İHH, 15 yıla varan faaliyet dönemi içerisinde öncelikli olarak en ciddi hak ihlallerinin ve insani felaketlerin yaşandığı coğrafyalarda ve afet bölgelerinde daha yaşanabilir koşulların oluşturulmasında önemli katkılar sağlamıştır. 1992 yılında Bosna ile başladığı yolculuğuna daha sonra dünyanın farklı noktalarında yeni faaliyet alanları eklemiştir. Çeçenistan, Filistin, Kosova, Irak, Afganistan, Pakistan, Keşmir, Açe, Etiyopya, Nijer, Somali, Lübnan, Arakan ve Doğu Türkistan gibi ülke ve bölgeler bu anlamda zikredilebilir.

İHH İnsani Yardım Vakfı’nın yardım felsefesi, acil insani felaketin durdurulması ve insanların daha iyi koşullara kavuşturulmasına yönelik olduğu kadar bundan daha fazla da yeni felaketlerle bir daha karşılaşılmaması üzerinedir. Bunun için kalıcı çalışmalar olmazsa olmaz kabilindendir. Afrika gibi hemen hemen yılın her günü çok çeşitli ihtiyaçlar içerisinde olan coğrafyalarda, ilk müdahale sonrasında kalıcı sosyal ve kalkınma programlarıyla insanların rahatlatılması üzerine çalışmalar yürütmek Vakfın temel gayelerindendir. Özellikle Sahra kuşağı ülkelerde görülen susuzluk ve buna bağlı olarak yaşanan açlık ve yokluklar dramatik hadiselerdendir. Sadece 2006 yılı içerisinde Somali, Kenya, Etiyopya, Eritre, Nijer, Nijerya, Burkina Faso, Mali, Cibuti ve Malavi gibi onlarca Afrika ülkesi kuraklık nedeniyle on binlerce insanını kaybetmiştir. Su, gıda ve sağlık alanında yaşanan zorluklara, kabile savaşları, iç çatışmalar ve daha uzun süreli savaşlar eklendiğinde insanlar çoğu zaman geri dönüşü olmayan yolculuklara çıkmakta ve öngörülebilir daha büyük çaplı felaketlere duçar olmaktadır.

İHH İnsani Yardım Vakfı öncelikli olarak insani yardım ulaştırılacak bölgelerle ilgili geniş çaplı bir tespit ve analiz süreci geçirmektedir. İHH, insan eliyle ya da doğal olarak gerçekleşen felaketin boyutlarını, sebep ve sonuç ilişkileriyle tahlil ederek bölgeye gerçekleştirilecek yardımın misyon ve alanlarını ortaya koymaktadır. Örneğin Etiyopya, Somali ve Cibuti’de meydana gelen susuzluk ve açlık sorununda krizin en yoğun yaşandığı bölgeler seçilmek suretiyle alan araştırmaları yapılmış, sonrasında bölge insanı için kalıcı olacak su kuyuları, hayvancılık ve çiftçiliğin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılmıştır. Balık tutmasını öğretme kabilinden, meslek edindirme, sertifikalı hayvan ve benzeri eğitim programlarıyla da daha kalıcı imkanlar oluşturulmuştur. Bunların yanında hastane ve klinik çalışmaları, katarakt ameliyatları ve sağlık taramaları gibi çalışmalarla insani felaketlerin daha fazla büyümesinin önüne geçilmiştir.

İHH, insani yardım konusuyla eğitimi her daim ilişkilendirmektedir. Eğitimli insanların kendilerini dış etkenlerden daha fazla koruyacağı ve geçimlerini sağlama konusunda da daha donanımlı olacakları muhakkaktır. Bu çerçevede Burkina Faso, Sudan, Somali, Afganistan, Kosova, Irak, Filistin, Arakan ve Açe gibi ülke ve bölgelerde eğitim; okullar, enstitüler, öğrenci yurtları, kültür merkezleri, etüt sınıfları, anaokulu ve kreşlerle desteklenmekte, genç öğrencilere eğitim destekleri ve temel kırtasiye imkanları sunulmaktadır. 2006 eğitim ve öğretim döneminde 18 ülkeden binlerce öğrenciye katkı sağlanmıştır.

Dünyada adaletsiz bir gelir dağılımı bulunmaktadır. Kuzey ve güney olarak gelirlerine göre sınıflandırılan ülkeler arasındaki açık her geçen gün bir çığ gibi büyümekte ve zengin daha da zenginleşmekte, fakir ise daha da yoksullaşmaktadır. Bu sosyal dengesizlik ahlaki anlamda da derin yaralar oluşturmaktadır. Dünyayı saran bu sosyal duyarsızlaşma ve "öteki"leştirme ileride daha farklı alanlarda tamir edilmez tahribatlar oluşturacaktır. İHH İnsani Yardım Vakfı daha duyarlı bir toplum meydana getirmeyi de en az insani yardımları ulaştırmak kadar önemsemektedir. Yapılan konferans, panel ve sempozyumlar, yetim buluşması programları, açılan fotoğraf sergileri, düzenlenen miting ve salon toplantıları, yayımlanan dergi, bülten, kitap ve raporlar bu çerçevede sayılabilir.

İHH İnsani Yardım Vakfı’nın insani yardım kriterleri arasında yer alan bir başka konu da yardım alan kişilerin onurlarının incitilmemesi hususudur. Yeryüzünde hemen hiçbir insan yardımlara bağlı olarak hayatını idame ettirmek istemez. Kişinin bulunduğu çevre ve koşullar, sahip olduğu ideoloji onu sağlıklı bir iş ve yaşam koşullarının uzağında bırakmıştır. Kişilerin mağduriyetlerinin maalesef Batılı birçok kurum tarafından misyonerlik faaliyetleri için kullanıldığını üzüntüyle takip etmekteyiz. Vakfımız insani yardımları muhtaç kişilerin gerçek hakları olarak kabul etmekte ve yapılan çalışmayı da emanet edilen insani yardımların gerçek sahipleriyle buluşturulması olarak görmektedir.

İHH İnsani Yardım Vakfı, insani yardım çalışmalarında bulunduğu 50’yi aşan ülke ve bölgede partneri olan sivil toplum kuruluşlarını ve devlet yetkililerini de yardım programlarına dahil etme gayreti içerisinde bulunmakta, bu konuda daha uzun süreli ve uygulanabilir programların planları yapılmaktadır. Partner kuruluşlarda ortak bakış açısı, yapılacak işle ilgili ehliyet ve hedef birliği aranmaktadır. Bu şartlar sağlandığında bölgedeki insani yardım çalışmalarımızda rehberliğimizi yapan kurumlarla uzun ömürlü bir birliktelik sağlanabilmektedir. Sonrasında ortaya konan kalıcı çalışmaların takipleri yapılmakta, sürdürülebilir çalışmalar olarak devamlılığından emin olunmaktadır. İHH İnsani Yardım Vakfı yardım çalışmalarının plan ve organizasyon kısımlarında uluslararası olarak da birçok yardım birliği ve federasyonla da irtibatlıdır. Bu irtibat ulusal ve uluslararası programların daha sağlıklı yürütülmesini kolaylaştırmaktadır.

Bir yardım kuruluşu olarak İHH İnsani Yardım Vakfı, sosyal bir sorumluluk örneği olarak dünyanın savaş, doğal afet ve kuraklıkların yaşandığı coğrafyalarında insani yardım çalışmalarını sürdürmekte, bölgedeki sıcak gelişmeleri tüm dünya kamuoyuyla paylaşmaktadır.