelle, Hiiraan ve Benadir’de- ishal hastalığının görülme oranı ve buna bağlı ölümler ciddi bir şekilde yükseldi. Bazı sağlık merkezleri, günde ortalama 50-60 hastanın ishalden dolayı kendilerine başvurduğunu belirtiyor. Uzak bölgelerde olan hastaların sağlık merkezlerine ulaşamaması nedeniyle de ölüm oranlarında artış görülüyor.

Somali’deki salgının yayılmasını durdurmak ve salgına bağlı ölüm oranlarını azaltmak için acil olarak geniş çaplı bir kampanyayı hayata geçirmek gerekiyor. Bu kampanya kapsamında salgından ciddi olarak etkilenen uzak bölgelere sağlık ekipleri gönderilmeli; ayrıca, ziyaret edilecek mülteci kamplarında kuru gıda dağıtımı yapılmalıdır.