Keşmir meselesi İngilizlerin 1947’de Hint Alt Kıtası’ndan çekilmesinin ardından hala çözülememiş, İslam dünyasının kronik sorunlarından birisidir. İngilizler çekilirken paylaşım hesabına göre Müslüman çoğunluktan dolayı Keşmir’in Pakistan’a ilhak edilmesi gerektiği halde, gayrimüslim yönetiminden dolayı halk oylaması yapılması karara bağlanmış, ancak, Mihrace’nin Keşmir’i Pakistan’la eşzamanlı olarak kurulan Hindistan’a ilhak etme kararı ardından günümüze kadar süregelen bir keşmekeşin fitili ateşlenmiştir. Hindistan ve Pakistan arasında yaşanan savaşlar da Keşmir sorununa nihai bir çözüm getirememiştir.

Hindistan ve hemen ardından Pakistan’ın nükleer kulübe üyeliklerini yaptıkları nükleer silah denemesi ile ilan etmeleri ardından bölge daha da tehlikeli bir nükleer savaşın eşiğine gelmiştir.
11 Eylül hadiseleri ardından, dünyada değişen dengeler gibi Pakistan-Hindistan ilişkileri ve yaklaşımında da değişiklikler meydana gelmeye başlamıştır.

İki ülke arasında ilişkilerin normalleştirilmesi süreci devam etmektedir. Ancak, iki ülke açısından "sorunların anası" sayılan Keşmir meselesine köklü çözüm getirmeyen hiçbir süreç başarılı olamayacağı için ve taraflar da bunun bilincinde oldukları için Keşmir’le ilgili iki tarafı da fazla incitmeyecek olan, başka bir tabirle, "kazan-kazan" politikasına dayalı çözümler gündeme getirilmektedir.

Bu yönde ilk adım 2004 yılında Pakistan Devlet Başkanı Perviz Müşerref’ten gelmiştir. Perviz Müşerref bu süreçte radikal olarak değerlendirilebilecek bir adım atarak "Keşmir bölgesinin tanımlanmasını, her iki Keşmir’in de askerden arındırılmasını ve Keşmir halkına kendi kendini idare hakkı verilmesini" ilk defa dillendirmiştir. Müşerref’in önerisine göre, Pakistan ve Hindistan kendi denetimleri altında tuttukları yerlerden çekilecek ve Keşmirliler kendi kendilerini yöneteceklerdir. Bu öneri Keşmirliler tarafından "Keşmir Birleşik Devletleri" olarak isimlendirilmiştir.

Müşerref, Nisan 2005’te bir adım daha ileri giderek Keşmir’de köklü bir çözüm için dört noktadan oluşan bir formül önermiştir. Geçtiğimiz günlerde de yeniden gündeme getirdiği bu formüle göre "Keşmir, ortak bir şekilde idare edilecek, askerden arındırılacak, kendi kendini yönetecek ve iki ülke arasındaki "ateşkes hattı" geçersiz bir hale gelecek"tir.

Hindistan’ın bu formüle yaklaşımının da, bu iki ülke arasındaki oluşan bahar havasına uygun olarak, oldukça esnek olduğu gözlemlenmektedir. Pakistan’ın üzerinde ciddiyetle durduğu bu teklife son zamanlarda Hindistan’dan da olumlu sinyaller gelmeye başlamış ve üst düzey Hindistanlı yetkililer Pakistan ile geniş kapsamlı bir "barış, güvenlik ve dostluk" anlaşması imzalamaktan söz etmeye başlamışlardır. Böylece, Pakistan ile aralarındaki tarihi düşmanlığı da bir kenara koymayı ümit etmektedirler.

Bir yönüyle, şu an için Keşmir’i kontrolü altında bulunduran her iki ülkeden de nispeten bağımsız olmayı getirecek bu formülü bağımsızlık yanlısı Keşmirli gruplar da desteklemektedirler.
Keşmir meselesini milli politika haline getirmiş Pakistan ve Hindistan içerisindeki siyasi oluşumlar ise bu yaklaşımlara oldukça sert tepki vermekte ve daha da önemlisi, Hindistan’ın kontrolü altındaki Keşmir’de siyasi ve askeri faaliyet gösteren İslami gruplar bunu kabul edilemez bulmaktadır.

Diğer taraftan, teklifin hayata geçirilmesi önünde pratikte de çok ciddi engeller vardır:

- Keşmir sorunu, bizdeki Kıbrıs davası gibi, psikolojik bir ulusal dava haline getirildiği için Keşmir’e yarı bağımsızlık manasına gelen bu yaklaşım her iki ülke halkını da memnun etmeyecektir. Her iki ülkedeki milliyetçiler büyük kargaşa çıkarabilecek ve böyle bir anlaşmayı imzalayacak her iki ülke yöneticilerini de hain ilan edeceklerdir.
- Hindistan denetimi altındaki Keşmir, anayasal olarak Hindistan’ın ayrılmaz bir parçası olarak ilan edilmiştir. Bağımsız bir Keşmir Hindistan anayasasında da değişiklik yapılmasını icap ettirmektedir. Bu da çıngırağı kedinin boynuna hangi farenin asacağı meselesidir.
- Birleşik ve bağımsız Keşmir’in yönetimi ve komşuları Pakistan ve Hindistan’la ilişkileri nasıl olacaktır?
- Şu an ayrı ayrı yönetilen iki Keşmir’in bu yeni yönetimi için oluşturulacak kompozisyon nasıl olacaktır?

Bu ve benzeri diğer problemler henüz gündeme getirilmemiştir.

Pakistan bir taraftan Hindistan’a bu teklifi yaparken Müşerref’in, ileriye yönelik niyetlerini de ortaya koyması açısından oldukça önemli olan bir diğer burada ortaya koymakta yarar vardır: Pakistan Devlet Başkanı General Müşerref, bir gazete haberine göre, Hindistan’ın denetimi altındaki Srinagar, Kupwara ve Baramulla’dan askerlerini çekmesi halinde Keşmirli militanların yatağı olarak bilinen bu bölgelerde terörizme karşı Hindistan’la birlikte savaşacağını iddia etmiştir. Perviz Müşerref, "terörizmle savaş"la Hindistan’a karşı direnişte güçlü olan İslami grupları kastetmekte ve Keşmir’in askerden arındırılması ve Keşmirlilere kendilerini yönetme hakkının verilmesi sürecinde İslami örgütleri zayıflatma niyetini taşımaktadır.

Bu, Keşmir açısından, Keşmirli militanların Pakistan’la da arasının bozulması anlamına gelir ve Pakistan bir anda kendisini Keşmirlilerle çatışmanın ortasında bulabilir.

Pakistan’ın bu tehlikeli yaklaşımı, "Keşmir Birleşik Devletleri" olarak tanımlanan bu süreçte hem Pakistan hem de Hindistan olumlu adımlar atsa bile, her iki ülkenin de kendisini içinde bulacağı bir hesaplaşma potansiyelini taşımaktadır. Ve Keşmirlilerin "kendi kendilerini yönetebilmek" için her iki ülke ile de sıkı bir hesaplaşma içerisine girmeleri kaçınılmaz gözükmektedir.