Rus yanlısı Kadirov hükümeti tarafından Çeçenistan’da kaçırma ve işkence olayları devam ettirilirken, Kremlin de Rusya’da kendine karşı ses çıkarabilecek ve faaliyet gösterebilecek bağımsız organların hareketlerini kısıtlamaya çalışıyor. Bu çerçevede Rusya’da STK’ların faaliyetlerini ve çalışmalarını kısıtlayan ve engelleyen yasalar devreye sokuluyor.

Geçtiğimiz aylarda İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) tarafından Çeçenistan’da Rus yanlısı Kadirov hükümetinin, hapishanelerde ve özel evlerde sistematik işkence yaptığı ve 1999 yılından itibaren 3000 ila 5000 arasında sivilin kaçırıldığı rapor edildi. Çeçenistan’da her geçen gün birileri ‘kimliği belirsiz kişilerce’ kaçırılıyor, siviller direnişçi ‘zannedilerek’ öldürülüyor. Kasım ayının sonlarında başkent Caharkale’de ve Naurski bölgesinde iki genç kız kaçırıldı, geçtiğimiz günlerde bir çocuk mayın kurbanı oldu. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi son iki yıl içinde Rusya’yı Çeçenistan’daki insan hakları ihlallerinden yedi kez suçlu bularak para cezasına çarptırdı. Yüzlerce dava da mahkemede karara bağlanmayı bekliyor.

Putin 1999’da iş başına geldiğinden beri, hükümeti kontrol etmeye müsait olan medya, parlamento, yerel hükümetler ve yargı gibi tüm bağımsız yapıları sistematik olarak susturmaya ve hareketlerini engellemeye çalışıyor. İki yıldır STK’lara karşı uygulanan yaptırımlar bunun en ciddi göstergelerinden biri. STK çalışanları ve gönüllüleri külfetli resmi işlemlere, vergilere, hükümet müdahalelerine, rasgele ve dengesiz soruşturmalara, hatta tehdit ve saldırılara maruz kalıyorlar.
Bu yıl STK’lara ilişkin yasada "aşırılık" konusu ile ilgili değişiklikler yapılarak kurumlara ciddi kısıtlamalar getirildi. Yasaya göre devlet görevlileri STK’lara müdahale ederek soruşturmalar yapabilecek, ellerinde herhangi bir yasal belge olmaksızın istediği dokümanlara ulaşabilecek, "ulusal kaygılarına ters düşen herhangi bir hareket" gördüğünde kurumun çalışmalarını yasaklayabilecek. STK’ların belirli konularda hükümete rapor verme zorunlulukları bulunuyor. Kasım ayının ortasına kadar resmi işlemlerini yenilemeleri gereken yabancı STK’ların yüzlercesi bürokratik engellere takılarak haftalarca çalışmalarına ara vermek zorunda kaldı. Tüm bunlara ek olarak yabancı STK’ların bir yıllık faaliyet planlarını önceden hükümete sunmaları gerekiyor. Hükümet, Kasım ayında bu yasa ile bağlantılı olarak Çeçenistan’daki insan hakları ihlallerini duyuran ve mağdurlara yardım eden Rus-Çeçen Dostluk Derneği’ni kapatma kararı aldı.
İşkence ve kaçırma olaylarının durdurulması ve STK’lar üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması için Kremlin ile acilen diyaloga geçilmesi, bu konuda ciddi adımlar atılması, hatta gerekirse yaptırımlar uygulanması gerekiyor. Hiçbir devlet masum sivilleri kaçırıp ve hapsedip işkence yapma hakkına sahip değilken, Rusya’nın Çeçenistan’da bunu yapmasına göz yumulamaz.