Aliya İzzetbegoviç, Balkanlarda bir döneme adını veren büyük lider, bilge kral. Onu insanlar Aliya diye çağırıyorlar. Bu şekilde Aliya ile olan samimiyetlerini ve onu ne kadar çok sevdiklerini ifade ediyorlar. Boşnak mücadelesinin siyasi ve manevi lideri Aliya İzzetbegoviç vefatının üçüncü yılında rahmetle anılıyor.
Aliya’yı 2003 Ekim’inin 19. günü 78 yaşındayken kaybettik. O’nu sadece Bosna halkı değil bütün dünya kaybetti; zira o ülkesinde dini ve ırkı ne olursa olsun tüm insanlara her zaman eşit ve adil davrandı. Bu adaleti ülkesine her türlü zulmü reva gören Sırp ve Hırvat saldırganlara karşı da değişmedi. “Dünyada insanlık adına, ahlak adına, erdem adına anılacak hatırlanacak ne var?” diye sorduğumuzda hemen Aliya’yı hatırlayabiliriz.

Aliya, 1925 tarihinde Bosanski Samac’da doğdu. İlk mahkumiyetini henüz 21 yaşındayken İslami etkinliklerde bulunan el-Hidaye teşkilatının gençlik kollarından “Genç Müslümanlar” içinde bulunması sebebiyle aldı. Zenica hapishanelerinde, Stolac ve Saraybosna inşaatlarında ve Macaristan sınırında bulunan mahkum kamplarında yaklaşık üç yıl kaldı. Hapishaneden çıktıktan sonra Saraybosna Üniversitesi’nde eğitimine devam etti. 25 yıl hukuk danışmanı olarak görev yaptıktan sonra emekli oldu. Aliya İzzetbegoviç, 1970 yılında yayımlanan İslam Bildirisi adlı ünlü kitabı ile tüm dünya Müslümanlarına, uyanışın ve yeniden dirilişin öncüleri olma noktasında kendilerine düşen tarihi rolü tamamlamaları çağrısında bulundu.

1983 yılında Saraybosna’da yapılan bir duruşmada, “Müslüman milliyetçiliğinden kaynaklanan düşmanca ve devrim karşıtı faaliyetlerde bulunmak” suçuyla itham edilen 13 kişi yargılandı. Başlıca sanık, “İslami Bildirisi” adlı eserini bundan tam 13 yıl önce tamamlamış olan Aliya İzzetbegoviç idi. Sanıklar ‘terörist’ örgütün emellerini yeniden canlandırmakla itham ediliyorlardı. Aliya temyizde 10 yıla indirilen, 14 yıllık hapis cezasına çarptırıldı. 1989 yılında Yugoslavya’nın dağılma süreci sırasında ilan edilen af sonucu özgürlüğüne kavuşan İzzetbegoviç, hapisten çıkar çıkmaz kaldığı yerden devam ederek 1990 Mayıs’ında Demokratik Eylem Partisi’ni (SDA) kurmuştur. Bir ay sonra girdiği seçimleri kazanan Aliya, Bosna Hersek cumhurbaşkanı olmuş ve ateşler içindeki bir coğrafyanın türlü sıkıntılarıyla karşı karşıya kalmıştır. Hırvatistan ve Slovenya’nın 1991’de bağımsızlıklarını ilan etmelerinin ardından 3 Mart 1992’de Bosna’nın bağımsızlığı ilan edilmiştir. Aliya, savaş ve sıkıntılarla dolu yılların ardından 1995 Kasım’ında Dayton Antlaşması’nı imzalamış ve görevini devam ettirmiştir. Partisi SDA, 2000 yılındaki istifasına kadar katıldığı tüm seçimleri hep en önde tamamlamıştır.

Daha önce iki kez kalp krizi geçiren İzzetbegoviç, 10 Eylül 2003’te evinde aniden bayılması ve düşerek dört kaburga kemiğini kırması üzerine hastaneye kaldırılmıştır. Boşnak lider, daha sonra iç kanama geçirmiş ve Saraybosna Hastanesi’nde 19 Ekim 2003 günü Hakk’ın rahmetine kavuşmuştur.