Kerkük’ün geleceğini tayin edecek olan referandumun tarihi yaklaştıkça, bu şehirle ilgili tartışmalar da alevlenmeye başladı. Irak anayasası yapıldığı zaman, Kerkük’ün geleceğini tayin etmek için belirlenen 2007 sonu oldukça uzak bir zaman gibi görünüyordu. Ayrıca referanduma kadar ülke içerisinde istikrarın sağlanacağı düşünülüyordu. Ama iç karışıklıkların azalması bir yana, Irak’ta durum neredeyse kontrolden çıktı.

İşgal sonrasında ABD’nin ülke içerisindeki en önemli müttefiki olan Kürtler, kendi bölgelerindeki istikrarlı yapının da verdiği destekle Kerkük sorununu istedikleri gibi çözebileceklerini düşündüler. Bu noktada Irak Anayasası, Baas yönetimi zamanında ülkenin kuzeyinde gerçekleştirilen Araplaştırma siyaseti sonucu yerlerinden edilen kişilerin geri dönmeleri sonrasında yapılacak olan referandumla Kerkük’ün Kürt Özerk Bölgesi’ne katılıp katılmayacağının belirleneceğini söylüyordu. İşgal sonrasında Kerkük’e giren Kürt silahlı grupları devlet dairelerindeki kayıtları ele geçirerek bu noktada ilk adımı attı. Daha sonra yapılan seçimlerde de Kerkük’te üstünlüğü ele geçirdiler.

Bugün Kerkük’e ilişkin tartışmaların temelinde, Baas zamanında bölgeden uzaklaştırılanların sayısından çok daha fazla Kürt’ün bölgeye yerleştirildiği ve demografik yapının Kürtler lehine değiştirildiği vurgusu yatmakta. Valinin Kürt kökenli olduğu Kerkük’te, Kürtlerin bölgeye yerleşimini engellemenin güçlüğü ortada. Bu noktada Kürt grupları frenleyebilecek tek güç olan ABD de şu an için onları kızdırmayı istemiyor. ABD’li yetkililerinin açıklamaları da böyle bir niyetleri olmadığını gösteriyor. Gerçi Baker-Hamilton raporu Kürtlerin yüreğini ağızlarına getirdiyse de, Bush’un bu raporu uygulamaya koymaması nedeniyle Kürt grupların korkuları nispeten azaldı. Türkiye’nin son zamanlarda Kerkük konusunda sesini yükseltmesi ise iç siyasi sebepler ile PKK konusunda ABD ve Irak yönetimlerinin beklenen adımları atmamasına bağlı gibi gözüküyor. Türkiye bu noktada ağırlığını hissettirerek PKK konusunda adım atılmasını sağlamaya ve Kerkük’teki diğer grupları da sürece dahil etmeye çalışıyor. Türkiye’nin endişesinin kökeninde, Irak petrollerinin %40’ına sahip olan Kerkük’ün Kürt yönetiminin kontrolüne geçmesinin Kuzey Irak’ta muhtemel bir Kürt devletinin yaşama şansını artırması yatıyor. 2007 yılında Kerkük konusunun gündemi epey meşgul edeceği şimdiden görülüyor.