1.
25. Sayı Sunuş
: H. Zehra Öztürk
Değerli okuyucularımız, Düşünce Gündem, üçüncü yılına girmenin heyecanını yaşarken yeni bir tasarım ve içerikle sizlerle buluşuyor…
Yaşanmakta olan gerilimin gittikçe arttığı ve bölge halklarının mağduriyetinin devam ettiği Ortadoğu, geçtiğimiz ay içerisinde de yine ölümler, baskın, kaçırılma ve bombalama olayları ile sarsıldı. Dünya kamuoyunun artan baskısı ve eyalet seçimlerindeki başarısızlığı nedeniyle Bush, Irak politikasını gözden geçirmeye zorlanırken; Irak sınırları içerisindeki çatışmalar nedeniyle her hafta yüzlerce insan hayatını kaybediyor. Mezhep çatışmaları ve güvenlik sorunları nedeniyle hayatın sekteye uğradığı Irak’ta her ay 3000 kadının dul kaldığı belirtiliyor. Filistin’de ise İsrail saldırılarına karşı yeni bir direniş yapılanıyor: “Kadınlar İntifadası”.
2.
Afrika: Darfur: Barışa giden yol BM'den geçmek zorunda mı?
: Fatma Tunç Yaşar
Tüm baskılara ve tehditlere rağmen Darfur’da BM gücünün görev yapmasına aylardır direnen Sudan Hükümeti’nin sonunda BM Barış Gücü’nün Darfur’a konuşlandırılmasını kabul ettiği açıklandı. BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Addis Ababa’da hükümet yetkilileri ile yaptığı toplantının ardından BM Barış Gücü’nün Darfur’un batısına yerleşeceğini açıkladı.
3.
Afrika: Afrikalı Müslüman dini liderler İstanbul'da buluştu
: Doç. Dr. Ahmet Kavas
Çok değil 20 sene önce Afrikalı Müslüman dini liderler hac ibadeti dışında yaşadıkları ülkelerin dışına dahi çıkmakta zorlanıyorlardı. Eğer gençlik yıllarında Mısır, Fas, Libya, Arabistan ve Irak gibi ülkelerde eğitim görmemişlerse, başka coğrafyalardaki Müslüman kardeşleri hakkındaki bilgileri ancak dinledikleri haberlerden ibaret oluyordu.
4.
Afrika: Etiyopya'nın Somali'ye müdahalesi
: Hasan Muallim Ömer (Tercüme, Sibel Cantemir)
Güvenilir kaynaklara göre, şu an 8000 tam donanımlı Etiyopya askeri, zayıf ama uluslararası aktörler tarafından tanınmakta olan Badioa Hükümeti’nin haklarını savunma iddiasıyla Somali topraklarında bulunuyor. Bu ordu birliklerinin Somali topraklarında bulunması, Somali’nin merkezinde ve güney kısmında kontrolü büyük oranda elinde tutan İslam Mahkemeleri Konseyi (Council of Islamic Courts, CIC) ve Etiyopya ordusu arasında şiddetli bir savaşın çıkmasına sebebiyet verebilir.
5.
Ortadoğu: Filistin'de yeni dönem: Kadınlar intifadası
: Mustafa Özcan
İsrail’in saldırılarıyla gündeme gelen "Beyt Hanun" kelime olarak "şefkat evi" manasına geliyor. Şefkat de hilkaten kadını çağrıştırır. Ona mahsustur. Kaderin bir remzi olarak İsrail de Beyt Hanun’da yani şefkat evinde, şefkat timsali olan kadınlara yönelik bir katliam gerçekleştirdi. İsrail topçusu ve askerleri tarafından kıstırılan erkeklere müzaheret etmek ve onlara destek olmak için olayı haber alan bir grup Filistinli kadın olay mahalline geldi; fakat İsrail’in üzerlerine ateş açması sonucu bu kadınlardan ikisi hayatını kaybetti. İsrail Beyt Hanun’dan çekildiğini ilan ettikten sonra da açtığı topçu ateşiyle çoğunluğunu aynı aileye mensup kadın ve çocukların oluşturduğu 19 kişiyi öldürdü. Olmert’in bu katliam hakkında yaptığı açıklama ise teknik bir yanlışlık olduğu şeklindeydi.
6.
Ortadoğu: Irak Bush'un sonunu hazırlıyor
: A. Emin Dağ
2003 yılı Mart ayında ABD’nin Irak işgali sürecinde, uluslararası aktörlerin Irak’a ilişkin politikalara etki pozisyonlarını yaklaşık rakamlarla bir hatırlayalım: İran’ın etkisi %5, Arap ülkelerinin %3, Avrupa ülkelerinin %10, Rusya ve Fransa gibi muhaliflerin %15, Amerika’nın etkisi ise %60’ın üzerinde idi.
Bugünkü yaklaşık rakamlara baktığımızda ise, İran’ın etki oranı %30’lara çıkarken, Amerika’nınki %20’lere gerilemiş, Arap ülkelerininki %30’lara yükselmiş durumda. Rusya ve Fransa’nın başını çektiği muhaliflerin etkisinin de biraz artışla %20 düzeyinde olduğu söylenebilir.
7.
Ortadoğu: Lübnan'da tansiyon yükseliyor
: Zahide Tuba Kor
Lübnan’da iç siyasi mücadele iki yıl önce mevcut cumhurbaşkanı Emile Lahud’un görev süresinin uzatılması tartışmaları ile başlamıştı. Ardından Suriye birliklerinin Lübnan’dan çekilmesini ve özellikle Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını öngören 1559 sayılı BM kararı ve Başbakan Refik Hairi’nin suikaste kurban gitmesiyle tırmanan gerilim, İsrail saldırılarıyla yeni bir boyut kazandı.
8.
Orta Asya: Savaş yorgunu yoksul bir halk
: Turan Kışlakçı
Afganistan milattan önce kadim felsefe bilginlerinin hikmeti aradığı bir yer olarak bilinirdi. Yunan filozofları felsefede zirveye ulaşmak için buraya kadar yol kat ederdi. Örneğin Sokrat’ın meşhur öğrencisi Eflatun (Plato) da buraya gelmiş ve daha sonra kurduğu akademilerin metodunu buradaki eğitim kurumlarından almıştı.
9.
Orta Asya: Kırgızistan: Muhalif devrimin liderine muhalif gösteri
: Aslıhan Akman
Kırgızistan, Sovyetler Birliği’nin yıkılmasının ardından bağımsızlığını kazanan diğer Orta Asya Cumhuriyetleri’yle karşılaştırıldığında, bölgenin “demokrasi adası” olarak gösterilmiş bir ülkedir. Muhalif liderleri yönetimin dışında tutmaya ve ailesinden adayların milletvekilliğine gelmesine çalışan eski devlet başkanı Aksar Akayev, Mart 2005’teki muhalif eylemlerle birkaç gün içinde devrilmiş, olaylar tarihe “sarı devrim” olarak geçmişti.
10.
Balkanlar: Sırbistan seçimleri ve Kosova'nın bağımsızlığı
: Murat Yılmaz
Sırbistan’a Miloşeviçli dönemden miras 2000 anayasası köprülerin altından çok suların aktığı altı senede yeni bir anayasayla değiştirilmeye çalışılmıştı. Nitekim, uzun yıllardır hazırlıkları yapıldığı belirtilen yeni Sırp anayasası 56.500 oy farkı ve %53,5 katılımla neredeyse ucu ucuna kabul edildi. Nüfusunun %90’dan fazlasını Arnavutların oluşturduğu 2,3 milyonluk Kosova’nın seçime dahil edilmemesi bu anlamda dahice kabul edilebilir. Hem oylanan anayasanın ilk maddesinde "Kosova Sırbistan’ın değiştirilemez bir parçasıdır." denmesi, hem de Kosova’nın seçime dahil edilmemesi ciddi bir tenakuz oluşturuyor. (Burada Arnavutların oylamaya katılıp katılmayacakları durumunu göz önünde bulundurmuyoruz.)
11.
Kafkasya: Güney Osetya'da kendisi küçük ama yankısı büyük referandum
: M. Ali Bolat
SSCB’nin dağılışı ile ortaya çıkan süreçte, Güney Osetya’nın Gürcistan’dan ayrılma, Kuzey Osetya ile birleşip Rusya Federasyonu bünyesine dahil olma isteği gündeme geldi. 1991-1992 yıllarında Osetlerle Gürcüler arasında çatışmalar yaşandı; 12 Kasım 2006 tarihinde ise bölgede ikinci kez bağımsızlık referandumu yapıldı. Bağımsızlık kararının çıktığı referandum ile birlikte yapılan başkanlık seçimini kazanan Eduard Kokoyti de hedeflerinin ülkenin bağımsızlığını tescil edip Rusya ile bütünleşmek olduğunu dile getirdi.
12.
Kafkasya: Osetlerin insanlık dışı muameleleri
: Muhammed Medet
Geçen ay Kuzey Osetya’nın Prigorodni bölgesinde, hamile bir kadın doğum için gittiği hastanede İnguş olduğu gerekçesiyle Oset doktorlar tarafından geri çevrildi. Hastaneye kabul edilmeyen ve başka gidecek yeri olmayan kadın, çocuğunu avluda bir duvar kenarında doğum yapmak zorunda kaldı. Bu olay, Osetlerin İnguş vatandaşlara karşı uyguladığı insanlık dışı muamelelerin küçük bir örneği.
Ramazan ayında da Kuzey Osetya’nın başkenti Vladikafkas’ta "Yalıtkan" olarak adlandırılan ve işkence için özel tasarlanmış yerlerde herhangi bir suçu olmayan İnguşlara, Oset polislerce işkence yapıldığı ortaya çıktı.
13.
Güneydoğu Asya: Açe valilik seçimleri ne getirecek?
: Mehmet Özay
Aralık 2004’te yaşanan tsunami felaketinin ardından, her anlamda yeniden inşa sürecinin yaşandığı Açe’de, 11 Aralık’ta bölgenin geleceğini önemli ölçüde etkileyecek valilik seçimleri yapılacak. Eyalet tarihinde vali ve yardımcısı ilk kez demokratik seçimlerle belirlenecek. Açe valileri bugüne kadar, başkent Cakarta tarafından atanıyordu. Bu nedenle Aralık ayında yapılacak seçim, Açe halkının ilk demokratik seçim tecrübesi olması bakımından dikkat çekici. İlk defa bağımsız adayların seçime katılıyor olması da seçimin bir başka önemli özelliği. Bağımsız adaylık konusu daha çok Açe Özgürlük Hareketi (GAM)’nin üzerinde durduğu bir konuydu. Açe yasalarına göre, ülkede faaliyet gösteren partilerin her bölgede teşkilatlanması gerekiyor; ancak eyaletlerdeki yerel partilerin faaliyetlerinin ülke bütünlüğüne zarar vereceği endişesi yüzünden yerel partilerin kurulmasına izin verilmiyor. Bu nedenle parti kuramamış olan GAM için bağımsız adaylık konusu önem taşıyor.
14.
Dosya: İnsan haklarını anlamak
: Enver Erdem SELÇUKLU
Günümüzde, insan hakları kavramı, hukuki, siyasi ve felsefi tartışmaların merkezinde yer almakta; devletlerin iç ve dış politikalarının meşruiyetinin sorgulanmasında kullanılmaktadır. Artık evrensel insan hakları ile uyumluluk göstermeyen siyasal ve hukuki rejimlerin, meşruluk sıfatını kazanmaları mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte insan hakları kavramının tanımı, içeriği, kapsamı ve düşünsel temelleri üzerindeki tartışmalar sona ermemiştir. Bu tartışmalar iki noktada yoğunlaşır: İnsan haklarının neler olduğu veya olması gerektiği ve evrensel olduğu iddia edilen insan hakları anlayışının her toplumun kendi kültürü ile uzlaşıp uzlaşamayacağı.
15.
Dosya: Barış için adalet arayışı: Uluslararası Ceza Mahkemesi
: Av. Gülden Sönmez
Geçtiğimiz ve yaşadığımız çağlar, devletlerin ve devlet dışı güçlerin güce endeksli politikalarının vahim sonuçlarının yaşandığı örneklerle doludur. Hiçbir hukuki kural tanımayan savaşlar, işgaller söz konusu iken bu arada soykırımlar, kölelik, imha hareketleri, işkence, tecavüz, kaybettirme gibi insanlık dışı muamelelere tanık olunmaktadır. Bu süreçte, bu suçlarla ilgili hep kazananların kaybedenleri yargıladığı sözde adil yargılamalar gerçekleşmiştir. II. Dünya Savaşı’ndan sonra insan haklarını koruma adına birçok mekanizma geliştirilmiş; ancak toplu ihlallerin önüne geçilememiştir. Nuremberg ve Tokyo Mahkemeleri örneklik teşkil etse de geçici ve olaylara özgü yapılar olmaları nedeniyle kalıcı çözümler üretilememiştir. Öte yandan başta BM olmak üzere, oluşan daimi uluslararası mekanizmaların yapısal sorunları (BM Güvenlik Konseyi’nde beş devletin veto hakkının olması gibi) sonuç almak için umut vermemektedir.
16.
Röportaj: İsrail tarihi mirası tahrif ediyor
: Hüseyin Oruç
Filistin 1948 Arapları* lideri Şeyh Raid Salah ile Filistin’i, Filistin’de yaşanan insan hakları ihlallerini, İsrail’in bölgedeki yayılma politikasının sonuçlarını konuştuk. 1948 Arapları’ndan olan Şeyh Raid Salah, yeşil hat içinde kalan topraklarda faaliyet gösteren İslami Hareket Cemiyeti lideridir ve Filistin direnişinin sembol isimlerindendir. Yıllarca İsrail zindanlarında kalan Salah, tüm baskılara rağmen geri adım atmayan nadir insanlardan kabul ediliyor. Kendisiyle yaptığımız görüşmede Salah, Filistin şuurunun kazandırılması ve İsrail yayılmasıyla mücadele adına yürüttükleri projeleri anlattı ve dünya Müslümanlarına Filistin’e sahip çıkmaları konusunda çağrıda bulundu.
17.
İktibas: Irak'ta eğitim kuşatma altında
: (Dahr Jamail ve Ali al-Fadhily)
Son zamanlarda Bağdat’ta kaçırılan akademisyenlerin sayısı, işgal edilen Irak’taki eğitim sisteminde gelinen ümitsiz durumu ortaya koyuyor. Irak polis üniforması giyen silahlı kişiler, şu ana kadar Yüksek Öğrenim Bakanlığı’na bağlı 150 kadar akademisyeni kaçırdı. Parlamentodaki eğitim komisyonu başkanı Alaa Makki, olayı "ulusal felaket" olarak nitelendirirken, Yüksek Öğrenim Bakanı Abed Dhiab al-Ujaili "ne olduğu anlaşılıncaya kadar", "daha fazla profesörü kaybetmemek için" Bağdat’taki tüm üniversitelerde eğitime ara verildiğini duyurdu.
18.
İslam Coğrafyası: Açe
: H. Zehra Öztürk
Çoğumuzun adını 2004 yılında yaşanan tsunami ile duyduğu Güneydoğu Asya’nın kadim coğrafyası Açe, yüzyıllardır İslam’ın bölgeye taşınmasında öncülük yapmış, Hint alt kıtası ile Güneydoğu Asya arasında geçiş noktasında bulunması nedeniyle yüzyıllar boyunca farklı kültürlerin harmanlandığı zengin bir atmosfere sahip olmuştur. Yıllardır Endonezya Hükümeti’nin baskılarına maruz kalan, 2004’te de tsunami ile sarsılan Açe Müslümanlarının önemli bir kesimi, balıkçılık ve çeltik tarımı ile geçinmekte, mütevazı yaşamlarının yüzlerinde bıraktığı samimi tebessüm ile tsunami sonrası süreci atlatmaya çalışmaktadırlar.
DÜNYA GÜNDEMİ; ORTADOĞU: Lübnan'da devr-i Süleyman Lübnan’daki yeni seçim kanunu gelecekteki sürtüşmeleri engellemeyecektir. Zira Lübnan Ortadoğu’nun minyatürü ve aynasıdır ve mayın tarlasıdır. Ortadoğu...
DÜNYA GÜNDEMİ; Bağımsız Kosova Hristiyanlaşıyor mu? 17 Şubat 2008’de Kosova Meclisi, “Bizler halkımızın demokratik yollarla seçilmiş liderleri olarak Kosova’nın bağımsız ve hakim bir devlet olduğunu ilan ediyoruz.” sö...
43. Sayı Sunuş Değerli Okuyucularımız, Son aylarda yoğun olarak medyada yer alan, dünya gıda stoklarının azalmaya başladığı haberlerinden sonra birçok ülkede tahıl ve bakliyat ...
DOSYA; Küreselleşen açlık Açlığın küreselleşmesi riski altında iflas eden asıl, unsur küresel kapitalist paradigmanın kendisidir....
Uzunca bir süredir hükümet güçleriyle ayrılıkçı el-Husi taraftarları arasında, binlerce kişinin hayatını kaybettiği silahlı çatışmaların yaşandığı Yemen,...
tasarım ve içerikle sizlerle buluşuyor…
yeni bir anayasayla değiştirilmeye çalışılmıştı. Nitekim, uzun yıllardır hazırlıkları yapıldığı belirtilen yeni Sırp anayasası 56.500 oy farkı ve %53,5 katılımla neredeyse ucu ucuna kabul edildi. Nüfusunun %90’dan fazlasını Arnavutların oluşturduğu 2,3 milyonluk Kosova’nın seçime dahil edilmemesi bu anlamda dahice kabul edilebilir. Hem oylanan anayasanın ilk maddesinde "Kosova Sırbistan’ın değiştirilemez bir parçasıdır." denmesi, hem de Kosova’nın seçime dahil edilmemesi ciddi bir tenakuz oluşturuyor. (Burada Arnavutların oylamaya katılıp katılmayacakları durumunu göz önünde bulundurmuyoruz.) 
yüzyıllardır İslam’ın bölgeye taşınmasında öncülük yapmış, Hint alt kıtası ile Güneydoğu Asya arasında geçiş noktasında bulunması nedeniyle yüzyıllar boyunca farklı kültürlerin harmanlandığı zengin bir atmosfere sahip olmuştur. Yıllardır Endonezya Hükümeti’nin baskılarına maruz kalan, 2004’te de tsunami ile sarsılan Açe Müslümanlarının önemli bir kesimi, balıkçılık ve çeltik tarımı ile geçinmekte, mütevazı yaşamlarının yüzlerinde bıraktığı samimi tebessüm ile tsunami sonrası süreci atlatmaya çalışmaktadırlar.